چون ایام شهادت هم هست، چندتا روایت از حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) بخونیم تا حقی که ایشون هم بر گردن ما داره، از این جهت یه بخشیش ادا بشه. ایشون جهادهای متعددی در زندگیشون داشتند و بر اساس چیزهایی که از زندگی ایشون نقل میشه، وجوه خاص و مهمی در سرگذشتشون بارزه.

شرایط سخت دوران هجرت در مدینه

یکی از مسائلی که تو زندگی ایشون نقل شده، اینه که عمده زندگی و بچه‌داریشون مصادف شد با اوایل دوران هجرت پیغمبر اکرم و بعثت؛ و این شرایط، سخت‌ترین دوران پیغمبر اکرم از همه جهت بود. سختی خیلی زیاد بود؛ چه در ایامی که در مکه مکرمه بودند و چه در ایامی که در مدینه طیبه حضور داشتند. اون دوره‌ها و اون اوایل هجرت، زندگی‌ها خیلی سخت بود. مسلمونا در اقلیت و فشار بودند، در تحریم بودند؛ خیلی از مسلمونا را از مکه بیرون کرده بودند و اونا اومده بودند مدینه. مدینه‌ای‌ها داشته‌هاشون رو با هم تقسیم می‌کردند و مشکلات شدید و سنگینی داشتند.

یکی از وجوه بارز نسبت به ایشون، همین مسائل زندگی مادی ایشون هست که چه سختی‌های بزرگی داشتند و تحمل می‌کردند. چه وضعیتی تو خود زندگی شخصی ایشون حاکم بود و با این حال تحمل می‌کردند؛ و نسبت به شوهرشون امیرالمؤمنین چقدر به اصطلاح ما تودار بودند. نسبت به احتیاجاتی که داشتند، بروز نمی‌دادند، چیزی نمی‌گفتند و درخواستی نمی‌کردند که ایشون نتونه اجابت کنه. یکی از وجوه بارز زندگی ایشون این مسائله که خیلی خودش رو نشون میده.

ایثار و حیا در زندگی مشترک

بعضیش رو که عرض بکنیم، یکیش اینه که در روایتی نقل شده... البته شبیه این روایت خیلی نقل شده، زیاد؛ یعنی آدم می‌فهمه یه جریان مستمر در زندگیشون بوده. کارهای خونه هم برای ایشون سنگین بود، ولی تصمیم بر این شد و پیغمبر اکرم اومدند کارهای رو تقسیم کردند؛ فرمودند کارهای خونه رو شما انجام بده و کارهای بیرون بر عهده امیرالمؤمنین باشه. کارهای بیرون هم کارهای خیلی سنگینی بود. البته خود امیرالمؤمنین هم تو کارهای خونه کمک می‌دادند، ولی همین کارهای تو خونه خیلی به ایشون سنگینی می‌کرد که قضایاش مفصله.

در روایتی نقل شده که یه بار امیرالمؤمنین فرمودند: «غذایی داریم که گرسنگی برطرف بشه؟» ایشون فرمودند: «نه، ما چیزی تو خونه نداریم.» حالا در روایات مختلف، مدت این بی‌غذایی متفاوت ذکر شده؛ دو روز، سه روز، پنج روز. اینجا در این روایت می‌فرماید: «دو روزه تو منزل غذای کافی نداریم؛ هر چی بود به شما و فرزندانم حسن و حسین دادم و خودم استفاده‌ای نکردم.» یکی از کارهای ایشون این بود؛ یعنی بعداً معلوم می‌شد همون قوت مختصری هم که بوده، ایشون دادند بقیه خوردند.

بعد امام (علیه‌السلام) ناراحت میشن و می‌پرسند: «چرا اطلاع ندادید که من برم تهیه بکنم؟» ایشون می‌فرماید: «إِنِّي لَأَسْتَحْيِي مِنْ إِلَهِي أَنْ أُكَلِّفَ نَفْسَكِ مَا لَا تَقْدِرُ عَلَيْهِ»؛ من حیا می‌کنم از خدا و خجالت می‌کشم که شما رو وادار کنم به چیزی که نمی‌تونی برآورده کنی. خیلی شرایط سختی حاکم بود و فقر و تهیدستی شدیدی داشتند. وسعشون بیش از این نبود. وقت ایشون در این حد سختی‌ها رو روزها تحمل می‌کردند و از غذای خودشون می‌زدند و می‌دادند به شوهر و بچه‌هاشون. بعد که [امیرالمؤمنین] می‌گفتند چرا نگفتی؟ [می‌فرمود]: «من خجالت می‌کشم که بخوام خواسته‌ای رو مطرح بکنم و شما رو به کاری وادار بکنم که نتونی برآورده کنی.» چه حالتی داشته ایشون و چه شرایطی بر زندگیشون حاکم بوده.

مقام سیده نساء العالمین

در روایات دیگری هست—و باز این مکرر پیش اومده—که پیغمبر اکرم می‌اومدند منزل ایشون و می‌پرسیدند: «چه حالی داری؟ چه‌جوری داری زندگی می‌کنی؟» ایشون می‌فرمودند: «إِنِّي لَوَجِعَةٌ مَرِيضَةٌ وَ إِنَّهُ لَيَزِيدُنِي أَنِّي مَا لِي طَعَامٌ آكُلُهُ»؛ من رنجور و مریضم، و این مریضی منو همین‌قدر که چیزی نداریم بخوریم تشدید میکنه. این مثلاً یکی از مسائلشون بود. بعد پیغمبر اکرم فرمودند: «يَا بُنَيَّةِ أَلَا تَرْضَيْنَ أَنْ تَكُونِي سَيِّدَةَ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ؟»؛ دخترم، آیا راضی نیستی که سیده نساء العالمین باشی و بر همه زنان برتر باشی؟

بعد ایشون فرمودند: «فَأَيْنَ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ؟»؛ پس مریم بنت عمران چی؟ چون در قرآن کریم خدا می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ». بعد ایشون می‌فرماید: خب حضرت مریم که او بالاتره! بعد پیغمبر اکرم فرمودند: «تِلْكَ سَيِّدةُ نِسَاءِ عَالَمِهَا»؛ ایشون تو زمان خودش بر همه برتر بود، «وَ إِنَّكِ سَيِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ»؛ ولی تو در همه زمان‌ها بر زنان همه عالم برتری داری. «وَاللَّهِ زَوَّجْتُكِ سَيِّداً فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ»؛ و من هم تو را به کسی شوهر دادم که اون هم سرور همه عالمینه در دنیا و آخرت.

باز دوباره زیاد نقل شده که پیغمبر اکرم می‌اومدند و می‌پرسیدند: «چکار کردید دیشب رو؟» ایشون می‌فرمودند: «أَصْبَحْتُ وَجِعَةً»؛ مریضم و حالم جا نبود، «وَ قَدْ أَضَرَّ بِيَ الْجُوعُ»؛ علتش هم گرسنگیه. گرسنگی مریضمون کرده.

یا جای دیگه می‌فرماید اومدند پیش پیغمبر اکرم و فرمودند: «مَا أَصْبَحَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فِي بَيْتِ عَلِيٍّ طَعَامٌ»؛ یا رسول‌الله، تو خونه امیرالمؤمنین، «وَ لَا دَخَلَ بَيْنَ شَفَتَيْهِ طَعَامٌ مُنْذُ خَمْسٍ»؛ تو خونه امیرالمؤمنین پنج روزه غذا نیست و هرگز غذایی رو من نتونستم در این چند روز تو دهنم بذارم. «وَ لَا لَنَا ثَاغِيَةٌ وَ لَا رَاغِيَةٌ وَ لَا أَصْبَحَ فِي بَيْتِهِ سَفَهٌ»؛ نه گوسفندی داریم، نه شتری، نه غذایی و نه آبی؛ هیچی نداریم. شرایط بسیار سخت و سنگینی حاکم بود.

قناعت و سختی‌های مادی خانه امیرالمؤمنین

باز دوباره امیرالمؤمنین یه جا می‌پرسند: «چیزی هست بیارید؟» ایشون می‌فرماید: «وَالَّذِي عَظَّمَ حَقَّكَ»؛ قسم می‌خورم به خدایی که حق تو را عظیم قرار داد. حق امیرالمؤمنین رو این‌طور ابراز میکنه ایشون. «مَا كَانَ عِنْدَنَا مُنْذُ ثَلَاثٍ إِلَّا شَيْءٌ آثَرْتُكَ بِهِ»؛ سه روزه چیزی نداریم و همین‌هایی بوده که من به خودتون، به بقیه و به بچه‌ها دادم. بعد ایشون پرسیدند: «خب چرا اطلاع ندادی؟» فرمودند: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ نَهَانِي أَنْ أَسْأَلَكَ شَيْئاً»؛ پیغمبر اکرم منو نهی کرد و گفتند از علی چیزی نخواه که نتونه برات تهیه بکنه. این یه روایت.

باز روایت دیگه‌ای هست که ایشون مشکلاتشون رو پیش پیغمبر اکرم گفتند، این بود: «مَا لَنَا... إِنِّي وَ ابْنَ عَمِّي مَا لَنَا فِرَاشٌ إِلَّا جِلْدُ كَبْشٍ نَنَامُ عَلَيْهِ بِاللَّيْلِ وَ نَعْلِفُ عَلَيْهِ نَاضِحَنَا بِالنَّهَارِ»؛ ما زیراندازمون فقط یه پوست گوسفنده که شبا روش می‌خوابیم و روزا شترمون رو روش علف می‌دیم؛ علف می‌ریزیم روش که شتر بخوره. این زیرانداز ماست. ما هر چی هم شرایط زندگیمون سخت باشه، مشکلاتمون هیچ‌وقت در چنین شرایطی نیست؛ این سختی‌هایی که اونا کشیدند رو نداریم.

بعد پیغمبر اکرم فرمودند: «يَا بُنَيَّةِ اصْبِرِي فَإِنَّ مُوسَى بْنَ عِمْرَانَ أَقَامَ مَعَ امْرَأَتِهِ عَشْرَ سِنِينَ مَا لَهُمَا فِرَاشٌ إِلَّا عَبَاءَةٌ قَطَوَانِيَّةٌ»؛ صبر داشته باش و صبر کن دخترم. خود موسی بن عمران که از انبیای اولوالعزم بود، ده سال با همسرش جایی زندگی می‌کرد که زیراندازشان نبود مگر یه عبای سفید کوتاهی. کلاً زیرانداز این‌ها یه عبا بود که روش زندگی می‌کردند. و مسائل دیگه.

عفاف، حجاب و کرامت زن در کلام حضرت زهرا

یکی از ویژگی‌ها همین بود؛ صبر و تحملشون بالا بود. ابرازشان نسبت به اینکه چه چیزی می‌خوان صفر بود؛ ملاحظه می‌کردند و مدارا می‌کردند. یه جهتش این مسئله‌ست و یه جهتش هم بحث مربوط به زن‌هاست که این رو شنیدیم که امیرالمؤمنین می‌فرماید: ما پیش پیغمبر اکرم بودیم، حضرت پرسید: چه چیزی برای زنان خیلی نیکو و رواست و خوبه؟ بهترین چیز برای زنان که بهش توجه داشته باشند چه چیزیه؟

بعد خود حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) پاسخ داد: «خَيْرٌ لِلنِّسَاءِ أَنْ لَا يَرَيْنَ الرِّجَالَ وَ لَا يَرَاهُنَّ الرِّجَالُ». یه جوری زندگیش رو تنظیم بکنه که در حالت معمول همین‌جور نخواهد هی بره تو کوچه و خیابان سر و کله بزنه با آدما و مردا. نه او خیلی مردی ببینه و نه مردی خیلی اونا رو ببینه؛ همین‌جور هی راه بیفته. حالا اگر ضرورتی دارند، کاری دارند، کار لازمی هست، شغل و اشتغال لازمی هست، خب اونا حسابش جداست؛ اما در حالت عادی همین‌طور روونه کوچه و بازار شدن چپ و راست بدون هیچ ضرورتی؟ نه، این درست نیست. نه اونا سر و کار داشته باشند با مردا و نه مردا اونا را بخوان ببینند؛ نه اونا مردا رو ببینند و نه مردا اونا رو ببینند. این‌ها واقعیات مهمیه، این‌ها مسائل مهمیه. نباید شرایط جامعه و فکر جامعه رو به سمتی ببرند که کم‌کم ذهنیت غلطی برای آدما پیدا بشه.

چیزایی که خدای متعال خواسته و اهل بیت به ما یاد دادند، همه‌ش مصلحت ماست. ما عقلمون ناقصه و قطعاً بیشتر از خدا و اهل بیت نمی‌فهمیم چی به صلاحمونه. قطعاً اونا به خودیِ خود از ما دلسوزترند. اونا پدر دلسوزند و برای ما از پدر و مادر دلسوزترند. اونا می‌دانند چی صلاح ما هست و چی صلاح ما نیست. ما باید بپذیریم که مصلحت عمومیمون در چه چیزهایی هست.

آثار وضعی و شوم گناه در عاقبت انسان

متأسفانه هر چی آدما ایمانشون ضعیف‌تر میشه، تو گناه جسورتر میشن؛ یکی از آثار بد گناه اینه که با خدا هم درمی‌افتند و با حرف‌های خدا هم مخالفت می‌کنند. این از آثار بد گناهه. «ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاءُوا السُّوئَى»؛ آدم گناهکار، یکی از آثار گناهش اینه که عاقبت به شر میشه. اینکه همه دعا می‌کنند—که خیلی هم دعای خوبیه—«خدایا عاقبت به خیرمون کن»، یه چیز مبهمی به ما نگفتند؛ این‌طور نیست که ندانیم میشیم یا نمیشیم. قطعاً اگر اهل گناه باشیم و گناهمون رو با جسارت ادامه بدیم، عاقبت به شر میشیم؛ و قطعاً اگر تصمیم بگیریم اهل تقوا باشیم و توبه کنیم، عاقبت به خیر میشیم، ان‌شاءالله. خدا کمک کنه.

خدا تو آیه می‌فرماید گناه اثراتش اینه که عاقبت به شر میکنه آدم رو. حالا عاقبت به شریش یکیش اینه که «أَنْ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ»؛ اون چیزهایی که خدا دستور داده رو تکذیب میکنه و زیر سؤال می‌بره؛ مثل این روزها. همه چیزهای مهم رو تو زندگی به اسم یه رنگ و لعاب قشنگی درمی‌آرند؛ به اسم دفاع از کی؟ به اسم حقوق کی؟ در حالی که خودشون بدترین مسائل رو نسبت به زن‌ها دارند؛ لجن‌مال کردند زن‌ها رو. زن‌ها رو ضایع کردند، زن‌ها رو مفتضح کردند، زن‌ها رو از بین بردند. زن رو یه ابزار و کالا کردند و فقط وسیله شهوت‌رانی قرار دادند؛ تحقیر کردند زن رو.

اسلام به زن ابهت میده و زن رو حفظ میکنه. تو کوچه و بازار ولش نمی‌کنه همین‌جور مثل کالایی که رها باشه تا همه چشمی به سمتش بره، همه کسی رو ببینه و همه اونا رو ببینند. نه، خیلی عزت داده که خود این زن و این شخصیت مهم نباید خرج بشه هر جایی و دم دست باشه. این هم همین مسئله‌ست. ما نباید بذاریم این فکرهای غلط رو بیارند تو جامعه ما و چنان جا بندازند که کم‌کم همه باورشون بشه و شروع کنند به توجیه یا به رد و انکار بیافتند.

از آثار بد گناه اینه که حرف‌های خودِ خودِ خدا که از همه به انسان دلسوزتره رو رد می‌کنند. هیچ‌کس از خدا به ما دلسوزتر نیست و مصلحت ما رو نمی‌دونه، هیچ‌کسی. او می‌دونه چی صلاح ماست و این رو به ما یاد داده که این‌جوری باید باشیم و این‌جوری باید زندگی بکنیم. لذا، یکی از مسائل مهمیه که ان‌شاءالله باید توجه بهش داشت که نذاریم شبهه شبهه‌افکنا و گناه گناه‌کارا دامن ما رو هم بگیره و کم‌کم به همون مسیری که غربیا رفتند و حالا آروم‌آروم دارند ازش برمی‌گردند، تازه ما بخوایم همون مسیر اونا رو بریم ان‌شاءالله.

نثار ارواح طیبه خاتم انبیا و همه حضرات معصومین (علیهم‌السلام) و روح مطهر علمای ربانی و شهدای خط تشیع و امام شهدا، سه صلوات بفرستید.

۱. صبوری و تحمل سختی‌ها در دوران هجرت

عمده زندگی و بچه‌داری حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) مصادف شد با اوایل دوران هجرت پیغمبر اکرم و بعثت، که سخت‌ترین دوران رسول خدا از همه جهت بود. سختی خیلی زیاد بود؛ چه در ایامی که در مکه مکرمه بودند و چه در ایامی که در مدینه طیبه حضور داشتند. در آن دوره‌ها و اوایل هجرت، زندگی‌ها خیلی سخت بود. مسلمانان در اقلیت و فشار بودند، در تحریم بودند و مشکلات شدید و سنگینی داشتند. یکی از وجوه بارز نسبت به ایشان، همین مسائل زندگی مادی است که چه سختی‌های بزرگی داشتند و تحمل می‌کردند. چه وضعیتی در زندگی شخصی ایشان حاکم بود و با این حال تحمل می‌کردند.

۲. اوج حیا و مراعات همسر در زندگی مشترک

در روایتی نقل شده است که یک‌بار امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) فرمودند: «غذایی داریم که گرسنگی برطرف بشه؟» ایشان فرمودند: «نه، ما چیزی تو خونه نداریم. دو روزه تو منزل غذای کافی نداریم؛ هر چه بود به شما و فرزندانم حسن و حسین دادم و خودم استفاده‌ای نکردم.» بعد امام ناراحت شدند و پرسیدند: «چرا اطلاع ندادید که من برم تهیه بکنم؟» ایشان فرمود: «إِنِّي لَأَسْتَحْيِي مِنْ إِلَهِي أَنْ أُكَلِّفَ نَفْسَكِ مَا لَا تَقْدِرُ عَلَيْهِ»؛ من حیا می‌کنم از خدا و خجالت می‌کشم که شما را وادار کنم به چیزی که نمی‌توانی آن را برآورده کنی.

۳. مقام والای حضرت فاطمه (س) بر زنان عالم

پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) از حضرت زهرا پرسیدند: «دخترم، آیا راضی نیستی که سیده نساء العالمین باشی و بر همه زنان برتر باشی؟» ایشان فرمودند: «پس مریم بنت عمران چه می‌شود؟» چون در قرآن کریم خدا می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ». پیامبر اکرم فرمودند: «مریم در زمان خودش بر همه برتر بود، ولی تو در همه زمان‌ها بر زنان همه عالم برتری داری. و به خدا سوگند تو را به کسی شوهر دادم که او هم سرور همه عالمین در دنیا و آخرت است.»

۴. قناعت بی‌نظیر در خانه امیرالمؤمنین (ع)

در روایت دیگری درباره مشکلات زندگی، حضرت زهرا به پیامبر اکرم فرمودند: «ما زیراندازمان فقط یک پوست گوسفند است که شب‌ها روی آن می‌خوابیم و روزها شترمان را روی آن علف می‌دهیم؛ علف می‌ریزیم روی آن که شتر بخورد. این زیرانداز ماست.» ما هر چقدر هم شرایط زندگیمون سخت باشد، مشکلاتمون هیچ‌وقت در چنین شرایطی نیست و این سختی‌هایی که آن‌ها کشیدند را نداریم. بعد پیغمبر اکرم فرمودند: «صبر داشته باش و صبر کن دخترم. خود موسی بن عمران ده سال با همسرش جایی زندگی می‌کرد که زیراندازشان نبود مگر یک عبای سفید کوتاهی.»

۵. کرامت، عفاف و ارزش حقیقی زن

از امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) نقل شده است که رسول خدا پرسیدند: «بهترین چیز برای زنان که به آن توجه داشته باشند چه چیزی است؟» خود حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) پاسخ دادند: «خَيْرٌ لِلنِّسَاءِ أَنْ لَا يَرَيْنَ الرِّجَالَ وَ لَا يَرَاهُنَّ الرِّجَالُ». یعنی یک‌جوری زندگی خود را تنظیم بکند که در حالت معمول نخواهد همواره در کوچه و خیابان با مردان سر و کله بزند. اگر ضرورتی باشد، شغل و اشتغال لازمی باشد، حسابش جداست؛ اما در حالت عادی، روونه کوچه و بازار شدن بدون هیچ ضرورتی درست نیست.

۶. مصلحت انسان در تسلیم بودن برابر اهل‌بیت (ع)

تمام چیزهایی که خدای متعال خواسته و اهل‌بیت (علیهم‌السلام) به ما یاد داده‌اند، همگی مصلحت ماست. ما عقلمان ناقص است و قطعاً بیشتر از خدا و اهل‌بیت نمی‌فهمیم چه چیزی به صلاحمان است. قطعاً آن‌ها به خودیِ خود از ما دلسوزتر هستند. آن‌ها پدر دلسوزند و برای ما از پدر و مادر دلسوزتر می‌باشند. آن‌ها می‌دانند چه چیزی صلاح ما هست و چه چیزی صلاح ما نیست. ما باید بپذیریم که مصلحت عمومیمان در چه چیزهایی است. متأسفانه هر چقدر انسان‌ها ایمانشان ضعیف‌تر می‌شود، در گناه جسورتر می‌شوند.

۷. گناه، علت اصلی عاقبت‌به‌شری و تکذیب حق

یکی از آثار بد گناه این است که انسان با خدا و حرف‌های خدا مخالفت می‌کند. قرآن می‌فرماید: «ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاءُوا السُّوئَى». آدم گناهکار، یکی از آثار گناهش این است که عاقبت‌به‌شر می‌شود. قطعاً اگر اهل گناه باشیم و آن را با جسارت ادامه دهیم، عاقبت‌به‌شر می‌شویم؛ و قطعاً اگر تصمیم بگیریم اهل تقوا باشیم و توبه کنیم، عاقبت‌به‌خیر می‌شویم. عاقبت‌به‌شری یکیش این است که «أَنْ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ»؛ یعنی آن چیزهایی را که خدا دستور داده است تکذیب می‌کند و زیر سؤال می‌برد.

1️⃣ جهاد مادی و صبر در اوایل هجرت

◽️ سختی‌های شدید و دوران تحریم مسلمانان در مدینه

◽️ الگوی پایداری و تحمل بازماندگی‌های مادی

2️⃣ تعامل اخلاقی و حیا در زندگی مشترک

◽️ ایثار فاطمه (س) در اهدای قوت اندک خود به فرزندان

◽️ تجلی حیا در خودداری از درخواست مادی خارج از وسع همسر

3️⃣ مقامات فاطمی و برتری بر زنان عالم

◽️ تبیین جایگاه سیده نساء العالمین در تمام زمان‌ها

◽️ ازدواج با سرور دوجانبه دنیا و آخرت

4️⃣ سادگی و قناعت بی‌نظیر خانه مولی

◽️ توصیف زیرانداز خانه امیرالمؤمنین (ع) از پوست گوسفند

◽️ همسانی با زهد و سختی‌های مادی انبیا (ع)

5️⃣ حقیقت کرامت، عفاف و ارزش زن

◽️ دوری از حضور بی‌ضرورت در کوچه و بازار

◽️ حفظ ابهت، عزت و شخصیت زن در اسلام

6️⃣ تسلیم و پذیرش مصالح الهی

◽️ عقل ناقص انسان در برابر دلسوزی اهل‌بیت (ع)

◽️ مصلحت عمومی جامعه در پیروی از دستورات دین

7️⃣ آثار شوم گناه و عاقبت‌به‌شری

◽️ جسارت در گناه؛ عامل عداوت و مخالفت با خدا

◽️ تکذیب آیات و زیر سؤال بردن فرامین الهی