راهنمای تقوا: مجموعه پرسش‌های اعتقادی، اخلاقی و عبادی

۱. 🌿 آیا در مسیر تقوا باید منتظر دریافت کرامات باشیم؟

۲. 🌿 آیا در زمان بروز مشکلات، تمرکز بر کرامات علما راهگشاست؟

۳. 🤲 در گرفتاری‌ها مستقیماً به خدا متوسل شویم یا به حضرات معصومین (ع)؟

۴. 💭 دلیل تفاوت احساس نشاط در ترک گناه نسبت به انجام عمل با اخلاص چیست؟

۵. ⚖️ راه نجات از وسواس در اعمال عبادی چیست؟

۶. ⏳ برای استفاده بهتر از وقت چه کار کنیم؟

۷. 📚 آیا حفظ قرآن در ایام تحصیل برای طلاب اولویت دارد؟

۸. 🤲 چرا با وجود رعایت تقوا، در نماز حضور قلب لازم را نداریم؟

۹. 👥 اگر در سخنرانی‌های عمومی اخلاص ضعیف است، آیا از انجام آن خودداری کنیم؟

۱۰. 🤲 آیا کثرت روزه‌های مستحبی بر تصمیم جدی برای ترک گناه اولویت دارد؟

۱۱. 👥 آیا گرفتن روزه مستحبی در صورتی که مانع هم‌غذا شدن با خانواده شود، اشکال دارد؟

۱۲. 💭 منظور از امتحان قلوب برای سنجش ایمان چیست؟

۱۳. 🤲 عبارت «و مقدمکم امام طلبتی» در دعا چه معنایی دارد؟

۱۴. 💡 آیا در مشورت گرفتن باید به دنبال یادگیری قاعده باشیم یا صرفاً به آن عمل کنیم؟

۱۵. 🌿 آیا رسیدن به مقام استقرار در محبت الهی برای افراد عادی هم ممکن است؟

۱۶. 📖 مقصود از پایان‌ناپذیر بودن عجایب قرآن چیست؟

۱۷. 👥 با دوستی که مانع پیشرفت و درس خواندن می‌شود چگونه برخورد کنیم؟

۱۸. 👥 شیوه صحیح و مؤثر تذکر دادن به دوستان چگونه است؟

۱۹. 🛑 آیا تذکر دادن به دوستِ نامناسب فایده‌ای دارد؟

۲۰. 🛡️ چگونه از شکسته شدن توبه جلوگیری کرده و از آن محافظت کنیم؟

۲۱. 🌙 چه تعداد روزه مستحبی در ماه رجب مناسب است؟

۲۲. 🌿 آیا روزه‌های متوالی در رجب و شعبان باعث ضعف بدنی در ماه رمضان نمی‌شود؟

۲۳. 📚 چرا با وجود وقت کافی، خواندن رساله احکام فراموش می‌شود؟

۲۴. 🤲 علت از دست رفتن توفیق نماز شب در محیط حجره چیست؟

۲۵. 📿 چگونه در گفتن ذکر نیز مانند رعایت تقوا استقامت پیدا کنیم؟

۲۶. ⚖️ آیا مصلحت‌سنجی شخصی در انجام محرمات و ترک واجبات جایز است؟

۲۷. 📚 اگر برای کلاس فردا آماده نیستیم، آیا بهتر است غیبت کنیم؟

۲۸. ⚖️ مصداق کتمان حقیقتِ حرام در شهادت دادن چیست؟

۲۹. 📖 معنای کلمه «أقوم» در توصیف راه هدایت قرآن چیست؟

۳۰. 📖 مقصود از کلمه «روح» در آیات مختلف قرآن چیست؟

۳۱. 🕊️ منظور از تأیید حضرت مهدی (عج) با «روح‌القدس» چیست؟

۳۲. 🤲 حکم گرفتن روزه مستحبی و همزمان ترک سایر عبادات مستحب آن ماه چیست؟

۳۳. 🤝 چگونه دستور قرآن به تواضع در برابر والدین پیر را عملی کنیم؟

۳۴. 🤐 مقصود از نهیِ گفتن کلمه «اف» به والدین چیست؟

۳۵. 💭 آیا منظور از «نفس اماره»، موجودی مستقل و خارج از خود انسان است؟

۳۶. 📚 آیا تقدم عبادت بر تحصیل علم در ایام خاص توصیه می‌شود؟

۳۷. ⚠️ آیا تکرار گناه صغیره بدون توبه، باعث تبدیل آن به گناه کبیره می‌شود؟

۳۸. ✒️ آیا ابلغ بودن برخی کلمات نسبت به آیات قرآن، با اعجاز آن منافات دارد؟

۳۹. 📖 چالش و تحدی قرآن برای آوردن سوره‌ای مشابه چگونه محقق می‌شود؟

۴۰. 📗 بهترین کتاب‌های اعتقادی برای مطالعه پایه‌ای طلاب کدامند؟

۴۱. 💰 چرا در قرآن، رفع نیاز مالی علاوه بر خدا به پیامبر (ص) نیز نسبت داده شده است؟

۴۲. 📜 آیا شرایط سیاسی و اجتماعی، دلیل اصلی انشای زیارت جامعه کبیره بود؟

۴۳. 🌳 آیا تعطیل کردن درس برای همراهی با خانواده در رسوم سیزده‌بدر جایز است؟

۴۴. 📝 آیا باید به امتحانات دروس مطالعاتی و فرعی نیز اهمیت داد؟

۴۵. 🌿 برای درمان تنبلی عبادی ناشی از بی‌نظمی در خواب چه باید کرد؟

۴۶. ⚖️ آیا تعارف عمدی غذا به شخص روزه‌دار حرام است؟

۴۷. 🗣️ بهترین روش دعوت اطرافیان به مسیر تقوا چیست؟

۴۸. 🧳 راه جبران نماز شب در هنگام خستگی مفرط یا سفر چیست؟

رویکرد صحیح به کرامات و وظیفه بندگی

1- سوال: درست گفتید که وظیفه ما رعایت تقواست. گاهی وقت‌ها از بعضی از علمای با تقوا می‌شنویم که کراماتی داشتند، بعد خودمون منتظر هستیم که همون چیزایی رو خدا به ما بده.

خب نمیده. نمیده. علمای با تقوا که کرامات داشتند اصلاً تو فکر اینا هم نبودند. می‌گفت خدا گفته از من فرمان، از تو لبیک، چشم، خداحافظ شما. هر کسی دنبال اینا باشه، مطمئن باشه هیچ‌وقت خدا بهش نمیده. راه راحت‌تر هست، بره هندوستان؛ کرامات اهالی هند رو تحصیل کنه. تهش اینه. بره ریاضت بکشه، بله، گندم سبز کنن، نمی‌دونم چیکار کنن، فلان کنن. تهش با خدا رابطه‌ای نیست. اونجا باور و معرفت آدم به خدا باید بالا بره. خدا خودش هرچی صلاح بدونه به آدم میده. بله.

 وقت بروز گرفتاری‌ها و مشکلات، بهتره...

تازه همون علمای با تقوا خودشون رو نمی‌برند سمت اینا، هیچ فکر و این حرفا. تو اخلاص آدم، خرابی به بار میاره. میشه یه چیز گفت مردم خوششون بیاد، اما باید ببینی خدا چی میگه، بگو. نه یه چیزی بگو که مردم خوششون بیاد. ببین خدا چی میگه، بگو. خدا عقل داده، حکمت میده، که آدم هر چیزی رو هر جایی نگه. بله.

توسل به حضرات معصومین (ع) و اذن الهی

3- سوال: وقت بروز مشکلات و گرفتاری‌ها، بهتره به خدا متوسل بشیم یا به حضرات معصومین؟

به حضرات هم چون خدا اجازه داده، میشه. بله. اینا هم از خودشون هیچ ندارند؛ هرچی دارند، خدا بهشون داده. خدا اجازه داده چون باید مردم برن طرف اینا. اگه طرف، بازار اینا گرم نشه، مردم از طریق کی می‌خوان برن طرف خدا؟ راهش فقط اینان. لذا خدا به اینا هم داده. اینا هم مصدر حاجت رو و برآورده شدن حاجت دستشون هست، در حد خودشون، می‌تونن بدن. میدن، خیلی حوایجی که ما داریم، اختیار برآورده شدنش رو خدا به اینا داده، مخزنش رو دست اینا داده، ولی خدا داده. با این باور، که خدا داده به اینا و همه چیز که لازم بوده به اینا داده و این کمال رو دارند که همه اینا رو می‌تونن به ما بدند، با این باور میشه، بله، توسل. دیگه بسته به باور و معرفت آدم داره. تو به کی باور و اعتقادش بیشتر باشه.

تفاوت احساس در ترک گناه و انجام عمل با اخلاص

4- سوال: گفتند وقتی که موقعیت گناه فراهم میشه و به خاطر خدا اون گناه رو انجام نمیدیم، احساس خیلی خوبی داریم؛ اما وقتی یک کاری رو با اخلاص انجام میدیم، همچین حسی نداریم. این مشکل از اخلاصه یا...؟

نفس اماره وقتی مقابلش آدم عمل میکنه، بعضی وقت‌ها بی‌حال میشه، حس نداره. چه حسی، بله؟ حالش گرفته‌ست. میگه عبادت رو دادی به خدا، ندادی به آدما. اگه به آدما میداد، نشاط پیدا میکرد. حالا میگه نده به آدما، بده به خدا؛ ناراحت میشه. خیلی‌ها کثرت جمعیت به نشاطشون میاره. چرا؟ اخلاص نیست. نفس اماره خوشحال میشه، سر ذوق میاد.

راه رهایی از وسواس در اعمال عبادی

5- سوال: راجع به وسواس و راه نجات ازش، مخصوصاً در اعمال عبادی.

خب رساله میگه. خب در همه چیز مشخص کرده. وقتی گفته این نجس، یه بار پاک میشه آب بریزی، بار دوم، که شما میگی دلم نمیاد بار دوم می‌ریزی، کمک میکنی به وسواست. همون یه بار که رساله می‌گفت، اگه آدم گوش میداد، گرفتار نمیشد. بنابراین باید به حرف خدا گوش کرد، دستور رساله رو طبقش عمل کرد، فضولی و دخالت نکنه آدم، به وسواس هم نمی‌افتاد. خودش دخالت میکنه، گرفتار میشه.

راهکار استفاده بهتر از وقت

6- سوال: برای اینکه بتونیم بهتر از وقتامون استفاده کنیم، چیکار باید بکنیم؟

گناه نکن، بهتر از وقتت استفاده میکنی. گناه، برکت رو از همه چیز آدم میگیره؛ وقت آدم، عمر آدم، درس آدم، ذهن آدم، عقل آدم، روزی آدم، همه چیز؛ برکت میره.

اولویت‌بندی تحصیل و حفظ قرآن برای طلاب

7- سوال: حفظ قرآن در ایام تحصیل طلبه‌ها چطوره؟

ایام تحصیل، وقت این کارا شاید نباشه. اولویت با درسه، نه حفظ قرآن. بله. باید درس بخونه آدم. فرصت محدوده، درسا می‌مونه و فردا نتیجه، نتیجه بد میگیره آدم از درس ضعیف. حق نداره، تقوا اجازه نمیده آدم از درساش هم کم بذاره. حق نداره. آدم اگه تقوا رو بخواد مراعات کنه، از درسش هیچ‌چیز کم نمیذاره. لذا معمولاً اونایی که در تقوا، اون‌ها زودتر همت میکنن و موفق‌ترند، در درس هم قوتشون بیشتره. بله. چون چیزی کم نمیذارن.

لزوم مراقبت مستمر در مسیر تقوا برای حضور قلب

8- سوال: با توجه به اینکه نماز میزان و ترازوی اعماله و ما در نماز حضور قلبمون پایینه و با وجود اینکه چند ساله که مراعات تقوا رو شروع کردیم و ان‌شاءالله سعی داریم، اشکال از کجاست؟

گاهی آدم مراقبه نداره. میگه می‌خوام تقوا داشته باشم، بسم‌الله، میره دنبال کاراش، خداحافظ شما. صبح تا شب هم مشغول به برنامه خودشه و بعد چشمش رو باز میکنه میگه خب تقوام هم بود که گناهی نکردیم. یه مقدار مراقبت می‌خواد. بعضی‌ها مشکلشون در این قسمته؛ مراقب نبوده، گناهایی کرده خودش هم الان یادش نیست. ول کرده آدم خودش رو. بعد هم میگه ما که گناه نمیکنیم، بعد هم بهش میگی گناه نکن، بهش برمیخوره. میگه اینا رو بلدیم. همین نشون میده گناه میکنی که این حرف رو میزنی.

حفظ اخلاص در انجام امور عمومی و سخنرانی‌ها

9- سوال: در مواردی که اخلاص ضعیف میشه، مثلاً فکر میکنیم یه سخنرانی رو یه جایی بکنیم و اون جمعیت زیاده، بهتره که این کار رو انجام ندیم؟

بهتره قبلش تصمیم بگیری گناه نکنی که یه ساعت وقت میذاری سخنرانی میکنی، برات بمونه پیش خدا؛ وگرنه وقتی اخلاصت پایینه، مخصوص آدم، آدما داری کار میکنی، مال همه آدماست. اون‌ور می‌بینی، یه ساعت صحبت کردم، انرژی خرج کردم، وقت گذاشتم، مطالعه کردم، چیز نمی‌مونه برات پیش خدا. چرا؟ قبل سخنرانی، قبل اینکه برسی به مرحله سخنرانی، همین الان که داری درس می‌خونی حواست باشه؛ عبادت با اخلاص، که اخلاص تو رساله هست دیگه، میگه نماز می‌خونی قصد قربت، وضو میگیری قصد قربت، روزه میگیری قصد قربت، صدقه میدی قصد قربت؛ اینا قصد قربته. اینا رو آدم تمرین کنه، گناه نکنه، ایمانش میره بالا؛ این‌قدر ارزش قائل نیست برای آدما که عملش رو بده به آدما، زحمت‌هاش رو بده به آدما. اینا حیفه، حرومش داره میکنه، از بینش داره میبره. میده به خدا، چون اونجا محفوظه. آدما نه، یادشون میره؛ چیکار میکنن؟ تهش میان میگن عجب منبری، خوشحال شدیم، استفاده کردیم، به به، فردا شب هم بیا خونه ما بگو. تهش ایناست. آه، خیلی هم پول میده، یه پاکت پول هم میدن؛ همش شد همین، تموم شد. چیز پیش خدا نیست. اما اگه آدم بده به خدا، نه. اینا هم که نباشه، خدا محفوظه؛ مستودعها حافظ. خدای متعال هرچی تقوا رو آدم مراعات کنه و گوش به حرف بده، مراعات کنه، نگه میداره، نمیذاره از بین بره.

اولویت ترک گناه بر کثرت روزه‌های مستحبی

10- سوال: گفتند که ان‌شاءالله تصمیم دارند در ماه رجب زیاد روزه بگیرند.

در نخیر، تصمیم بگیری که گناه نکنی. می‌خوای گناه بکنی، روزه‌ هم زیاد بگیری؟ همون آش و همون کاسه. گناه، از حالا تصمیم بگیر گناه نکنی ان‌شاءالله. برسی به ماه رمضون، تا آخر ماه رمضون هیچ خبری از گناه نباشه ان‌شاءالله راه می‌افتی. بله.

مدیریت روابط خانوادگی در ایام روزه‌داری مستحبی

11- سوال: کسی که حالا مشغول میشه روزه بگیره در این ماه، اگر مدتی این کار طول بکشه و باعث بشه که مثلاً با خانواده‌اش هم‌غذا نباشه حالا یه مدتی، این مشکلی ممکن نیست پیش بیاره برای زندگیشون؟

نه. بله. شب که با هم بخورن، مشکلی نیست. صبح هم خیلی وقت‌ها اونا خوابن، شما خودت ممکنه بخوری. یه ظهر نیستی، بله. آدم عقلش رو به کار میندازه. نهایت، گرفتاری یه چنین مشکل اساسی هست و خیلی مهمه، یه روز در میون میگیره، دو روز در میون میگیره. طوری نیست. بالاخره یه روز هم که آدم بگیره از این ماه رو، می‌ارزه، بله.

معنای امتحان قلوب برای ایمان

12- سوال: عبارت «امتحن الله قلوبهم للایمان»، به چه صورتی محقق میشه؟

یه ثابت کرده بالاخره اهل ایمانه، پذیرفته ولایت اینا رو، ترجیح نمیده بقیه رو و حرف بقیه رو بر اینا. اون زمان خیلی بارز بود و مصداق داشت. خیلی‌ها می‌رفتن اون‌ور، نمی‌موندن پیش اینا. لذا گفتند ما همه حرف‌ها را به همه نمی‌زنیم. به بعضی اصحاب می‌گفتند این حرف‌ها رو جایی نزنید.

واسطه قرار دادن اهل بیت (ع) در دعا

13- سوال: این عبارت «و مقدمکم امام طلبتی»، معنی این...؟

قبلش گفتند، در روایت هست وقتی حاجتی از خدا می‌خوای، قبلش صلوات بفرست. صلوات بفرست، اینا آبرودارند، بفرست پیش خدا و خدایا اینا واسطه؛ خودم که کاری ندارم، آبرویی ندارم، اینا دارند. به آبروی اینا بده. «مقدمکم امام طلبتی و حوایجی».

نحوه بهره‌گیری از مشورت با افراد عاقل

14- سوال: وقتی که برای افزایش عقل خودمون با آدمای عاقل مشورت میکنیم، باید سعی کنیم اون مشورتی که بهمون دادند، طبق اون یه مبنایی به دست بیاریم، قاعده درست بکنیم یا نه، همون عمل کردن به مشورت کافیه؟

خب بالاخره بهتره آدم ماهی‌گیری هم یاد بگیره دیگه. استاد خوب و مشاور خوب اونی نیست که به شما ماهی‌گیری یاد بده، نه ماهی بده. اصلش. استاد پر از علم هم باشه، مشاور پر علم هم باشه، همه رو بریزه جلوی شما، هدر میشه، بله. باید به شما ماهی‌گیری یاد بده که چه‌جور در موارد مشابه چیکار کنی؟ خودت بفهمی چیکار کنی. لذا آدم هم بهتره این‌طور استفاده کنه؛ ماهی‌گیری یاد بگیره. ببینه این جهتی که مطرح شد، چی می‌فهمه، بله؟ چی به دست آدم میده؟ بعد دیگه عقلش زودتر راه می‌افته.

امکان دستیابی به مراتب والای محبت و استقرار در دین

15- سوال: عباراتی هم چون «التامّین فی محبّة الله» و «المستقرّین فی امر الله» که مربوط به منصب امامت هست، برای سایر بندگان هم ممکنه حاصل بشه؟

بله. بله. محبت خدا میشه آدم در سایه تقوا و گوش به حرف خدا دادن، محبتش بره بالا، بالا، بالا، بالا؛ همین‌جور بره بالا. چیزی کم نذاشته باشه از محبت. البته نه در حد حضرات؛ هرکی هرچی هم، هرچی هم بالا بره، به اینا نمیرسه. «حيث لا يلحقه لاحق»، هیچ‌کسی به اینا نمیرسه؛ قبل اینا، پشت سر اینا. اما اینا مختص امامتشان نیست، بله. اینجا آدم برسه که این‌قدر در اطاعت فرمان خدا محکم باشه، هیچ‌وقت ازش غیر این صادر نشه، بله. گناه تو کاراش نیاد. برای آدمای معمولی هم مقدوره. در سایه این، محبتش میره بالا، خیلی بالا، به حدی که هیچی دیگه نمیتونه این محبت رو بکشه پایین.

مقصود از عجایب پایان‌ناپذیر قرآن

16- سوال: از حضرت امیر علیه‌السلام، هرچند در مورد قرآنشون فرمودند که «لا تفنى عجائبه»، منظور از عجایب چیه؟

دستوراتی که قرآن کریم میده، خب چیزایی نیست که عقل آدم همه رو بفهمه. چیزای نو و تازه‌ست. همه فرمان‌های خدا این‌جوریه. مال یه روز و دو روز و اینا هم نیست. خیلی قوانین که بشر درست میکنه، بعدِ مدتی چند سال به درد نمیخوره، باید عوضش کنن، ترمیمش کنن. دستورای خدا این‌جوری نیست؛ چیزای تازه و نو و به درد بخوریه که از بین نمیره، تا قیامت همینا به درد می‌خورد. احتیاجی به تجدید نظر و اصلاح نداره، برخلاف قوانین اساسی و قانون‌هایی که آدما درست میکنن؛ بعد یه چند سال می‌شینن درستش میکنن چون خراب بوده، ناقص بوده، مطابق با شرایط روز نبوده. اما دستورای خدا هرچی، هر شرایطی هم پیش بیاد، همینا ثابت و به درد بخور تا قیامت. وقتی گفت دروغ نگو، تا قیامت همینه‌. وقتی گفت نماز نخون... نماز بخون، دروغ نگو، تهمت نزن، نماز بخون، روزه بگیر، اینا تا آخر سر جای خودش هست. نمیشه یه روز یه عده بیان بگن مال هزار سال پیش بود این حرفا. نه، تا آخرش هست. «لا تفنى».

برخورد قاطع با دوست آسیب‌رسان و مانع پیشرفت

17- سوال: با دوستی که به ما آسیب می‌رسونه و باعث جلوگیری از درس خوندن و خواب به موقع ما میشه...؟

این دوست نیست، بله، این هیچ دوست نیست، بله. خداحافظ شما، بله. رفیق باید عاقل و با تقوا باشه. عاقل باشه، از عقلش آدم استفاده کنه. با تقوا هم باشه، از تقواش آدم استفاده کنه. غیر از این هم دیگه نیست، بله. از شما کل دنیا رو بگردید، کم پیدا کنید. نریخته همه جور.

برای تذکر دادن، گفتند به طور جدیش تذکر بدیم یا با محبت و آرامش؟

چی رو تذکر بدید؟

همین برخوردی که مثلاً دارند باهاش.

تذکر خیلی فایده نداره، بله. شما باید بند رفاقتت رو وصل کنی به یه کسی که این مطالبی که عرض شد، داشته باشه، بله.

راه‌های محافظت از توبه و جلوگیری از شکستن آن

20- سوال: موقعی که توبه کردیم، چیکار کنیم که شکسته نشه و راه محافظت ازش چیه؟

به هر حال، گاهی بعضی‌ها اظهار ضعف میکنن. این مشکل خود آدمه دیگه. اگه همت محکم بکنه، میتونه توبه‌اش رو نشکنه؛ دیگه تا آخر نگه داره. کسانی که می‌افتند تو خط تقوا و ادامه میدند، زمین نمی‌خورند، اونا مثل مان. از این جهت‌ها فرقی با ما ندارند، منتها یه فرقشون اینه که اون چیزی که مثل ما دارند رو خوب کامل استفاده میکنن، محکم. نمیزارن گناه بیاد تو کار. ما شل می‌گیریم، یه وقت‌هایی هم میاد. اونا مثل ما بودند، ما مثل اوناییم ولی تو این جهت با هم تفاوت داریم. توبه رو نمیشکنن. اونا هم یه بار توبه کردند، دیگه تا آخر عمر احتیاج به توبه پیدا نکردند، همین رو نگه داشتند. یه واجبیه که خدا دستور داده توبه نصوح کنید که دیگه پشتش هیچ گناه نیاد. یه واجبیه که وقتی آدم انجام داد، باید جوری انجام بدهد که همون یه بار باشه. دیگه خداحافظ شما تا لحظه مرگ.

تعیین تعداد مناسب روزه مستحبی در ماه رجب

21- سوال: کسی که در غیر ماه مبارک رمضان روزه مستحبی نمیگیره، اگر بخواد در ماه رجب روزه بگیره، چه تعدادی بگیره خوبه؟

چه تعداد دیگه بستگی به همتش داره، بله. گفتند این سه ماه رو بگیرید. حالا نمیتونی، کمتر بگیر، هرچی میتونی. بله. باید از حالا اسباب استفاده از ماه رمضون رو فراهم کرد. به اختیارمون گذاشتند؛ بیشتر می‌خوای، بیشتر؛ کمتر قانعی، کمتر.

آمادگی جسمانی برای روزه‌های متوالی در ماه‌های رجب، شعبان و رمضان

22- سوال: ممکن نیست این دو ماه اگه روزه گرفته بشه، دیگه برای ماه مبارک دیگه کم بیاره مثلاً بدنش بکشه؟

چرا؟ کم بیاره، بله؟ چه مشکلی داره؟ اون آدم از همین حالا می‌ترسه، بله، کم میاره. اما اونا، یعنی حضرات که گفتند سه ماه بگیرید، فکر ایناش رو نکرده بودند؟ آه، به فکرشون نرسیده بود؟ عادت کرده آدم به پرخوری؛ چهار روز که کم می‌خوره، میگه سرم درد گرفت. خب عادته که آدم پیدا کنه به مقدار لازم خوردن، عادت میکنه بدنش. سلامتش هم بیشتر میشه. روزها دو وعده می‌خوردند زمان پیغمبر اکرم؛ دو وعده بود غذا. بعداً چون غذا زیاد شد، این چیزا زیاد شد، شد سه وعده. بعد آدما روزه گرفتن براشون سخت شد. اوایل ماه رمضون سردرد می‌گیرند، فلان میشن. بله.

علت فراموشی و بی‌توجهی به مطالعه رساله احکام

23- سوال: با اینکه وقت اضافی دارم، ولی خیلی از ایام، خوندن رساله رو فراموش میکنم.

چرا؟ برات مهم نیست. مهم نیست. چیزای دیگه برات مهمه. بالاخره آدم یه چیز براش مهم باشه، وقت براش باز میکنه. این میگن امشب ساعت هشت فوتبال هست؛ اونی که براش مهم باشه، یه جوری برنامه رو تنظیم میکنه که سر ساعت بشینه تا دقیقه نود رو ببینه. چرا؟ مهمه براش. مهم نیست. وقتی برات مهم نیست، انتظار نداشته باش شما هم برای خدا مهم باشی، هرچی خواستی خدا بهت بدهد. یه وقت‌هایی هم نمیده.

از دست دادن توفیق نماز شب و اهمیت استفاده از فرصت‌ها

24- سوال: خیلی وقتیه که توفیق نماز شب و بیداری بین الطلوعین رو از دست دادم، مخصوصاً بعد از تقوا و بعد از حجره رفتن.

بله. دیگه خب عبرت باشه برای اونایی که تو حجره هستند، استفاده کنند، بله. یه ایام خاصیه، بله. اون وقت هم آدم مست غفلته، استفاده نمیکنه، از دستش میره؛ مثل جوانی می‌مونه. تا آدم توشه قدرش رو نداره، میره بیرون میگه عجب چیزی بود. حجره هم همین، ایامش؛ یه فرصت مناسبی هست آدم هیچ اشتغال خاصی غیر از درس و این کارا نداره، بله. فرصت دیگه تکرار نمیشه تو عمر. دیگه بسته به آدم داره که چقدر از این فرصت استفاده کنه و خوب درس بخونه و خوب هم تقوا رو مراعات کنه. بله. وگرنه بعد بخواد تازه بعد شروع بکنه، مقداری مشکل میشه کار. به هر حال، با ازدواج نصف مشکلات حل میشه؛ اون نصف دیگه‌اش هم حل کن، نماز شبت درست میشه ان‌شاءالله. اگه ازدواج نکردند، گرفتار مشکلاتی هستند، یواش‌یواش میشن؛ فکرشون، ذهنشون، عملشون، گاهی خراب میشن، بله. ازدواج اینا سبکش میکنه. بله. «فليتق الله فی النصف الآخر»، نصف دین احراز، اون نصف دیگه رو خیلی‌ها از دست میدند. یا تو اون نصف دیگه حواست باشه، تقوا رو مراعات کن، راه می‌افتی، بله ان‌شاءالله. اوایل ازدواج، این مقدار ممکنه طبیعی باشه تا یه چند ماهی، ولی بعدش دیگه اگه تقوا رو مراعات کنه آدم، راه می‌افته.

ایجاد استقامت در ذکر و یاد خدا

25- سوال: کسی که به لطف خداوند متعال در تقوا استقامت داره، ولی در مورد ذکر، استقامت لازم رو هنوز پیدا نکرده؛ چطور باید به این استقامت برسه؟

خب اون مقداری که اینجا هم همت می‌خواد، نمیده. اینجا هم یه مقدار باید بیشتر بده. این هم مهمش کنه، چون خدا هم دستور داده به تقوا، هم یاد خودش. تو این هم باید یواش‌یواش آدم خودش رو عادت بده؛ اگه عادت بدی به یه سری ذکرایی که خودشون هم دستور دادند و عادت بکنی، ان‌شاءالله زمینه هست که بیشترش هم بکنی. عادت بده، پیداست در این حد همت نمیکنی که عادت بدی؛ گرفتار شدی.

پرهیز از مصلحت‌سنجی شخصی در احکام الهی

26- سوال: مصلحت‌سنجی در خصوص ترک واجبات و انجام محرمات...؟ چیه؟ مصلحت‌سنجی.

مصلحت؟ اونجایی که لازم بوده، خود دین سنجیده. گفته اگه یه راستی بگی که مثلاً با این حرف راستت دو تا مومن با هم بد بشن، این راست حرامه‌، دروغ واجبه. خود دین هرجا مصلحت لازم بوده، سنجیده. گفته یه جاهایی هم دروغ واجبه، یه جاهایی هم راست حرامه. این یعنی؛ نه خودت دستگاه مصلحت‌سنجی درست بکنی و چپ و راست مصلحت بسنجی، بله. نه، این درست نیست. رساله بخونی، احکام شرعی رو یاد بگیری، جایش که بلد نیستی بپرسی، اینا هم توش هست.

مدیریت مشکلات برای جلوگیری از آسیب به تحصیل

27- سوال: گاهی وقت‌ها این مشکلات پیش میاد که برای درس فردا نمیتونیم مطالعه کنیم و استاد ناراحت میشه؛ آیا بهتره که فردا کلاس نریم؟

به هر حال، دیگه این مشکلات دائمی نیست، گاهیه؛ خودت هم میگی گاهی، بله. آدم باید یه مقداری عقلش رو کار بندازه که تا مقدورش هست، کاری بکنه که مشکلات براش پیش نیاد یا کمتر پیش بیاد؛ یا اگه پیش میاد بتونه طوری تنظیم بکنه که به درسش کمتر آسیب بزنه. یه چیزایی رو از قبل میشه برنامه‌اش رو ریخت که آسیب نزنه کار. بعضی وقت‌ها آدم یه کاری رو آدم نمیکنه، نمیکنه، نمیکنه، وقتش تهی میشه؛ یه دفعه فردا آخرین روزشه، امشب و امروز باید بره این کار رو انجام بدهد، اتفاقاً فردا هم درس مهمی دارد. خب آسیب میبینه. عقل آدم میگه زودتر یه سری کارها رو انجام بده. زودتر این مشکلات رو فکری به حالش بکن که جمع نشه یه جا تمام وقتت رو از بین ببره. یه مقداریش این‌طور حل میشه؛ بسیارش که منشأش اینه که خود آدم نمیتونه برنامه بریزه، این جهاتشه. اینا درست بشه خیلیش درست میشه، بله.

مصادیق و موارد حرمت کتمان حقیقت

28- سوال: مصداق کتمان حقیقت که گفتند حرامه، چیه؟

یه جایی در معرض قضاوت قرار می‌گیرند عده‌ای، دو نفر هستند؛ شما حق، حقیقت رو نسبت به یه آقا میدونی، از شما می‌خوان که بگی، شما نمیگی. دادگاه، شاهد رو احضار میکنه میگه هرچی دیدی بگو، اون نمیگه، به دلیلی، مصلحت نمیبینه، می‌ترسه، نمیگه. این‌جور جاها جایز نیست، بله. یه جاهایی که حق و حقیقت جایشه و باید گفته بشه و اگه نگی خسارت میزنه آدم به بقیه، به دینشون یا به دنیاشون، که باید بگه، بله.

معنای واژه «أقوم» در توصیف هدایت قرآن

29- سوال: «أعوذ بالله من الشیطان الرجیم، إنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ»؛ این «أقوم» که به صورت اسم تفضیل بیان شده، در مورد راه هدایت خدا چه معنی میده؟

خب تو ادبیات میگن گاهی اسم تفضیل از قرائن معلومه، نمیخواد به شما بفهمونه که مابقی هم این ویژگی رو دارند. با قرائن معلومه چون شما عاقلی، با شما عاقل داره حرف میزنه. وقتی میاد میگه این، قرآن کریم میگه راه یکیه و اینه، نمیخواد بگه که این اقومه یعنی مابقی هم قوام دارند. با شما مخاطب حرف میزنه؛ این راه بهتره، یعنی هرچی هست در اینه، اونا، اونجا خبری نیست. تو محاورات هم آدما دارند این رو؛ میگه این کار بهتره، در حالی که به اون نگاه میکنی می‌بینی اون کارای دیگه توش خیر نیست که. می‌خواد ترجیح بدهد در عقل شما و تصمیم شما این رو، به این بیان بیان میکنه. قرآن کریم می‌فرماید من هدایت میکنم به راهی که سرپاترین راهه، بله. نه به این معنی که راه‌های دیگه هم سرپاست.

مقصود از کلمه «روح» در آیات قرآن

30- سوال: مقصود از «روح» در این چند تا عبارت رو خواستم؛ «أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ»، در سوره قدر «تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ».

روح چند تا مصداق داره، بله، یکی نیست. هر جایی مصداق خاص خودشه، بله. اون که مربوط به انبیاست، مربوط به پیغمبر اکرم و حضراته، اون خود روح مطهرشونه، بله؛ که از عیب و ایراد و آلودگی پاکه. روح قدسی دارند، پاک و مقدسه. بعضی موارد هم روح در مصادیق دیگه‌ای هست، بله. همه اینا بهشون میگن روح، ولی یه جا مصداقش اونه، یه جا اون. این هم که ما داریم این هم روحه. یکی از ملائک هم اسمش روحه، بله.

تأیید حضرت مهدی (عج) به روح‌القدس

31- سوال: در مورد حضرت مهدی(عج) «أیّده بروح القدس»؟

همینه دیگه. اون روح‌القدسیه که اسباب همه توفیقات رو برای آدم فراهم میکنه. در سایه ترک گناه، روح آدم از آلودگی در میاد، قدسی میشه؛ این روح‌القدسی آدم رو میندازه تو یه خطی که همین‌جور مؤیده و به تاییدات الهی میشه، خدا اسباب بالا رفتن ایمانش رو با سرعت فراهم میکنه.

انجام اختیاری مستحبات در کنار روزه ماه رجب

32- سوال: کسی که در ماه مبارک رجب روزه میگیره، ولی بعضی از عبادات رو مثل نمازهایی که بیان شده یا عبادت بین الطلوعین رو مثلاً میگه من اونا رو انجام نمیدم، این چطوره؟

اختیاریه، واجب نیست اینا. واجب نیست، بله. شما همت کن ان‌شاءالله گناه نکن، از اینا هم استفاده کن؛ یه گاهی این، یه گاهی اون. تونستی دوتاشون، نتونستی عیبی نداره. واجب نیست که.

نحوه رفتار متواضعانه با والدین در دوران پیری

33- سوال: «أعوذ بالله من الشیطان الرجیم، وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ»؛ چیکار کنیم تا عمل بکنیم؟

خب پدر مادر تا پیر میشن از کار می‌افتند دیگه، احتیاج دارند که بچه وقت بذاره براشون، کاراشون رو کمکشون بده، دیگه نمیتونه پاشه راه بره، ویلچر براش بگیری و بلندش کنی بذاری، بشونت؛ می‌خواد بره زیارت، نمیتونه، شما باید ویلچر بگیری، یه جا هم مجبوری به کولت بگیری، بله، اینا هست. این در مقابل اینا تکبر به خرج نده، ذلیل باش. وقتی این‌جور شدند، اینا رو مراعات کن.

پرهیز از گفتن «اف» و تندی با والدین

34- سوال: مقصود از «افّ» هم... «فلا تقل لهما افّ»؟

خب پیر شده از کار افتاده، یه حوایجی داره، یه مسائلی هم درگیر هست، ذهنش خوب کار نمیکنه، گوشش خوب نمیشنوه. یه چیز می‌پرسه می‌خواد بفهمه، گوشش هم نمیشنوه، شما میگی، نمیشنوه، اعصاب شما خورد میشه. یا یه کاری از شما می‌خواد رو پیریش؛ میگی حالا این دیگه این وقتِ... چه کاری از من می‌خواد؟ اعصاب آدم خورد میشه یه چیزی میگه، یه حرف بدی؛ گاهی ممکنه بزنه. حالا «افّ» مخففشه، اصطلاحیه. کمترین چیزش رو مثلاً آدم بگه «افّ»، چی میگه مثلاً؟ میگه این هم بهشون نگو. تو این شرایط، شرایط خاصی دارند؛ از لحاظ روحی آسیب می‌بینند وقتی بچه این‌جوری باهاشون رفتار میکنه.

معنای نفس اماره و فریب‌دهنده در ادعیه

35- سوال: در بعضی از ادعیه مثل دعای کمیل به خداوند متعال عرض می‌داریم که «نفسی سوّلت لی»، این یعنی نفس غیر از خود ماست؟

نه دیگه، خودتی دیگه، نفست هم خودتی دیگر. می‌خواد بفهمونه آدم یه چیزی داره تو خودش که اون گول میزنه آدم رو، اون چیز چیه؟ خودتی دیگه. غیر از تو کس دیگه‌ای نیست اینجا. همه بدبختی‌ها هم زیر سر خودته.

لزوم همراهی و پیشتازی عمل و عبادت با علم

36- سوال: در المراقبات اومده که تحصیل علم باید کمتر از عبادت باشه؛ درسته؟

ایشان فرموده این مثلاً ماه رجب اینا که میاد، طلاب علم یه مقداری فتیله‌ عبادات رو بکشن بالا؛ و شما یعنی تو یه خطی‌اید دیگه، شما می‌خواید سردمدار این خط بشید، شما دیگه؛ بخوای از آدمای معمول در عبادت و بندگی عقب‌تر باشی، خب نیست، بله. باید آدم بندگی کنه در پیشگاه خدا. بله. ایشان از کسایی بود براش این چیزا مهم بود، لذا میگه نذارید یه وقت عبادات و عملتون از علمتون عقب بیفته، خطرناک میشه. این علم وقتی از عمل جلو بیفته، خیلی خطرناک میشه؛ اعلم میشه آدم، ولی اعلمِ بی‌تقوا که جز ضرر هیچی دیگه از توش در نمیاد.

تبدیل گناه صغیره به کبیره در صورت عدم توبه

37- سوال: امام(ره) در تحریر در مورد اصرار بر گناهان صغیره میگن که اگر گناه صغیره تکرار بشه و بینش توبه نباشه، میشه کبیره. مقصود اینه که اگر توبه باشه دیگه کبیره نمیشه؟

بله دیگه. توبه کنه. یه بار صغیره از دستش در رفت، واجبه توبه کنه، توبه سر جای خودشه. توبه باید بگیره، تصمیم بگیره دیگه نکنه. تصمیم گرفت دیگه نکنه، رفت، رفت، رفت، یه وقت دوباره شیطان زور اومد، مرتکب اون صغیره شد، اینجا بله، همین مسئله‌ست که ایشون گفتند.

گستردگی ابعاد اعجاز قرآن فراتر از فصاحت و بلاغت

38- سوال: اینکه بعضی از فرازهای نهج‌البلاغه ابلغ هست از قرآن، بلاغت بیشتری داره، درسته؟ و آیا با اعجاز قرآن...؟

بله. بله. ممکنه کسی جایی جمله‌ای، چیزی بگه که ابلغ باشه مثلاً فرض بگیرم از عبارات عمده آیات قرآن کریم، مثلاً؛ این خلل وارد نمیکنه، اعجاز قرآن اینه که مثل این کتاب با همه ویژگی‌هاش بتونی بیاری. توش چه چیزایی جمع شده؟ همه چیزایی که توش جمع شده بتونی از این کتابی بیاری، نه فقط بلاغت. هیچ کتابی هم نیومده.

کیفیت و شرایط تحدی در قرآن کریم

39- سوال: اون تحدی‌هایی که در مورد بعضی مثلاً یه آیه...؟

چه آیه؟ تحدی به آیه یا سوره؟ چی گفته آیه؟ کی گفته آیه؟ «فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ»، بله. «بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ»؛ یه سوره از مثل یه چنین چیزی، بله، کامل. نمیتونید مثلش بیارید، نمیتونن دیگه. نه اینکه بگی مثلاً اون گفته، بعضی اومدن گفتند دیگه؛ اون میگه مثلاً «والفیل و ما الفیل»، شما بگی «الفیلو...»؛ نه، این که نمیگن که تحدیه، تحدی کرد مقابل قرآن کریم. اون میگه «والتین والزیتون»، شما بگی «انجیر و خرما»؛ این که نمیگن تحدی، بله. تحدی یعنی که اینی که این‌ور هست، «مِنْ مِثْلِهِ» بتونی اون‌ور بیاری هماورد، با همه چیزایی که توش هست؛ نمیتونن، چون در قرآن کریم مسائل مختلفی هست، مسائل اخبار از آینده هست، مسائلی در هدایت انسان که آدما به عقلشون نمیرسه هست، خیلی چیزا توش هست؛ فصاحت هست، بلاغت هست، قصه‌هایی از گذشتگان که هیچ‌کی بلد نبوده هست، از انبیا، فلان، همه چیزا توش جمع شده. بیا دیگه، نمیشه که.

معرفی کتب اعتقادی مناسب برای طلاب

40- سوال: کسانی که در شرف معمم شدن هستند، برای اینکه با مسائل کلان اعتقادی بیشتر آشنا بشن و اگر سوالی ازشون پرسیدن بتونن جوابگو باشن، چه کتابایی بخونن؟

کتاب‌های اعتقادی مرحوم آقای طباطبایی کتاب‌های خوبیه، بله. این کتاب‌های ساده، دست‌نویس ایشون که خیلیش نوشتن، ایشون ساده نوشتن خیلیش رو؛ کتاب‌های خوب، پر محتوا، به درد بخور، بله. «شیعه در اسلام» هست، کتاب پر محتواییه، «آموزش دین» هست، دو سه تا دیگه هم هست، بله.

علت انتساب بی‌نیازی به خدا و پیامبر (ص) در قرآن

41- سوال: «أعوذ بالله من الشیطان الرجیم، يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ مَا قَالُوا وَلَقَدْ قَالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوا بِمَا لَمْ يَنَالُوا وَمَا نَقَمُوا إِلَّا أَنْ أَغْنَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ»؛ چرا خدای متعال اغنا رو علاوه بر خودش، به پیامبر اکرم هم نسبت داده؟

خب پیغمبر اکرم هم خیلی به اینا چیز داد، اینا قدرناشناسی کردند. از غنائم به اینا هم میداد، نمی‌گفت شما منافقی، به شما نمیداد. منافقین رو میگه، بله؛ این‌جوری بودند.

پرهیز از گمانه‌زنی‌های بی‌مدرک در شأن صدور زیارات

42- سوال: بعضی این‌جوری گفتند که شرایط زمان حضرت هادی علیه‌السلام منجر شد که ایشون این زیارت (زیارت جامعه کبیره) رو انشاء کنند؛ از طرفی غلات مشغول بودند که این‌ها رو بالا ببرند و از طرفی متوکل قصد سبک کردن امام رو داشت، لذا ایشون این زیارت رو انشاء کردند. درسته این...؟

این دیگه برداشت شماست، حدیث نداره. در مسائل تاریخی و در مسائلی که اتفاق می‌افته، دیگه برداشت‌ها متفاوته. اون چیزی که در روایت هست، یکی از اصحاب میگه من رفتم بهشون گفتم که یه زیارتی بدید جامع و کامل، که من هر کدوم از شما رو خواستم زیارت کنم با این؛ ایشون هم این رو فرمودند. حالا اینکه چی تو ذهن شریف بود، شما داری میگی؛ ایشون که نگفته که. شما حدس، راه حدس بازه، بزن؛ اما بخوای گردن ایشون بذاری، نه. چون شما در ذهن شریف ایشون نبودی، نمیتونی این حرفا رو بزنی. بیشتر به جادی که این چیزا رو فکر کنی، فکر کن تو محتوای این زیارت؛ این بیشتر به دردت میخوره، تا اینکه بگی چرا ایشون این‌جور نشست این رو گفت. گم میکنی راه رو. گفت، بهترین چیز رو گفت، استفاده کن، بله.

اولویت‌دهی به تحصیل و پرهیز از اتلاف وقت در رسوم بی‌فایده

43- سوال: برای اینکه روز سیزده فروردین، خانواده مجبورمون نکنند که بیرون بریم، آیا...؟ میشه...؟

مگه کلاس ندارید؟ کلاس دارید، خب برید سر کلاستون، درس دارم دیگه. سیزده چهارده نداره، طلبه این چیزا بخواد تعطیل کنه؛ کی درس بخونه، بله؟ عادته دیگه، بگید درس دارید، کلاس بذارند حوزه، طلبه‌ها هم برن سر درسشون. نیست، بشین مباحثه کن، چیزای عقب جبران کن. بگو درس دارم من؛ وقت این کارا نیست. نباید بری، بله. جا هم نیست، همه میرن هر جایی می‌بینی نشستند اونجا، فکر میکنند اگه نری یه چیز کم میاری. عقل هم خوب چیزیه دیگه؛ شما بمونید یه وقت که خلوت شد برو بیرون بگرد، هرچی می‌خوای. چون میرن تنگ هم می‌شینن جا هم نیست با چه زحمتی که سیزده رو به درش کنند. دو هفته به بطالت و گناه گذروندند، حالا بعد دو هفته می‌خوان به درش کنند. بله. آدم نباید تو این مآسی بیفته، بله.

اهمیت جدیت در امتحانات مدرسه و رعایت قوانین

44- سوال: برای امتحانات مدرسه یه دروس مطالعاتی هست که توش تفسیر قرآن و این‌ها هست و چون حالا سابقاً فرموده بودید که...

شما باید امتحانات رو همه چیز رو خوب بخونید، خوب امتحان بدید. قوانین مدرسه رو هم خوب مراعات کنید. این حرف‌ها رو هم نزنید، بله.

راه مقابله با تنبلی و تنظیم خواب

45- سوال: پرسیدند که چند روزیه که تایم خواب و بیداریشون خراب شده و در اعمال عبادی تنبلی به خرج میدند...؟

به کرات پرسیدید، بله، جواب دادیم دیگه. تنبلی راهش، عمل به خلافشه، بله. اونجایی که احساس میکنی از باب تنبلیِ این نکردنت، بسم‌الله بپر بالا، برو جلو. تنبلی رو خود آدم قوتش میده. یه جایی از باب تنبلی افتاده یه گوشه‌ای مثلاً، یه کاری که باید بکنه الان وقتشه، نمیکنه. می‌فهمم دم که حالا در این حد نیست اوضاعش که نتونه این کار رو بکنه. بپر بالا، بله.

حکم تعارف عمدی غذا به فرد روزه‌دار

46- سوال: جایی که می‌دونیم کسی روزه [رمضان] هست، عمداً بهش تعارف کنیم، این حرامه؟

بله.

شیوه‌های مؤثر دعوت افراد به تقوا با توجه به شرایط مخاطب

47- سوال: بعضی جاها هستش با یک کسی چند ساعت مرتبط هستیم؛ بهترین راهی که بتونیم اون رو مثلاً دعوتش بکنیم به راه تقوا و این‌ها چیه؟

خب باید نگاه کنی چه جور آدمیه. بله. دیگه جوان باشه یه جوره، مسن‌تر باشه یه جوره، کوچیک‌تر باشه یه جوره، هر کسی بیان متناسب با خودش رو می‌خواد. آدم شروع میکنه باهاش، صحبت که چی به کجا و مطالب خوبی که متناسب با سن اینه و فهم و عقلشه بهش میگه. اینجا دیگه باید عقل آدم به کار بندازه؛ ببینه از این چیزای مناسب و مفیدی که یاد گرفته کدوم الان اینجا به درد میخوره. راهش هم یکیش اینه که قبل اینکه آدم در این موقعیت‌ها واقع بشه، باید فکر کند که این کارِ این‌طوری رو در این شرایط چطور انجام بدهد. بله. ببینه متناسب با این مخاطب چه چیزی خوبه، داشته باشه تو ذهنش. جوانه، یه چیز متناسب و خوب و به درد بخورش بگه.

راهکار جبران نماز شب در شرایط خستگی و سفر

48- سوال: گفتند معمولاً توفیق نماز شب دارند ولی گاهی موقع سفر حال جسمیشون مساعد نیست و نمیتونن بیدار بشن. در طول روز هم همت و راهی برای قضای نماز شب ندارند، این حالت رو چطور درست کنند؟

خب حالا یا از سر شبه می‌بینی این‌قدر خسته‌ای بخوابی صبح بیدار نمیشه، روز هم نمیتونه قضا بکنه، همون موقع خواب، قبل خواب بخون. طوری نیست. ربّ صلّ على محمد و آل محمد.

۱. بندگی اصیل؛ فرمان‌برداری به جای کرامت‌طلبی

علمای با تقوا که کرامات داشتند، اصلاً در فکر این مسائل نبودند. آن‌ها می‌گفتند خداوند فرموده: «از من فرمان، از تو لبیک.» هر کسی به دنبال کسب کرامات باشد، مطمئن باشد که خداوند هیچ‌گاه آن را به او نمی‌دهد. راه راحت‌تری هم وجود دارد؛ فرد می‌تواند به هندوستان برود و با ریاضت کرامات اهالی آنجا را تحصیل کند. اما در نهایت، از این مسیر رابطه‌ای با خداوند شکل نمی‌گیرد. در مسیر بندگی، باور و معرفت انسان به خداوند باید بالا برود. خداوند خودش هرچه را که صلاح بداند، به انسان عطا می‌کند.

۲. راز برکت در زمان و زندگی

برای اینکه بتوانید بهتر از وقت‌های خود استفاده کنید، یک راهکار اساسی وجود دارد: گناه نکنید. گناه، برکت را از همه چیزِ انسان می‌گیرد. با انجام گناه، برکت از وقت انسان، عمر، درس، ذهن، عقل و روزی او می‌رود. اگر می‌خواهید از زمان خود بهترین بهره را ببرید و برکت به زندگی‌تان بازگردد، باید با اراده‌ای محکم از گناه فاصله بگیرید.

۳. اولویت‌بندی در مسیر تحصیل و تقوا

در ایام تحصیل، اولویت اصلی با درس خواندن است. فرصت‌ها محدود هستند و اگر انسان از درس خود کم بگذارد، در آینده نتیجه ضعیفی خواهد گرفت. تقوا اجازه نمی‌دهد که فرد از وظیفه اصلی خود یعنی تحصیل کم بگذارد. اگر کسی بخواهد تقوا را به‌درستی مراعات کند، از درس خود هیچ‌چیز کم نمی‌گذارد. لذا معمولاً کسانی که در مسیر تقوا ثابت‌قدم‌تر و موفق‌ترند، در درس و تحصیل نیز قدرت و همت بیشتری از خود نشان می‌دهند.

۴. معامله با خدا؛ رمز ماندگاری اعمال

بهتر است پیش از هر کاری تصمیم بگیرید گناه نکنید تا اگر وقت می‌گذارید و زحمتی می‌کشید، ارزش آن نزد خداوند برایتان بماند. وقتی اخلاص پایین باشد و صرفاً برای انسان‌ها کار کنید، می‌بینید وقت و انرژی گذاشته‌اید، اما چیزی پیش خدا برایتان نمانده است. انسان‌ها زحمات شما را فراموش می‌کنند. اما اگر عمل خود را به خدا بسپارید، محفوظ می‌ماند. خداوند متعال هرچه انسان تقوا را مراعات کند، اعمالش را نگه می‌دارد و هرگز نمی‌گذارد از بین برود.

۵. اهل بیت (ع)؛ تنها مسیر ارتباط با خداوند

توسل به حضرات معصومین مجاز و راهگشاست، زیرا خداوند خود این اجازه را داده است. اهل بیت از خودشان چیزی ندارند و هرچه دارند را خداوند به آن‌ها عطا کرده است. خداوند اختیار برآورده شدن بسیاری از حوائج ما را به ایشان سپرده است؛ چرا که مردم باید از طریق آن‌ها به سوی خدا بروند و راهنمای مسیر فقط این بزرگواران هستند. با این باور که تمام این کمالات و اختیارات از جانب خداوند به آن‌ها داده شده، توسل انسان معنای حقیقی پیدا می‌کند.

۶. معیارهای اصیل در انتخاب دوست و همراه

کسی که به شما آسیب می‌رساند و باعث جلوگیری از پیشرفت و مختل شدن برنامه‌های شما می‌شود، دوست نیست. رفیق باید عاقل و با تقوا باشد. عاقل باشد تا انسان بتواند از عقل او استفاده کند، و با تقوا باشد تا انسان از تقوای او بهره‌مند شود. غیر از این دو ویژگی، معیار اصیل دیگری برای رفاقت وجود ندارد. انسان باید بند رفاقت خود را به کسی وصل کند که دارای این ویژگی‌های ارزشمند باشد.

۷. توبه نصوح؛ بازگشتی بدون بازگشت به گناه

اگر انسان همت محکمی داشته باشد، می‌تواند توبه‌اش را نشکند و آن را تا آخر عمر نگه دارد. کسانی که در مسیر تقوا می‌افتند و آن را ادامه می‌دهند، دیگر زمین نمی‌خورند. آن‌ها یک بار توبه کرده‌اند و دیگر احتیاجی به توبه مجدد پیدا نمی‌کنند. خداوند دستور داده است که توبه نصوح کنید؛ یعنی توبه‌ای که پشت آن هیچ گناهی نیاید. این یک واجب الهی است که وقتی انسان آن را انجام داد، باید به گونه‌ای باشد که همان یک بار برای همیشه کافی باشد.

۸. تواضع و مهربانی؛ حق والدین در دوران پیری

پدر و مادر وقتی پیر می‌شوند و از کار می‌افتند، احتیاج دارند که فرزند برایشان وقت بگذارد و در کارها به آن‌ها کمک کند. انسان نباید در مقابل آن‌ها تکبر به خرج دهد، بلکه باید در نهایت تواضع و فروتنی باشد. در دوران پیری، والدین شرایط روحی حساسی دارند و ذهن و جسمشان یاری نمی‌کند؛ بنابراین فرزند نباید حتی کمترین کلمه رنج‌آوری مانند «اف» را به زبان بیاورد، زیرا آن‌ها از لحاظ روحی به شدت آسیب می‌بینند.

۹. غلبه بر تنبلی با اقدام فوری و اراده

راه اصلی مقابله با تنبلی، عمل کردن بر خلاف آن است. هر جا احساس کردید که انجام ندادنِ یک کار صرفاً از روی تنبلی است، با نام خدا برخیزید و به جلو حرکت کنید. این خود انسان است که به تنبلی قدرت می‌دهد. گاهی فرد از روی تنبلی در گوشه‌ای می‌نشیند، در حالی که اوضاع جسمی او به گونه‌ای نیست که نتواند آن کار را انجام دهد. در این مواقع باید سریعاً برخاست و بر سستی غلبه کرد.

۱۰. تعادل خطرناک؛ تقدم علم بر تقوا و عبادت

به جویندگان علم توصیه می‌شود که در ایام خاصی، میزان عبادات خود را افزایش دهند. کسانی که می‌خواهند پیشگام مسیر دین باشند، نباید در عبادت و بندگی از افراد معمولی عقب‌تر بمانند. انسان نباید اجازه دهد که اعمال و عباداتش از علمش عقب بیفتد. وقتی علم از عمل جلو بیفتد، وضعیت بسیار خطرناک می‌شود؛ انسان ممکن است اعلم زمان خود شود، اما از عالمِ بی‌تقوا نتیجه‌ای جز ضرر و زیان بیرون نمی‌آید.

۱۱. جاودانگی و پویایی قوانین قرآن

دستوراتی که قرآن کریم ارائه می‌دهد، محدود به یک یا دو روز نیست. بسیاری از قوانینی که بشر وضع می‌کند، پس از چند سال کارایی خود را از دست داده و نیازمند تغییر و ترمیم می‌شوند. اما دستورات خداوند این‌گونه نیست؛ این احکام همواره تازه، بکر و کارآمد هستند و تا روز قیامت اعتبار دارند. قوانین الهی برخلاف قوانین بشری، احتیاجی به تجدید نظر و اصلاح ندارند و در هر شرایطی ثابت و راهگشا باقی می‌مانند.

۱۲. یادگیری مهارت تفکر به جای دریافت پاسخ آماده

استاد و مشاور خوب کسی نیست که صرفاً پاسخ آماده (ماهی) را در اختیار شما بگذارد، بلکه باید به شما مهارت ماهیگیری بیاموزد. حتی اگر مشاور سرشار از علم باشد و همه دانش خود را یک‌جا به شما منتقل کند، آن دانش هدر خواهد رفت. او باید به شما بیاموزد که در موارد مشابه چگونه تصمیم بگیرید و خودتان راه حل را پیدا کنید. انسان باید تلاش کند شیوه درست اندیشیدن را یاد بگیرد تا عقل او سریع‌تر به کار بیفتد.