روایت محبت دوطرفه میان خدا و بندگان

این روایت شد، هرچند، خدای متعال به موسی کلیم (علیه‌السلام) فرمود که: «یه جوری بکن که هم بنده‌های من، منو دوست بدارند و هم خودشون و من دوست بدارم؛ [تا] دوطرفه این ارتباط برقرار بشه.»

بعد ایشون پرسیدند: «چیکار کنم؟»

خدای متعال فرمودند: «اگه می‌خوای منو بیشتر دوست بدارند، نعمت‌های منو براشون متذکر شو.»

چه نعمت‌های عمومی که همه دارند و چه نعمت‌های خصوصی؛ چون این‌جوریه دیگه، یه سری نعمت‌ها عمومیه و مال همه هست. این‌قدر هم زیاده که آدم هر جاشو نگاه می‌کنه، نعمته؛ تا بگه این و اون. همون‌جور آدم ذهنش پره از لحاظ این‌که تو نعمت‌هایی که آدم می‌خواد بهش توجه بکنه. یه سری نعمت‌ها عمومیه و یه سری‌ش خصوصی؛ به کسی خدا نعمتی داده، یه چیزی بیشتر از بقیه داده؛ گرفتاری خاصی داشته و خدا حلش کرده، بالاخره. هر نعمتی، مادی، معنوی، هر چیزی که خدا به آدم داده، اینا رو برای آدما متذکر شو. یادآور شو و ملتفتش بکن به نعمت‌های من.

پاداش هدایت و بازگرداندن افراد به سوی خدا

بعد خدای متعال فرمودند: «اگه موفق شین عابقی رو—کسی که از درگاه من فرار کرده—نجاتش بدی و برش گردونی، راهو گم کرده و برش گردونی، از نماز و روزه صد سال برات افضل [و بهتره]؛ صد سال، نه یه سال. افضل [است که] یکی رو برگردونی.»

حالا یکی کیه؟ آدم گنه‌کاریه؛ یه کار کنی از گناه فاصله بگیره و از اون گناهی که مبتلا هست در بیاد، با خدا آشتی‌ش بدی.

سنیه و با اهل‌بیت مشکل داره؛ نجاتش بدی و چشمشو باز کنی.

نه، مسائل دین‌شو بلد نیست؛ کارهای خوب و مفیدی که باید انجام بده تا خدا ازش راضی بشه رو نمی‌دونه. تو اولویت‌ها مشکل داره؛ سرش بنده یه کاراییه و از کارهای اصلی‌تر باز مونده. بالاخره بتونی بهش یاد بدی که چیکار بکنند که خدا بیشتر از دستش راضی بشه.

این سه دسته بود: یا گنه‌کاره که بتونی از گناه درش بیاری؛ یا میونه‌ش با اهل‌بیت بده؛ یا نه، مسائلی رو نمی‌دونه، آگاه نیست و گرفتاره؛ در اثر ندونستن مسئله، مبتلا به اشتباهی هست؛ در اثر این‌که چیزایی که خدا و پیغمبر و حضرات یاد دادن رو نمی‌دونه، داره تو زندگی‌ش اشتباه پیش میره، تصمیمای غلط می‌گیره و تو گرفتاریایی می‌فته؛ اینا رو نجاتش بدی. اینا بهتره؛ بهتر از اونه که بری فقط مشغول شی به عبادت.

جایگاه و نقش علمای شیعه در هدایت جامعه

بعد امام سجاد (علیه‌السلام) فرمودند: «فَبَشِّرُوا عُلَمَاءَ شِیعَتِنَا بِالثَّوَابِ الْأَعْظَمِ وَ الْجَزَاءِ الْأَوْفَرِ.»

حالا کی این کارو می‌کنه؟ قاعدتاً علمای شیعیان ما؛ اینان که راه و چاهشو بلدن [تا] آدما رو نجات بدن. هم یه کاری کنه، حرفی بزنه، اقدامی بکنه که آدمای گنه‌کار از گناه فاصله بگیرن و میل‌شون به گناه کمتر بشه؛ هم چیزای دیگه؛ اون دسته‌های دیگرم اینا خوب بلدن.

لذا ایشون فرمودن این کار از عهده علمای ما برمی‌آد. علم دین، یاد گرفتن این—که این همه فواید که تا حالا خوندیم داشت—اینم یکی‌شه؛ که اصلاً به دست همچین آدمی که عالم باشه به شریعت اسلام و دستورای اسلام، همچین کارایی درست محقق میشه.

آدمای دیگه حالا ممکنه گاهی خدا بهشون یه توفیق بده و بشه، اما همه جا نمی‌تونن، در مورد همه نمی‌تونن؛ اما علما نه، چیزای بیشتری بلدن، خودشونم اهل عملن و بیشتر حرف‌شون—اگر اهل عمل باشن—تأثیر داره. لذا ایشون فرمودن این بشارتو که از این روایت هست، بدید به علمای شیعیان ما که خدا بالاترین ثواب رو تو این دنیا برای اینا قرار داده: «بِالثَّوَابِ الْأَعْظَمِ وَ الْجَزَاءِ الْأَوْفَرِ.»

اقوامی که انبیاء و شهدا به مقام آن‌ها غبطه می‌خورند

حالا همینا، پیغمبر اکرم (صلوات الله و سلامه علیه) فرمودند: «یه اقوامی هستن که اینا نه نبی‌ان و نه شهید؛ اما در قیامت مقامی دارن که در روز قیامت، هم انبیاء به حال اینا غبطه می‌خورن و هم شهدا؛ به رتبه‌ای که اینا در پیشگاه خدای متعال دارن. هم انبیاء و هم شهدا به حال اینا غبطه می‌خورن: أَلَا أُحَدِّثُکُمْ عَنْ أَقْوَامٍ لَیْسُوا بِأَنْبِیَاءَ وَ لَا شُهَدَاءَ یَغْبِطُهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ الْأَنْبِیَاءُ وَ الشُّهَدَاءُ بِمَنَازِلِهِمْ مِنَ اللَّهِ.»

یه اقوامی‌ان که نه پیغمبرن و نه شهید، اما اونا غبطه می‌خورن به حال اینا.

«فَقِیلَ مَنْ هُمْ؟ قَالَ: هُمُ الَّذِینَ یُحَبِّبُونَ عِبَادَ اللَّهِ إِلَی اللَّهِ وَ یُحَبِّبُونَ اللَّهَ إِلَی عِبَادِهِ.» اونایی‌ان که یه کاری می‌کنن که بنده‌های خدا محبوب خدا بشن. یه جوری بنده رو می‌کِشونن به اون سمتی که و به اون راهی که، تو اون با اومدن به اون سمت و راه، آدما میشن محبوب خدا. اینایی [که] توفیق خدا بهشون داده که این کارو می‌کنن، تو اون خط آدما رو میارن.

«وَ یُحَبِّبُونَ عِبَادَ اللَّهِ إِلَیَّ»؛ و منم [که] اینا بنده‌های خدا رو محبوب منِ پیغمبرم می‌کنن با این کار.

«قَالُوا: یَأْمُرُونَهُمْ بِمَا یُحِبُّ اللَّهُ وَ یَنْهَوْنَهُمْ عَمَّا یَکْرَهُ اللَّهُ.» اون چیزایی که خدا دوست می‌داره، لازم کرده و واجب کرده، اونا رو یادشون میدن، به اونا امرشون می‌کنن و به اون سمت می‌برندشون. «وَ یَنْهَوْنَهُمْ عَمَّا یَکْرَهُ اللَّهُ»؛ چیزایی که خدا بدش میاد، اینا رو دورشون می‌کنن و نهی‌شون می‌کنن از اون.

«فَإِذَا أَطَاعُوهُمْ أَحَبَّهُمُ اللَّه.» وقتی این کارو کردن، حالا بعضی گوش میدن؛ بعضی که گوش دادن، محبوب خدا میشن. یه عده به محبوبای خدا اضافه میشن. خدا بهش یه توفیقو داد که خودش محبوب بود، یه عده رم به اونایی که برن تو خط محبوبیت و رضای خدا اضافه کرد. و اینا اونایی‌ان که انبیاء و شهدا به مقام اینا در قیامت غبطه می‌خورن؛ از شهدا جلوتر میان؛ از انبیاء—غیر انبیای درشت و مهم—از مابقی جلوتر میره مقامات‌شون.

نتیجه‌گیری و لزوم اثربخشی هدایت و تبلیغ

ان‌شاءالله خدا توفیق مرحمت کنه این فایده رو داشته باشیم؛ حالا چه طلبه باشین، چه نباشین. طلبه باشین بیشتر این کارو باید بکنیم، طلبه نباشین باز میشه؛ آدم یه کار کنه که این فایده رو برای مردم داشته باشه. فایده‌ش این باشه برای آدما که آدما رو به اون چیزایی که رضایت خداست بیشتر هدایت کنه و بیشتر موفق شه به اون سمت بره.

تبلیغ میره، منبر میره، تهش فایده‌ش برای مردم این باشه که مردم نسبت به «ما یحب الله» و «ما یکره الله» بیشتر متمایل باشن به رعایتش؛ نه این‌که یه ساعت منبر بره آدم حرف بزنه و تبلیغ کنه، تهش هم معلوم نیست بالاخره می‌خوان چیکار کنن.

ان‌شاءالله موفق باشین.

اللهم صل علی محمد و آل محمد.

۱. فرمول دوطرفه شدن محبت میان خدا و بندگان

خدای متعال به موسی کلیم (علیه‌السلام) فرمودند که به‌گونه‌ای عمل کن که هم بندگانم مرا دوست بدارند و هم من آن‌ها را دوست داشته باشم تا این ارتباط دوطرفه برقرار شود. موسی (علیه‌السلام) پرسیدند چه کاری انجام دهم؟ خدای متعال فرمودند: «اگر می‌خواهی مرا بیشتر دوست بدارند، نعمت‌های مرا برای آنان متذکر شو.» چه نعمت‌های عمومی که همه دارند و چه نعمت‌های خصوصی؛ زیرا یک‌سری از نعمت‌ها عمومی و متعلق به همه است. این‌قدر نیز زیاد است که آدم به هر جا نگاه می‌کند، نعمت است. انسان ذهنش پر از نعمت‌هایی است که باید به آن‌ها توجه کند؛ نعمت‌های مادی، معنوی و هر چیزی که خدا به انسان داده است؛ این‌ها را برای مردم یادآور شو و آنان را ملتفت نعمت‌های من بکن.

۲. پاداش بی‌نظیر بازگرداندن انسان‌ها به سوی خدا

خدای متعال فرموده‌اند: «اگر موفق شوید یک فراری از درگاه مرا نجات دهید و بازگردانید، یا گمگشته‌ای را به راه بیاورید، این کار از نماز و روزه صد سال برای شما افضل و برتر است؛ صد سال، نه یک سال! افضل است که یک نفر را بازگردانید.» حالا این فرد کیست؟ آدم گنه‌کاری است که کاری کنید از گناه فاصله بگیرد، از آن مبتلابه دربیاید و با خدا آشتی کند. یا فردی است که با اهل‌بیت (علیهم‌السلام) مشکل دارد و شما نجاتش دهید و چشمش را باز کنید. یا مسائل دینش را بلد نیست و کارهای خوب و مفیدی را که باید انجام دهد تا خدا از او راضی باشد نمی‌داند؛ در اولویت‌ها مشکل دارد، سرش گرم کارهای فرعی شده و از کارهای اصلی‌تر بازمانده است؛ بالاخره به او یاد بدهید چه کند تا خدا از او راضی‌تر باشد.

۳. نجات از غفلت، برتر از عبادت‌های فردی

نجات دادن افرادی که در مسیر زندگی دچار خطا یا غفلت شده‌اند، سه دسته را شامل می‌شود: یا گنه‌کاری که بتوانید او را از گناه درآورید، یا کسی که میانه‌اش با اهل‌بیت (علیهم‌السلام) بد است، یا کسی که مسائلی را نمی‌داند، آگاه نیست و گرفتار است. این فرد در اثر ندانستن مسئله، مبتلا به اشتباه شده و چون دستورات خدا، پیغمبر و حضرات را نمی‌داند، در زندگی‌اش اشتباه پیش می‌رود، تصمیمات غلط می‌گیرد و در گرفتاری‌ها می‌افتد؛ اگر این‌ها را نجات دهید، این کار بسیار بهتر است؛ بهتر از آن است که انسان برود و فقط فردی مشغول عبادت شود. هدایت دیگران برکات و پاداش‌های بسیار بزرگی دارد.

۴. مأموریت ویژه و پاداش بزرگ علمای شیعه

امام سجاد (علیه‌السلام) فرموده‌اند: «فَبَشِّرُوا عُلَمَاءَ شِیعَتِنَا بِالثَّوَابِ الْأَعْظَمِ وَ الْجَزَاءِ الْأَوْفَرِ؛ علمای شیعه ما را به بزرگ‌ترین ثواب و فراوان‌ترین پاداش بشارت دهید.» حالا چه کسی این کار هدایت را انجام می‌دهد؟ قاعدتاً علمای شیعیان ما؛ این‌ها هستند که راه و چاه را بلدند تا مردم را نجات دهند. عالم کاری می‌کند، حرفی می‌زند یا اقدامی انجام می‌دهد که آدم‌های گنه‌کار از گناه فاصله بگیرند و میل‌شان به معصیت کمتر شود؛ دسته‌های دیگر را نیز این‌ها خوب بلدند هدایت کنند. لذا این کار بزرگ از عهده علمای ما برمی‌آید. علم دین و یاد گرفتن آن، فواید بسیار زیادی دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها همین دستگیری از مردم است.

۵. ویژگی هدایت‌گرانی که به شریعت آگاه هستند

به دست انسانی که عالم و آگاه به شریعت اسلام و دستورات آن باشد، کارهای هدایتی درست محقق می‌شود. آدم‌های دیگر نیز ممکن است گاهی خدا به آن‌ها توفیقی بدهد و کاری بشود، اما همه‌جا و در مورد همه نمی‌توانند این نقش را ایفا کنند. اما علما چیزهای بیشتری بلدند، خودشان اهل عمل هستند و بیشتر حرف‌شان—اگر اهل عمل باشند—تأثیر دارد. لذا امام سجاد (علیه‌السلام) فرمودند این بشارت را که در این روایت هست، به علمای شیعیان ما بدهید؛ چرا که خداوند متعال بالاترین ثواب و بالاترین پاداش را در این دنیا و آخرت برای این قشر هدایت‌گر قرار داده است: «بِالثَّوَابِ الْأَعْظَمِ وَ الْجَزَاءِ الْأَوْفَرِ.»

۶. مقامی که انبیاء و شهدا به آن غبطه می‌خورند

پیغمبر اکرم (صلوات الله و سلامه علیه) فرموده‌اند: «اقوامی هستند که نه نبی هستند و نه شهید، اما در قیامت مقامی دارند که در آن روز، هم انبیاء به حال آن‌ها غبطه می‌خورند و هم شهدا؛ این غبطه به خاطر رتبه‌ای است که آن‌ها در پیشگاه خدای متعال دارند: أَلَا أُحَدِّثُکُمْ عَنْ أَقْوَامٍ لَیْسُوا بِأَنْبِیَاءَ وَ لَا شُهَدَاءَ یَغْبِطُهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ الْأَنْبِیَاءُ وَ الشُّهَدَاءُ بِمَنَازِلِهِمْ مِنَ اللَّهِ.» این‌ها اقوامی هستند که نه در ظاهر پیغمبرند و نه شهید، اما مابقی به حال آن‌ها غبطه می‌خورند. وقتی از رسول خدا سؤال شد که این‌ها چه کسانی هستند؟ فرمودند: «آن‌هایی هستند که بندگان خدا را محبوب خدا می‌کنند و خدا را محبوب بندگانش می‌سازند.»

۷. چگونه بندگان را محبوب خدا کنیم؟

هدایت‌گران واقعی کسانی هستند که کاری می‌کنند تا بندگان خدا، محبوب خدا شوند. آن‌ها به گونه‌ای بنده را به آن سمتی که راه رضای خداست می‌کشانند که آدما با آمدن به آن سمت و راه، محبوب خدا می‌شوند. این توفیقی است که خدا به آن‌ها داده تا این کار بزرگ را بکنند و انسان‌ها را در خط محبوبیت الهی بیاورند. پیامبر (ص) فرمودند: «آن‌ها بندگان خدا را محبوب منِ پیغمبر نیز می‌کنند.» وقتی پرسیدند چگونه؟ فرمودند: «آن‌ها را به آنچه خدا دوست دارد امر می‌کنند و یادشان می‌دهند، و از آنچه خدا کراهت دارد نهی می‌کنند. وقتی مردم اطاعت کردند، محبوب خدا می‌شوند و به محبوب‌های خدا اضافه می‌گردند.»

۸. پیشتازی هدایت‌گران از شهدا و انبیاء در قیامت

کسانی که دیگران را به خط محبوبیت و رضای خدا اضافه می‌کنند، همان افرادی هستند که انبیاء و شهدا به مقام آن‌ها در قیامت غبطه می‌خورند. این معلمانِ هدایت حتی از شهدا نیز جلوتر می‌آیند. در میان انبیاء نیز، به غیر از انبیای بزرگ و اولوالعزم، مقامات این‌ها از مابقی انبیاء جلوتر می‌رود. این نشان‌دهنده عظمت کار کسانی است که عمر و توان خود را صرف آشنا کردن مردم با معروف و دور کردن آن‌ها از منکرات می‌کنند. ان‌شاءالله خداوند متعال توفیق مرحمت کند تا ما نیز بتوانیم این فایده بزرگ را برای جامعه داشته باشیم و در این مسیر نورانی قدم برداریم.

۹. رسالت همگانی هدایت؛ چه طلبه باشیم چه نباشیم

ان‌شاءالله خدا توفیق مرحمت کند این فایده را داشته باشیم؛ حالا چه طلبه باشید و چه نباشید. اگر طلبه باشید که بیشتر باید این کار دستگیری و هدایت را انجام دهید؛ اگر طلبه هم نباشید باز هم این کار ممکن است. انسان باید کاری کند که این فایده را برای مردم داشته باشد؛ فایده‌اش برای آدما این باشد که آن‌ها را به سمتی که رضایت خداست بیشتر هدایت کند و بیشتر موفق شود جامعه را به آن سمت ببرد. هر کسی در هر جایگاهی که هست، می‌تواند با رفتار، گفتار و عمل خود، نعمات الهی را یادآوری کند و دیگران را به سوی پروردگار سوق دهد.

۱۰. ملاک اصلی موفقیت در منبر و تبلیغ دینی

اگر کسی به تبلیغ دینی می‌رود و منبر می‌رود، در نهایت فایده‌اش برای مردم باید این باشد که مردم نسبت به «ما یحب الله» (آنچه خدا دوست دارد) و «ما یکره الله» (آنچه خدا بدش می‌آید) بیشتر متمایل به رعایت شوند. این ملاک اصلی موفقیت است؛ نه اینکه آدم یک ساعت منبر برود، حرف بزند و تبلیغ کند، اما در پایان کار معلوم نباشد که بالاخره مردم می‌خواهند چه کاری انجام دهند و چه تغییری در رفتارشان ایجاد شود. تبلیغ باید اثرگذار باشد و خروجی آن، التزام عملی مردم به دستورات الهی و دوری از گناهان باشد.

1️⃣ فرمول دوطرفه شدن محبت میان خدا و بندگان

◽️ یادآوری نعمت‌های الهی؛ راه جلب محبت بندگان

◽️ گستردگی نعمت‌های عمومی و خصوصی در زندگی انسان

2️⃣ ارزش بی‌نظیر هدایت و بازگرداندن گمگشتگان

◽️ پاداش بازگرداندن افراد فراری از درگاه خدا (افضل از صد سال عبادت)

◽️ مصادیق سه‌گانه دستگیری: نجات گنه‌کار، رفع شبهه و آموزش احکام دین

3️⃣ برتری هدایت‌گری اجتماعی بر عبادت‌های فردی

◽️ نجات انسان‌ها از تصمیمات غلط و گرفتاری‌های غفلت

◽️ جایگاه رفیع اصلاح جامعه در مقایسه با انزوای عبادی

4️⃣ رسالت ویژه و پاداش بزرگ علمای شیعه

◽️ بشارت امام سجاد (علیه‌السلام) به پاداش و ثواب اعظم برای علما

◽️ نقش تخصص در دین برای دور کردن مردم از گناه و معصیت

5️⃣ مقام رفیع هدایت‌گران در روز قیامت

◽️ غبطه خوردن انبیاء و شهدا به جایگاه و رتبه معلمان هدایت

◽️ پیشتازی مقامات هدایت‌گران جامعه در پیشگاه خدای متعال

6️⃣ روش‌های کاربردی در محبوب کردن بندگان برای خدا

◽️ امر به «ما یحب الله» (آنچه خدا دوست دارد) و نهی از «ما یکره الله» (آنچه خدا بدش می‌آید)

◽️ همراه کردن مردم با خط محبوبیت و رضایت الهی و نبوی

7️⃣ ملاک اصلی موفقیت در تبلیغ و سخنرانی دینی

◽️ لزوم خروجی ملموس، اثربخشی التزام عملی و تغییر در رفتار مخاطب

◽️ پرهیز از منبرهای بی‌ثمر و لزوم هدایت جامعه به سمت رضایت خدا