🌙 طهارت نفس، سبقت از ملائکه و مراقبت از عیوب آینده

 

⚖️ تفاوت کار خیر عمومی با اعمالِ محوکننده‌ی معاصی

توبه و ترک ریشه‌ای گناهان

💥 برخورد متفاوت نفس اماره با عبادات

⚠️ خطر بروز عیوب و اخلاق رذیله‌ی آینده

🛡️ لزوم آینده‌نگری و عزم بر استقامت

قوزِ بالای قوز خرابی‌های گذشته

🏆 پیشتازی در مسیر طاعت الهی و سبقت از ملائکه

 

اعمال زاکیه و طهارت نفس در ماه مبارک رمضان

وَ أَنْ نَتَقَرَّبَ إِلَیْکَ فِیهِ مِنَ الْأَعْمَالِ الزَّاکِیَةِ بِمَا تُطَهِّرُنَا بِهِ مِنَ الذُّنُوبِ، وَ تَعْصِمُنَا فِیهِ مِمَّا نَسْتَأْنِفُ مِنَ الْعُیُوبِ.

یکی دیگر از مسائلی که و دعاهایی که امام سجاد (علیه‌السلام) در این دعا مطرح می‌فرماید، به عنوان دعا مطرح می‌کنند این است که: «خدایا به من این توفیق را در این ماه بده که کارهایی که باعث می‌شود از گناه پاک بشم، انجام بدم.»

تفاوت کار خیر عمومی با اعمالِ محوکننده‌ی معاصی

کارهای خوبی که، عباداتی که آدم انجام می‌دهد، بعضی‌هایش به گناه برنمی‌خورد؛ یعنی گناه آدم را از بین نمی‌برد. کار خیری است، کار خوبی است، عبادتی است، اما آن گناه‌هایی که آدم کرده را اثرش را از بین نمی‌برد؛ بعضی‌هایش این‌طوری است.

آن‌ها خیلی خوبند؛ خیلی از این چیزهایی که در خطبه‌ی پیغمبر اکرم و در این دعا خواندیم، از همین‌ها بود؛ مثل همین مسئله‌ی تلاوت قرآن کریم، مثلاً. خیلی توصیه شده و خواندند، اما بعضی از این‌ها کاری نیست که آدم را از گناه پاک بکند.

اهمیت توبه و ترک ریشه‌ای گناهان

ایشان می‌فرماید این همه کارهای خیری که ما داریم از خدا می‌خواهیم و می‌خواهیم انجام بدهیم در این ماه، حواسمان باید باشد که کارهایی که باعث می‌شود گناه‌های آدم از بین برود و آثارش را محو بکند، آن‌ها را هم انجام بدهیم؛ مثلاً توبه باید بکنیم. تصمیم بگیریم که گناه‌هایی که بهش گرفتار هستیم، دیگر از در این ماه به بعد انجام ندهیم.

این از همه‌ی قرآن خواندن‌ها و این مسائل مهم‌تر است؛ چون این [مسئله] مستقیم با گناه سر و کار دارد. بعضی از کارهای خیر که کمتر آدم زیر بارش می‌رود، علتش این است که با گناه سر و کار دارد؛ با نفس اماره سر و کار دارد و با شیطان سر و کار دارد. این‌ها را نفس اماره نمی‌گذارد و زیر بارش نمی‌رود.

برخورد متفاوت نفس اماره با عبادات

اما خیلی کارها را چرا، نفس اماره راحت می‌گذارد. نفس اماره اگر بفهمد مثلاً امشب صد رکعت نماز بخوانی خیلی خوب است، می‌خواند؛ خیلی برایش استبعاد ندارد. یک مقدار گاهی سخت باشد برای آدم، اما می‌خواند و خیلی کارها را می‌تواند بکند.

اما زیر بار بعضی کارها مثل تقوا، مثل توبه، نمی‌رود؛ چون این‌ها مستقیم تیشه به ریشه‌ی گناه می‌زند، تیشه به ریشه‌ی نفس اماره می‌زند، تیشه به ریشه‌ی شیطان می‌زند. خدایا به من توفیق بده که از این اعمال زاکیه که آدم را پاک می‌کند، آن کارهایی را که باعث تطهیر ما از گناهان می‌شود، مخصوصاً انجام بدهم.

مصونیت از عیوب و اخلاق رذیله‌ی آینده

وَ تَعْصِمُنَا فِیهِ مِمَّا نَسْتَأْنِفُ مِنَ الْعُیُوبِ.

ممکن است این ماه تمام بشود اما یک سری عیب‌های آدم بماند، یا حتی یک سری عیب‌ها در آدم پیدا بشود. ممکن است یک عیب‌هایی، ایرادهایی در آدم پیدا بشود از حالا به بعد؛ ممکن است. نه به خاطر این ماه، کلاً همیشه آدم زمینه‌ی بروز گناهان جدید و اخلاق جدید بد و عیب‌های جدید دارد.

به حسب شرایطی که آدم پیدا می‌کند، موقعیت‌هایی که آدم پیدا می‌کند، زمینه‌ی عیب‌های جدید در آدم ایجاد می‌شود که متصف بشود به آن صفات بد.

لزوم آینده‌نگری و عزم بر استقامت

ایشان می‌فرماید: خدایا من موفق بشوم در این ماه تصمیمی بگیرم و همتی بکنم که جلوی آن چیزهای بدی که بناست بعد ماه مبارک هم، و بعدها هم چه‌بسا سراغم بیاید، جلوی این‌ها بایستم. یعنی به ما توجه می‌دهند ایشان که همه‌چیز همیشه مال حالا و گذشته نیست؛ باید همت را روی آینده هم بگذاری که در آینده هم چیزهای جدیدی به دست نیاوری از چیزهای بد.

ممکن است یک کسی الان صفت خوبی دارد، اما بعداً از دستش بدهد؛ به خاطر شرایط خاصی که با آن مواجه می‌شود. یا صفت بدی را پیدا بکند که تا حالا نداشته؛ به خاطر گرفتاری‌هایی که ممکن است الان پیدا بکند. مشکلات آدم گاهی زیاد می‌شود، زمینه‌ی کم‌صبری آدم زیاد می‌شود و آدم از صبر فاصله می‌گیرد.

در خیلی وقت‌ها ممکن است از مسن‌ترها و بزرگ‌ترها بشنوید که یک صفت بدی را که الان در خودشان احساس می‌کنند یا در بقیه، می‌گویند ما سابق این‌جوری نبودیم. یا به طرف می‌گویند تو آن روزها این‌جوری نبودی، این صفت بد را نداشتی آن روزها، حالا پیدا شد. این زمینه در آدم هست.

ایشان می‌فرماید باید حواسمان باشد و از خدا بخواهیم کمکمان بکند که گرفتاری‌هایی که بعداً بناست پیدا بکنیم و عیب‌هایی که بعداً بناست دچارش بشویم، نشویم. [چون] اگر گرفتار شدیم، دوباره بیا و بنشین درستش کن؛ معلوم هم نیست دیگر آدم موفق بشود و بتواند. همین خرابی‌های قبلی را باید اصلاح کند، چه جدید [هم] اضافه بشود؟ قوز بالا قوز می‌شود و همین‌جور کار سخت‌تر می‌شود.

پیشتازی در مسیر طاعت الهی و سبقت از ملائکه

وَ أَنْ نَتَقَرَّبَ [کلام ناقص] وَ وَفِّقْنَا فِیهِ، در این دعا از اول خیلی مسائلی را ایشان از خدا خواستند که خدا توفیق بدهد. رسید به این‌جا که: وَ وَفِّقْنَا فِیهِ لِأَنْ نَتَقَرَّبَ إِلَیْکَ فِیهِ مِنَ الْأَعْمَالِ الزَّاکِیَةِ بِمَا تُطَهِّرُنَا بِهِ مِنَ الذُّنُوبِ؛ اعمال زاکیه‌ای که گناهم را پاک می‌کند. وَ تَعْصِمُنَا فِیهِ مِمَّا نَسْتَأْنِفُ مِنَ الْعُیُوبِ؛ اعمال زاکیه‌ای که باعث بشود عیوب جدیدی که بناست در من ایجاد بشود، جلویش گرفته بشود.

خدایا به من توفیق همه‌ی این مسائل را عنایت بفرما. همه‌ی این‌ها را اگر شما انجام بدهید، چنان به این‌ها ملتزم و مقید بشوم در این ماه، حَتَّى لَا یُورِدَ عَلَیْکَ أَحَدٌ مِنْ مَلَائِکَتِکَ إِلَّا دُونَ مَا نُورِدُ مِنْ أَبْوَابِ الطَّاعَةِ لَکَ. این‌قدر به این چیزها ملتزم و محکم باشم که وقتی این ماه تمام می‌شود، هیچ‌کدام از ملائکه‌ی تو به اندازه‌ی من نتوانسته باشد عبادت بکند؛ از این جهات متعددی که مطرح شد.

إِلَّا [کلام ناقص] لَا یُورِدَ عَلَیْکَ أَحَدٌ مِنْ مَلَائِکَتِکَ إِلَّا دُونَ مَا نُورِدُ مِنْ أَبْوَابِ الطَّاعَةِ لَکَ وَ أَنْوَاعِ الْقُرْبَةِ إِلَیْکَ. از این کارهای طاعت و عبادات این‌قدر موفق بشوم که ایشان ذکر کردند و یاد دادند، محکم و خوب و کامل انجام بدهم که از همه‌ی ملائکه‌ی مقربینت هم در عمل صالح و عبادت و قربت و تقرب به تو، از همه جلو بیفتم. این‌ها اسبابش است؛ این‌ها را داشته باشد آدم، این اتفاق می‌افتد و ملائک هم به گرد پای آدم نمی‌رسند.

دعای پایانی

ان‌شاءالله خدای متعال توفیق مرحمت کند. تا این‌جا ایشان این مسائل مهمی که در این ماه لازم هست، که خیلی‌اش را هم پیغمبر اکرم فرمود و خدا به ما این توفیق را داد که دوره کنیم این مسائلی را که ایشان فرمود؛ این‌ها را برای ما گفتند و یاد دادند که همت کنیم ماه تمام نشود که ما گرفتار این مسائل باشیم و هنوز هیچ کاری نکرده باشیم.

ان‌شاءالله خدا توفیق مرحمت کند. نثار ارواح طیبه‌ی همه‌ی حضرات معصومین، مخصوصاً روح مطهر امام سجاد (علیه‌السلام) و روح مطهر پیغمبر اکرم (صلوات‌الله و سلامه علیهما و آلهما)، سه صلوات بفرستید.

 

۱. تفاوت کار خیر عمومی با اعمالِ محوکننده‌ی گناه

عباداتی که آدم انجام می‌دهد، بعضی‌هایش گناه آدم را از بین نمی‌برد. کار خیری است، کار خوبی است، عبادتی است، اما آن گناه‌هایی را که آدم کرده، اثرش را از بین نمی‌برد؛ بعضی‌هایش این‌طوری است. خیلی از این چیزهایی که توصیه شده، مثل مسئله‌ی تلاوت قرآن کریم، خیلی توصیه شده و خوب است، اما بعضی از این‌ها کاری نیست که آدم را از گناه پاک بکند. حواسمان باید باشد کارهایی که باعث می‌شود گناه‌های آدم از بین برود و آثارش را محو بکند، آن‌ها را هم انجام بدهیم؛ مثلاً توبه باید بکنیم. تصمیم بگیریم گناه‌هایی را که به آن گرفتار هستیم، دیگر از این ماه به بعد انجام ندهیم. این از همه‌ی قرآن خواندن‌ها و این مسائل مهم‌تر است؛ چون این مستقیم با گناه سر و کار دارد.

۲. چرا نفس اماره زیر بار بعضی کارهای خیر نمی‌رود؟

بعضی از کارهای خیر هست که کمتر آدم زیر بارش می‌رود؛ علتش این است که با گناه، با نفس اماره و با شیطان سر و کار دارد. نفس اماره زیر بار این کارها نمی‌رود. اما خیلی کارها را چرا، نفس اماره راحت می‌گذارد؛ مثلاً اگر بفهمد امشب صد رکعت نماز بخوانی خیلی خوب است، می‌خواند و خیلی برایش استبعاد ندارد. یک مقدار گاهی سخت باشد، اما می‌خواند و خیلی کارها را می‌تواند بکند. اما زیر بار بعضی کارها مثل تقوا و مثل توبه نمی‌رود؛ چون این‌ها مستقیم تیشه به ریشه‌ی گناه می‌زند، تیشه به ریشه‌ی نفس اماره می‌زند و تیشه به ریشه‌ی شیطان می‌زند. خدایا توفیق بده کارهایی که باعث تطهیر ما از گناهان می‌شود را مخصوصاً انجام بدهیم.

۳. خطر بروز عیوب جدید در آینده

کلاً همیشه آدم زمینه‌ی بروز گناهان جدید، اخلاق جدیدِ بد و عیب‌های جدید را دارد. این‌طور نیست که عیب‌های آدم فقط مال گذشته باشد؛ ممکن است این ماه تمام بشود اما یک سری عیب‌ها در آدم پیدا بشود و از حالا به بعد عیب و ایرادهای جدیدی به وجود بیاید. به حسب شرایطی که آدم پیدا می‌کند و موقعیت‌هایی که با آن مواجه می‌شود، زمینه‌ی عیب‌های جدید در آدم ایجاد می‌شود که متصف بشود به آن صفات بد. خدایا من موفق بشوم تصمیمی بگیرم و همتی بکنم که جلوی آن چیزهای بدی که بناست بعدها چه‌بسا سراغم بیاید، جلوی این‌ها بایستم. همه‌چیز همیشه مال حالا و گذشته نیست؛ باید همت را روی آینده هم بگذاری.

۴. لزوم مراقبت از فضایل اخلاقی در برابر تغییر شرایط

باید همت را روی آینده هم بگذاری که در آینده چیزهای جدیدی به دست نیاوری از چیزهای بد. ممکن است یک کسی الان صفت خوبی داشته باشد، اما بعداً آن را از دست بدهد؛ به خاطر شرایط خاصی که با آن مواجه می‌شود. یا صفت بدی را پیدا بکند که تا حالا نداشته است؛ به خاطر گرفتاری‌هایی که ممکن است الان پیدا بکند. مشکلات آدم گاهی زیاد می‌شود، زمینه‌ی کم‌صبری آدم زیاد می‌شود و آدم از صبر فاصله می‌گیرد. در خیلی وقت‌ها ممکن است از مسن‌ترها بشنوید که درباره‌ی یک صفت بد می‌گویند ما سابق این‌جوری نبودیم. یا به طرف می‌گویند تو آن روزها این‌جوری نبودی، این صفت بد را نداشتی، حالا پیدا شد. این زمینه در همه ما هست.

۵. هشدار؛ عیوب جدید، قوزِ بالای قوز خرابی‌های گذشته

باید از خدا بخواهیم کمکمان بکند که دچار گرفتاری‌ها و عیب‌هایی که بعداً بناست به آن دچار بشویم، نشویم. اگر گرفتار عیب‌های جدید شدیم، دوباره باید بیایی و بنشینی از اول درستش کنی؛ معلوم هم نیست دیگر آدم موفق بشود و بتواند این کار را بکند. آدم همین خرابی‌های قبلی و گذشته را باید اصلاح کند؛ اگر عیب جدید هم به آن اضافه بشود، قوزِ بالای قوز می‌شود و همین‌جور کار برای آدم سخت‌تر می‌شود. باید حواسمان باشد و از خدا توفیق بخواهیم کارهایی انجام بدهیم که عیوب جدیدی که بناست در ما ایجاد بشود، از همین حالا جلویش گرفته بشود و مصون بمانیم.

۶. راز سبقت گرفتن از ملائکه در عبادت

اگر اعمال زاکیه را درست انجام بدهید، چنان به این‌ها ملتزم و مقید می‌شوید که از ملائکه جلو می‌افتید. باید این‌قدر به این چیزها ملتزم و محکم باشید که وقتی این ماه تمام می‌شود، هیچ‌کدام از ملائکه به اندازه‌ی شما نتوانسته باشند عبادت بکنند. در کارهای طاعت و عبادات، محکم و خوب و کامل انجام بدهید تا در عمل صالح، در عبادت و در تقرب به خدا، از همه‌ی ملائکه‌ی مقربین جلو بیفتید. این‌ها اسبابش است؛ این‌ها را اگر آدم داشته باشد، این اتفاق می‌افتد و ملائکه هم به گرد پای آدم نمی‌رسند. همت کنیم ماه تمام نشود و ما گرفتار این مسائل باشیم و هنوز کاری نکرده باشیم.

1️⃣ مفهوم اعمال زاکیه و طهارت نفس

◽️ حقیقت اعمال زاکیه؛ راه پاک‌شدن از گناهان

◽️ تفاوت عبادات عمومی با اعمالِ محوکننده‌ی معاصی

2️⃣ اولویت توبه بر سایر عبادات

◽️ توبه و عزم بر ترک؛ مهم‌تر از قرائت قرآن

◽️ ریشه‌یابی مخالفت نفس اماره با تقوا و توبه

3️⃣ ضرورت صیانت از آینده و عیوب جدید

◽️ خطرات استیناف و بروز عیوب رذیله در آینده

◽️ تأثیر تغییر شرایط و گرفتاری‌ها در از دست رفتن فضایل

4️⃣ هشدار پیرامون انباشت خرابی‌ها

◽️ عیوب جدید؛ پدیده‌ی «قوزِ بالای قوز» در مسیر بندگی

◽️ لزوم اصلاح خرابی‌های گذشته پیش از سنگین‌تر شدن کار

5️⃣ راز پیشتازی و سبقت از ملائکه

◽️ التزام و تقید کامل به طاعت؛ راه عبور از مقربین

◽️ فراهم‌سازی اسبابِ پیشتازی در عمل صالح و قرب الهی

6️⃣ عزم بر استقامت و همتِ پَسارمضان

◽️ ضرورت ایستادگی در برابر خطرات پس از ماه مبارک

◽️ هشدار پیرامون پایان یافتن فرصت‌ها و بی‌بهره ماندن انسان