بسم الله الرحمن الرحیم. الحمد لله رب العالمین. و الصلات و السلام علی سیدنا و نبینا ابی‌القاسم محمد. علی آله الطیبین الطاهرین المنتجبین.

نقل روایت معراج و عذاب‌های امت

در روایتی از امام رضا (علیه‌الصلاة والسلام) نقل شده است؛ یعنی اصل روایت از راویان روایت، جناب عبدالعظیم حسنی هست از امام جواد، از امام رضا، از پدرشان، از پدرانشان تا امیرالمؤمنین (علیه‌الصلاة والسلام) که ایشان می‌فرماید: من و حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) روزی بر پیغمبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) وارد شدیم، «فَوَجَدْتُهُ یَبْکِی بُکَاءً شَدِیداً»؛ دیدیم پیغمبر اکرم شدیداً دارند گریه می‌کنند. عرض کردم که: «فداک ابی و امی یا رسول الله ما الذی ابکاک؟»؛ پدر و مادرم فدایتان، چه باعث شده گریه می‌کنید؟ بعد فرمودند: «یا علی، لَیْلَةَ أُسْرِیَ بِی إِلَى السَّمَاءِ رَأَیْتُ نِسَاءً مِنْ أُمَّتِی فِی عَذَابٍ شَدِیدٍ».

این روایت را قبلاً هم، سابقاً خیلی وقت‌های پیش، بخش‌هایی از آن را خواندیم. معروف هم هست که یکی از شب‌ها و مواردی که پیغمبر اکرم به معراج رفتند، در آنجا مسائل مختلفی اتفاق افتاد و مشاهده کردند. در یکی از این موارد این بود که انواع عذاب زنان امت را مشاهده کردند؛ که شنیده‌اید مثلاً [فرمودند:] دیدم یک زنی در این حالت بود، زنی در حالت دیگری؛ خیلی حالت‌های مختلف را نقل می‌کنند. طولانی هست روایت، فرصت نیست همه‌اش خوانده بشود.

علت عذاب‌ها و مسئله کنترل زبان

این موارد را که نقل می‌کنند، بعد حضرت زهرا می‌فرمایند که: چی شده؟ چه کاری کردند که باعث شده این عذاب‌ها را...؟ به چشم، اشاره می‌کنند؛ مثلاً آن زنی که دیدند به موی سرش آویزان بود در آتش جهنم، که حالت عذابش خیلی شدید و سنگین بود. فرمودند: این‌ها آن‌هایی هستند که مویشان را از مردها نمی‌پوشانند و مویشان را مردها می‌بینند. باز زن دیگری را می‌فرمایند: «رأیتُ امرأةً معلّقةً بلسانها»؛ زن دیگری [را دیدم که] این حالتِ آویزان بودن، در قبلی موی سرش بود، در بعدی زبانش بود. فرمودند این زنی که به زبانش آویزان بود: «فإنّها کانت تؤذی زوجها»؛ این زنی است که با زبان، همسرش را اذیت می‌کند.

حالا هر کسی به حسب خودش؛ زبان، ممکن است مثلاً یک وقت زبان آدم یک حالتی داشته باشد، نوع حرف زدنش، کلامی که به کار می‌برد، چیزی که می‌گوید، تند و تیز باشد. عذاب زبان مال همه‌ست، یعنی بحث فقط زن نیست؛ مرد هم همین‌طور است، بالاخره مرد هم عذاب دارد. عذاب که مختص زن نیست، ولی به طور خاص بعضی هشدارهایی است که از باب لطف و رحمت‌شان دادند؛ چون یک حالت غالبی دارد. مثلاً یکی از اسباب اذیت زن‌ها نسبت به مردها که بیشتر در مورد زن‌ها صادق است، زبان است. حالا گاهی هم در مرد صادق است، ولی اینجا بحث زن‌ها هست.

آن زنی که خلاصه‌اش با زبانش خیلی شوهرش را اذیت می‌کند، حالا دیگر هر اذیتی که منشأ آن زبان باشد؛ تندی زبان، تیزی زبان، بددهانی، فرقی نمی‌کند. این زنی که این حالت را دارد، بعداً این زبان را معلق می‌کنند در وسط جهنم. باید حواسمان باشد؛ بالاخره طرفین باید حواسشان را جمع بکنند، مخصوصاً خانم‌ها، چون مهارت و قدرتِ استفاده از زبان را، حتی در جهت‌های بد، زن‌ها بیشتر دارند.

بالاخره با خودمان تعارف نباید داشته باشیم؛ توجه داشته باشیم که ممکن است [انسان] به این بلا مبتلا بشود. اذیت نکند. ببینیم خودمان را، اگر همسرمان از زبان ما مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرد، این زبان را کنترلش کنیم. هر نوع اذیتی. کلاً زبان بدترین عضو انسان است از لحاظ شدت و کثرت عذابی که برای انسان درست می‌کند. بیشترین عذابی که انسان‌ها در جهنم می‌چشند، از دست زبان‌شان است؛ و بیشترین وسیله‌اش هم همین زبان هست و بیشترین موردش هم، از لحاظ عمومی که حساب بکنیم، در زن‌ها بیشتر هست تا نسبت به مردها. حواسمان را باید جمع کنیم.

عواقب عدم رعایت حقوق همسر و خطر جدایی در خانواده

حالا موارد دیگری هم شمردند که زن‌هایی که مشکلات دیگری دارند، هر کدام چه نوع عذابی دارند؛ آن‌هایی که ممانعت دارند از همسرشان در حقوق واجب، آن‌ها چه عذابی دارند؛ آن‌هایی که بدون اجازه همسر در جاهایی که همسر راضی نیست، مثلاً از خانه بیرون می‌روند؛ به کاری که همسر راضی نیست و اعلام کرده، واضح است و می‌داند. همه این‌ها را حضرت بیان می‌کنند چه نوع عذابی برایش قرار داده شده است. بعد آخرش هم می‌فرمایند: «ثم قال علیه السلام: ویلٌ لامرأةٍ أغضبت زوجها»؛ وای به حال آن زنی که شوهرش را عصبانی کند؛ «و طوبى لامرأةٍ رضی عنها زوجها»؛ و خوش به حال آن زنی که شوهرش از او راضی است. این‌ها را هم داریم، بالاخره همه جوری هستند در مجموع.

چه در حقوق واجبی که به گردن زن هست، حقوق واجبه‌ای که گردنش هست و خیلی هم خاص است، حساس است، مهم است، ضروری است؛ قبلاً هم زیاد اشاره شده است. در آن دو مورد حقوق واجبی که خدا بر زن‌ها قرار داده، هیچ استثنایی ندارد؛ هیچ استثنایی در هیچ حالتی وجود ندارد. خیلی هم حساس است. آن حق واجبی که ممانعت هست، آن حق واجبی که مثلاً از باب تمکین هست، این حتی ممکن است در چهره انسان، در چهره زن نمودار بشود، در کلامش نمودار بشود. می‌تواند [باشد]، خیلی مسائلش هم خاص است، حساس است. باید خیلی توجه کرد. یک بخشی از مشکلات جامعه، یک بخش اعظمی از مشکلات جامعه برمی‌گردد به مشکلات درون خانواده و بخش اعظم آن هم برمی‌گردد به این جهت و این مسئله. و در این مسئله اگر مشکل باشد، کار خیلی جاهای دیگر هم مشکل پیدا می‌کند. لذا این موارد و روایاتی که زیاد هم خواندیم قبلاً، مربوط به رضایت همسر هست؛ در صدرشان حقوق واجبه، بعد هم دیگر شامل بقیه موارد زندگی می‌شود. این مسئله‌ای است، فوت کوزه‌گری‌ای است برای حفظ نظام زندگی؛ و الا هیچ تضمینی برای حفظ هیچ زندگی‌ای وجود ندارد.

آدم گاهی مشاهده می‌کند مثلاً می‌بیند فردی، کسی شاید چند تا هم بچه دارند؛ چهار تا، پنج تا، شش تا هم بچه دارند ولی کارشان به جدایی رسیده است. مثلاً با داشتن پنج تا بچه از هم جدا شده‌اند. این نیست که مثلاً حالا فکر کنند بچه‌داری دیگر تضمین بقای زندگی تویش هست؛ نه، نه اصلش، نه تعدادش. هیچ چیزی تضمین بقای زندگی نمی‌کند جز همین، همین چیزها که باید رعایت بشود؛ از مردها یک مسائلی، از زن‌ها این مسئله است. این‌که مرد شاکی باشد روی این‌که زن خیلی باهاش یکی به دو می‌کند، بحث می‌کند، اذیت می‌کند، ناراحتی می‌کند، از ناحیه‌ای، مسئله‌ای بهش فشار می‌آورد، این‌ها خطرناک است. حالا اینجا مخاطب زن‌ها هستند، حالا مردها هم به حساب خودشان؛ ولی این‌ها را باید توجه کرد. شوخی نگیریم اگر این مسائل هست.

چارچوب تکامل الهی زن در پرتو رضایت همسر

می‌بینید آن چیزی که فوت کوزه‌گری نسبت به زن‌ها برای سعادت دنیا و آخرت‌شان قرار داده‌اند، همه‌اش در همین است: یکی اطاعت خدا، انجام واجبات‌شان؛ یکی هم مخصوصاً رضایت همسر‌شان؛ این مسئله است. دیگر سایر چیزها را به زن‌ها خیلی سخت نگرفته‌اند، مطالبه نکرده‌اند، خیلی سوق نداده‌اند. شما می‌بینید خیلی مسائل هست اصلاً می‌گوید از زن‌ها برداشته شده، یعنی ضرورتی ندارد بخواهند در این زمینه‌ها به خودشان، زندگی‌شان و شرایط‌شان فشار بیاورند. آن چیزهایی که در فقه داریم، در دین داریم، در روایات و در احکام هست، خیلی چیزها اصلاً ضرورت ندارد، یعنی لازم نیست بخواهد... مرد، آره، مرد وقتی آن را نداشته باشد عقب می‌افتد و مشکلات برایش پیش می‌آید؛ اما زن، می‌گوید نه، نه، چیزهای ضروری نیست برایش. رشد او و قوام زندگی و قوام دنیا و آخرتش به این مسئله رضایت همسر هست، که آن مقداری که به زن برمی‌گردد برای زندگی، درست ادا بشود. زبان مخصوصاً خیلی حفظ بشود.

زن‌ها از جهاتی شدیداً تحت فشارند، که آن جهات را مردها ندارند؛ کما اینکه مردها هم جهاتی فشار دارند که زن‌ها ندارند و هیچ‌وقت درک نمی‌کنند. هیچ کسی جای آن یکی نیست؛ هیچ انتظاری هم نباید داشته باشد که او من را مثلاً درک کند یا حتماً کار من سخت‌تر است یا او سخت‌تر است؛ نه، همه سختی‌ها را دارند، هر کسی به نوبه خودش، هر کسی متناسب با شرایط خودش. این توقعات بی‌جا و نسخه‌های گاهی غربی و این‌ها هم کارساز نیست، که بیشتر کار خراب‌کن است. هر کسی باید کارش را انجام بدهد، تلاشش را انجام بدهد.

آن چیزی که نسبت به زن‌ها هست این هست که باز هم روایاتش را سابقاً خواندیم، باز هم گاهی ان‌شاءالله می‌خوانیم که این‌ها یک تذکری باشد برایمان که نسبت به زندگی‌مان بدانیم آن مسیر کلی، سیاست کلی و چارچوب کلی که باید حاکم باشد بر رفتار زن، گفتار زن و تصمیماتش، این است: جلب رضایت حداکثری همسر؛ این مسئله. این را که دیگر داشته باشد، دیگر تمام آن چیزهایی که مردهای خیلی فعال و زحمت‌کش و مجاهد و عابد به دست می‌آورند، [و] با آن کارها باید به دست بیاورند، این‌ها همه را یک‌کاسه خدا می‌دهد به این زن.

امتیازات مردان بزرگ سر چه چیزهایی هست؟ مثلاً جهاد در راه خدا؛ الان جنگ است، آن‌هایی که دارند مجاهدت می‌کنند با دشمنان خدا، آن را داده‌اند به زن گفته‌اند: رضایت همسرت. چیزهای دیگری که مردان بزرگ دارند، اجرش را، ثوابش را، ارزشش را داده‌اند به زن گفته‌اند: رضایت همسرت؛ واجباتت، رضایت همسرت. واجباتت، رضایت همسرت. دیگر مابقی‌اش هم نیست؛ نیست. شما ببینید در مسائلی که عمومی در جامعه هست، مثلاً از امور عبادی، جماعات و این‌ها، این‌ها را هم اسلام گفته این‌ها هم نیست؛ یعنی نه خدا مؤاخذه‌ای می‌کند، نه مطالبه‌ای دارد، نه تویش حساسیتی دارد، نه عقب‌افتادگی تویش هست از نظر رشد و تکامل الهی. این‌ها هیچ‌کدام نیست برای زن، فقط این [رضایت همسر]. بخواهد رضایت همسرش را قربانی کند برای اینکه من می‌خواهم بروم فلان جا، یا می‌خواهم فلان کار را انجام بدهم؛ این اصلاً ارزش ندارد. این نیست.

آن چیزی که خدای حکیمِ خالقِ هستی و همه ما، و مربی ما، و عالم به ظاهر و باطن ما، و اول و آخر ما، و عاقبت ما و همه چیز ما بیان کرده به عنوان یک نسخه، این است؛ می‌گوید: این را مراقبت کن، این جهت را داشته باش، دیگر بقیه‌اش خیالت نباشد، همه آن‌ها را بهت می‌دهند ولو اینجایی.

ان‌شاءالله خدا به همه‌مان توفیق بدهد، مرد و زن وظایف‌شان را بفهمند، بشناسند و ان‌شاءالله کمک کند که بتوانند خوب عمل بکنند که خیرش را هم در دنیا و هم در آخرت ببرند ان‌شاءالله. به نثار روح مطهر پیغمبر اکرم، حضرات معصومین، روح مطهر حضرت معصومه و روح مطهر امام رضا (علیه‌السلام) صلواتی بفرستید.