بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی سیدنا و نبینا ابالقاسم المصطفی محمد و علی آله الطیبین الطاهرین المنتجبین سیما بقیة الله فی الارضین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین.

اهمیت و فضیلت بی‌نظیر شب و روز عرفه

صحبت در شرح دعای مکارم الاخلاق امام سجاد (علیه الصلاة و السلام) بود؛ اما چون امشب، شب عرفه است و در ایام استثنائی عبادت قرار داریم، شایسته است مجلس ما با خواندن و توضیح قسمت‌هایی از دعای شریف عرفه نورانی بشود.

امشب یکی از شب‌های بزرگ عبادت است و در روایات، اعمالی برای آن ذکر شده؛ تا جایی که نقل شده عبادت در این شب، بالخصوص، به اندازه‌ی ۱۴۰ سال عبادت ارزش دارد. عباداتی چون زیارت امام حسین (علیه الصلاة و السلام) و دعاهای مختلفی برای امشب وارد شده که در کتاب شریف مفاتیح‌الجنان ذکر شده است.

بالخصوص فردا، از ایام استثنائی در طول سال و روزِ مظهر عبادت است. در روایت نقل شده است که یک کسی در کوچه‌های مدینه گدایی و سائلی می‌کرد، فریاد می‌زد و از مردم کمک می‌طلبید و پول می‌خواست. امام سجاد (علیه السلام) به او فرمودند: «اگر می‌دانستی امروز باید درِ خانه‌ی چه کسی بروی، با چه کسی حرف بزنی و از او چه بخواهی، این‌جاها راه نمی‌افتادی که از مردم گدایی کنی.» فردا روزِ عبادت است و اعمال زیادی هم برای آن گفته شده که در کتاب شریف مفاتیح موجود است؛ از جمله غسل و زیارت مخصوصه.

معرفی دعاهای عرفه و ترجیح دعا بر روزه

یکی از مهم‌ترین اعمال فردا، همین دعای عرفه‌ی امام حسین (علیه الصلاة و السلام) است. همچنین دعای عرفه‌ی امام سجاد (علیه الصلاة و السلام) که همان دعای چهل و هفتم صحیفه‌ی سجادیه است، اهمیت والایی دارد. دعای عرفه‌ی امام حسین (علیه السلام) بسیار معروف است؛ اما امام سجاد (علیه السلام) نیز یک دعای عرفه‌ی خیلی مفصل، بسیار پرمطلب و پرمحتوا دارند که شاید حدود یک جزء قرآن کریم باشد و حتی از دعای عرفه‌ی امام حسین (علیه السلام) هم طولانی‌تر است. از امام صادق (علیه الصلاة و السلام) هم دعا و ابتهال در این روز نقل شده است، حتی چند دعا از ایشان روایت کرده‌اند. خلاصه اینکه این روز و شب، و مخصوصاً فردا، روزِ ویژه‌ی عبادت است.

در روز عرفه، روزه گرفتن مستحب است؛ البته برای کسی که روزه باعث محرومیت او از عبادات و دعا نشود. یعنی اگر روزه باعث ضعف انسان بشود و او را از دعا و راز و نیاز بازدارد، دعا و عبادت در این روز ترجیح دارد و مهم‌تر است. اما اگر مشکلی برای فرد ایجاد نمی‌کند، مستحب است که روزه بگیرد؛ با این حال، دعا در روز عرفه ترجیح دارد، آن هم دعا کردنِ بسیار زیاد و مفصل.

حمد الهی و شکر نعمات؛ سرآغاز تجلی خلقت انسان

برای اینکه بهره‌ای از این اقیانوس بیکران برده باشیم، چند کلمه‌ای از دعای عرفه‌ی امام حسین (علیه الصلاة و السلام) را عرض می‌کنیم. می‌دانیم که ایشان در این دعا، در ابتدا قاعده‌ی دعا کردن و آداب آن را به ما یاد می‌دهند. دعا را با حمد و ثنای الهی شروع می‌کنند و خدا را به صفات بزرگی ستایش می‌نمایند که فعلاً فرصت نیست همه‌ی آن‌ها را توضیح بدهیم.

بعد از آن، شروع می‌کنند به شمردن برخی از نعمت‌های خدا. این نعمت‌ها با این حقیقت آغاز می‌شود که: «خدایا، تو مرا خلق کردی؛ در حالی که من خودم هیچ لایق این نعمت بزرگ نبودم، اما تو مرا لایق خلقت به عنوان یک انسان دانستی.» در میان آفریده‌ها، آن چیزهایی که خلق نشده‌اند که هیچ؛ اما آن‌ها هم که خلق شده‌اند، بعضی انسان هستند و بعضی غیرانسان، و خدا انسان را تکریم کرده است: «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ». ما بنی‌آدم را فضیلت و برتری دادیم بر سایر مخلوقات. بنی‌آدم گلِ سرسبدِ خلقت هستند تا به آن هدف والای آفرینش دست یابند.

بزرگ‌ترین نعمت خدا به هر انسانی، خودِ همین نعمتِ خلقت است؛ نعمتی که بسیار بزرگ و عظیم است و بندگان حقیقی خدا، همواره او را بر این نعمت شکر می‌گویند. این نعمتی است که آدم هر چقدر از خدا فاصله بگیرد، کفرانش نسبت به آن بیشتر می‌شود. کسانی که خدایی‌تر هستند، ارزش این نعمت—یعنی همین آفریده شدنِ ما—را بیشتر می‌دانند؛ اما کسانی که از خدا بیشتر فاصله می‌گیرند، این نعمت را بیشتر زیر سؤال می‌برند که: «چرا خدا ما را خلق کرد؟» یک وقت کسی سؤال می‌پرسد تا دلیلش را بداند که اشکالی ندارد، اما یک وقت انگیزه چیز دیگری است.

خلقت از آن نعمت‌های خاصی است که این ویژگی را دارد؛ تنها کسی که از مسیر خلقت خوب استفاده کرده و خدا را خوب بندگی می‌کند، به این نعمت راضی‌تر است. هر چه در بندگی قوی‌تر باشی، به نعمت خلقت راضی‌تر خواهی بود. این حقیقت را در دعاها، روایات و آیات می‌بینیم. خدای متعال اولین نعمتش را گاهی که می‌خواهد به رخ ما بکشد، می‌فرماید: «الَّذِی خَلَقَکُمْ» یا «اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذِی خَلَقَکُمْ». اولین نعمت این است که می‌فرماید من شما را خلق کردم و به عرصه‌ی وجود رساندم. چرا؟ چون خلقت خودش مقدمه‌ای است برای رسیدن به یک هدفی؛ کسانی که به آن هدف والای بندگی برسند، می‌فهمند این مقدمه که خلقت و آفرینش است، چقدر مهم و لازم بوده است. کسانی که خدا را خوب بندگی می‌کنند، می‌فهمند این آفریده شدن چقدر برکات در سایه‌ی بندگی نصیبشان کرده است.

اگر پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) خلق نمی‌شدند بهتر بود یا اینکه خلق شدند؟ ائمه‌ی معصومین و اولیاء مقربین، این‌ها کسانی هستند که به اختیار خودشان مسیر هدایت را طی کردند و به آن هدف اصلی خلقت رسیدند. بزرگ‌ترین نعمتی هم که خدا را بر آن شکر می‌کنند، همین نعمت خلقت است که: «خدایا شکرت که ما را آفریدی.» چون اگر ما انسان آفریده نشده بودیم، خسارت بزرگی بود، ولی خدا ما را بزرگ داشت. لذا هر انسانی، اولین لطفی که خدا به او کرده و او را ممتاز، بزرگ، صاحب عظمت و باکرامت قرار داده، این است که او را به صورت انسان آفریده است.

لذا امام حسین (علیه السلام) خدا را شکر کرده و عرضه می‌دارد: «خدایا، شکرت می‌کنم؛ من لایق این نبودم که تو مرا بیافرینی و بیایم و بشوم حسین بن علی، ولی تو مرا آفریدی و من در این مسیر قرار گرفتم و شدم انسانی با این عظمت.»

نعمت بی‌بدیل درک دوران هدایت و دوری از حکومت کفر

سپس ایشان به توضیح این نعمت خلقت می‌پردازند که چه اتفاق‌هایی افتاد، تا می‌رسند به این‌جا که عرضه می‌دارند: «خدایا، تو را شکر می‌کنم که به رأفت، لطف و احسانت، مرا در حکومت ائمه‌ی کفر و حکومت طاغوت خلق نکردی. من خلق شدم، اما چه زمانی به این دنیا آمدم؟ آن وقتی که حکومت الهی و اسلامی برپا بود و حاکم الهی زمامدار جامعه بود.» این فراز بسیار مهم است و ارزش حکومت الهی را بیان می‌کند: «لَمْ تُخْرِجْنِی لِرَأْفَتِکَ بِی» از روی رأفت، «وَ لُطْفِکَ لِی» تو به من لطف کردی، «وَ إِحْسَانِکَ إِلَیَّ» به من احسان کردی، «فِی دَوْلَةِ أَئِمَّةِ الْکُفْرِ الَّذِینَ نَقَضُوا عَهْدَکَ وَ کَذَّبُوا رُسُلَکَ». یعنی من در حکومت کسانی که عهد تو را زیر پا گذاشتند و بندگی تو را نادیده گرفتند، به دنیا نیامدم؛ «لَکِنَّکَ أَخْرَجْتَنِی» بلکه مرا در مسیری آوردی که حکومت، حکومتِ هدایت و مسیرم نیز مسیر هدایت است.

سپس شروع می‌کنند به شمردن نعمت‌های خدا. در آداب دعا، نقطه‌ی مطلوب این است که آدم دعا را از اول تا آخرش بخواند تا بتواند در جاهایی حداقل تضرع کند، روی آن تأمل نماید و تفکر کند. اگر هم نمی‌تواند همه‌ی آن را بخواند، لااقل بخش‌هایی از آن را بگذارد و روی ترجمه، توضیح و مفاهیمش تأمل کند. یک وقت‌هایی آدم فرصت نمی‌کند یک دعا را کامل بخواند؛ هرچند کامل خواندن بهتر است، اما اگر نرسید، اینکه بعضی قسمت‌هایش را انتخاب کند، رویش فکر بکند و دقت نماید، بسیار مهم است؛ مخصوصاً در این دعای شریف عرفه.

ایشان در ادامه نعمت‌ها را می‌شمرند که در این‌جا فرصتِ بیان همه‌ی آن‌ها نیست؛ یکی‌یکی نعمت‌های مادی و معنوی را ذکر می‌کنند که: «خدایا، تو این‌ها را به من دادی، مرا رشد دادی و از همان دوران کودکی، مرا از خیلی از گرفتاری‌ها حفظ کردی.» خدا کودکان را بیشتر از خطرات حفظ می‌کند. «بعد بزرگ شدم و رسیدم به نقطه‌ای که به من لطف کردی و خودت را به من شناساندی.» آن نقطه، همان نقطه‌ی تکلیف انسان است که آدم مکلف می‌شود؛ به نقطه‌ای می‌رسد که می‌تواند خدا را بشناسد، او را بندگی کند و در این کلاسِ بندگی رشد نماید. ایشان این نعمت‌ها را تک‌تک می‌شمرند.

شهادت با تمام اعضا و جوارح بر عجز از شکر الهی

بعد از این فرازها، شروع می‌کنند به شهادت دادن با همه‌ی اعضا و جوارحشان؛ به این نکته باید توجه کنیم. یک شهادتی ایشان می‌دهند و شروع می‌کنند اعضا و جوارح را یکی‌یکی شمردن و خیلی هم ریز و دقیق می‌شوند: چشم، گوش، مجاری تنفسی، سینه، دنده‌ها، دست، پا، مغز و همه‌ی چیزهایی که خدا عنایت کرده است. این‌جا را معمولاً دعاخوان‌های ما—که خدا حفظشان کند—می‌خوانند و گاهی روی تک‌تک جملاتش روضه می‌خوانند؛ روضه می‌خوانند که روضه هم خیلی خوب است و اشکالی ندارد، ولی محتوای اصلی دعا که امام حسین (علیه السلام) دارد به پیشگاه خدای متعال عرضه می‌کند هم نباید تحت‌الشعاع قرار بگیرد و گم بشود. ایشان این اعضا و جوارح را شاهد می‌گیرند که: «من با تمام وجودم دارم یک شهادتی را می‌دهم؛ اعتراف می‌کنم با چشمم، با گوشم، دستم، پایم، قلبم، جگرم و همه‌ی وجودم دارم به یک حقیقتی شهادت می‌دهم و اقرار می‌کنم.»

لذا می‌فرماید: «أَشْهَدُ»، «وَ أَنَا أَشْهَدُ یَا إِلَهِی» به این اعضا و جوارحم—که در متن دعا می‌خوانید و یکی‌یکی می‌شمرند—با همه‌ی این‌ها من شهادت می‌دهم؛ به چه چیزی؟ یک صفحه بعد می‌فرماید: «أَنْ لَوْ حَاوَلْتُ وَ اجْتَهَدْتُ مَدَى الْأَعْصَارِ وَ الْأَحْقَابِ... أَنْ أُؤَدِّیَ شُکْرَ وَاحِدَةٍ مِنْ أَنْعُمِکَ مَا اسْتَطَعْتُ ذَلِکَ». من با همه‌ی این اعضا و جوارحم شاهد می‌گیرم که اگر در همه‌ی روزگاران و دوران‌ها تلاش کنم تا شکرِ یکی از نعمت‌های تو را به جا بیاورم، با همه‌ی وجود شهادت می‌دهم که نمی‌توانم آن را به جا آوردم.

اینکه در دعای عرفه‌ی ایشان، تک‌تک این اعضا شمرده می‌شود، برای این است که آن‌ها را شاهد بگیرد. امام حسین (علیه السلام) با این اعضا دارد اعتراف می‌کند که: «من شکرِ یکی از نعمت‌های تو را هم نمی‌توانم به جا بیاورم.» این اصلِ مطلب است و نباید در دعا گم بشود. ذکر مصیبت سر جای خودش و همه چیز سر جای خودش، اما این مفاهیم نباید گم بشوند؛ عظمت خدا و نعمت‌های او. می‌فرماید: «یک نعمت، شُکْرَ وَاحِدَةٍ مِنْ أَنْعُمِکَ، یکیش را هم نمی‌توانم به جا بیاورم.» اگر من این شکر را به جا آوردم، تازه به خاطر همین توفیقِ شکری که بر این نعمت به جا آورده‌ام، یک شکرِ دیگر به تو بدهکارم؛ چون تو در دلم الهام کردی و بر زبانم جاری ساختی تا شکر تو را به جا بیاورم. این توفیق را هم هر کسی ندارد؛ بعضی‌ها زبانشان خیلی شاکر است و بعضی‌ها هم زبانشان بسته است. خدا آن زبان شاکر را خیلی دوست دارد و نعمت‌هایش را هم بر او زیاد می‌کند. به تجربه هم آدم دیده است کسانی که واقعاً شاکر هستند—نه شاکی، بلکه شاکر—با اینکه مشکل هم دارند، خیلی هم مشکلاتشان از بعضی از ماها بیشتر است، اما شکرشان خیلی برجسته است؛ خدا یک‌جور خاصی هوای این‌ها را دارد.

می‌فرماید شکرِ یک نعمت را هم نمی‌توانم به جا بیاورم، مگه اینکه اگر به جا آوردم، تازه به خاطر همین توفیقِ شکر، یک شکر دیگر هم به تو بدهکارم که خدایا به من توفیق دادی شکرت را بکنم. توفیقی که من و بقیه همه جا نداریم، نمی‌توانیم و عاجزیم؛ آن مقدارش را هم که بتوانیم، غافلیم. یا عاجزیم یا غافلیم؛ این‌طوری ایشان می‌فرمایند. این یک مطلب است؛ اعتراف می‌کنند که اصلاً خودت هم فرمودی شما عاجزید و نمی‌توانید.

بعد از آن، دوباره شهادت می‌دهند به وحدانیت خدا و به صفات بزرگی از خدای متعال. این‌جاست که راوی می‌گوید دیدم اشک از چشمان ایشان جاری شد و شروع کردند به دعا و خواستن آن چیزهایی که از خدا می‌خواهند.

درخواست خشیت الهی و شهود درک محضر حق

آن عبارات بی‌نظیر هم این است: «اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی أَخْشَاکَ کَأَنِّی أَرَاکَ». خدایا، تو که این‌قدر به من لطف کردی و این‌قدر به من نعمت دادی، روی این قاعده‌ای که گفتم و روی اعتراف‌هایی که کردم، حالا کمکم کن یک‌جوری باشم که این‌قدر از نافرمانی تو و از معصیت تو بترسم و فاصله بگیرم، که انگار واقعاً تو را حی و حاضر دارم می‌بینم.

ما چون خدا را با این چشم ظاهری نمی‌بینیم، یک وقت‌هایی بالاخره دچار مشکل می‌شویم؛ اما اگر او را با چشم می‌دیدیم، یک ذره شاید بیشتر حواسمان را جمع می‌کردیم. خب خدا با این چشم ظاهری دیدنی نیست. می‌فرماید: «خدایا، ولی مرا به آن‌جایی برسان و کمکم کن که گویی تو حاضری و من هم دارم تو را می‌بینم؛ به این مرتبه از ایمان مرا برسان.» مثل همان بیانی که مرحوم امام داشتند که: «عالم محضر خداست». این محضر خدا بودن را بعضی‌ها لمس می‌کنند، درک می‌کنند و می‌بینند؛ البته نه با این چشم، بلکه با چشم دل. عالم محضر خداست؛ در محضر خدا معصیت نکنید. همین‌طور حرف نزنیم، همین‌طور قضاوت نکنیم، بارمان را سنگین نکنیم، مواظب باشیم و خودمان را جمع کنیم. این اولین دعای امام حسین (علیه السلام) است: «اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی أَخْشَاکَ»، خدایا، مرا یک‌طوری از کسانی قرار بده که همواره از گناه می‌ترسم، و از مقام و عظمت تو و درکی که نسبت به عظمتت دارم دست و پایم را جمع می‌کنم، گویی که تو را می‌بینم.

رابطه عمیق تقوا با سعادت و گناه با شقاوت

«وَ أَسْعِدْنِی بِتَقْوَاکَ»؛ خدایا، مرا سعادتمند کن. سعادت به چیست؟ اگر در دین ما بپرسند سعادت به چیست و به چه کسی سعادتمند می‌گویند؟ پاسخ همین است: «أَسْعِدْنِی بِتَقْوَاکَ»؛ آن کسی که تقوای خوبی دارد، سعادتمند است. عبادات زیادی هست که خدا ممکن است به بعضی‌ها توفیق بدهد انجام بدهند یا ندهند، ولی آن‌جاها را تعبیر به سعادت نکرده‌اند که بگویند «آن چه سعادتی است». سعادت را برده‌اند روی محور تقوا؛ می‌گوید کسی که تقوا دارد سعادتمند است و هیچ تعارفی هم در کار نیست. آن کسی که خدا را خوب بندگی می‌کند و معصیت نمی‌کند، او سعادتمند به معنای واقعی است. اما اونی که یک وقت گناه هم می‌کند—خدای نکرده—ولی حالا زیارت هم می‌رود، نماز هم می‌خواند و کارهای دیگر می‌کند؛ به این فرد به معنای حقیقی کلمه سعادتمند نمی‌گویند.

«وَ أَسْعِدْنِی بِتَقْوَاکَ وَ لَا تُشْقِنِی بِمَعْصِیَتِکَ»؛ نقطه‌ی مقابل سعادت، شقاوت است؛ خدایا، مرا به واسطه‌ی گناه و معصیت، بدبخت و شقاوتمند نکن و کمکم کن. یک باوری را دارند در وجود ما پرورش می‌دهند تا به این نقطه برسیم که هیچ چیزی عامل سعادت نیست—هیچ چیزی، هیچ سابقه‌ای و هیچ امتیازی در انسان عامل سعادت نیست—جز تقوا؛ حالا هر کسی می‌خواهد باشد، در هر لباس و موقعیتی که می‌خواهد باشد. هیچ چیزی هم باعث بدبختی و شقاوت انسان نیست جز گناه؛ حالا هر کسی می‌خواهد باشد، در هر لباس، شرایط و موقعیتی که می‌خواهد باشد. این یک باوری است که این بزرگواران تلاش دارند به ما القاء کنند.

طلب خیر و برکت در قضا و قدر الهی و تسلیم در برابر آن

«وَ خِرْ لِی فِی قَضَائِکَ وَ بَارِکْ لِی فِی قَدَرِکَ»؛ خدایا، مرا به آن نقطه برسان که آن چیزهایی که تو برایم معین کرده‌ای، آن وضعیتی که برایم مشخص شده و آن قضا و قدری که برایم قرار داده‌ای، همه خیر و برکت باشد. قضا و قدر یعنی اینکه هر کسی در یک شرایط خاصی از هر جهت قرار دارد؛ به این می‌گویند قضا و قدر. خدا حکم کرده و به حکم الهی، به تقدیر عالم و به روندِ اسباب، این اتفاق برای فرد افتاده است. این به قضای محکم الهی ایجاد شده، هرچند که اختیار انسان هم در مقداری از آن دخیل است؛ ما در بخشی از آن دخیلیم و اختیار با ما بوده که چه بشود و چه اتفاقی بیفتد، اما در بخشیش هم نه. فرق نمی‌کند، حد و اندازه و اصلش را می‌گویند قضا و قدر. قضا و قدرِ یک کسی توام با خیر و برکت است و یک کسی هم نه. حالا قضا و قدرِ آن کسی که تویش خیر و برکت است، به این معنی نیست که هیچ‌وقت مریض نمی‌شود یا هیچ‌وقت مشکل مالی پیدا نمی‌کند؛ چرا، این‌ها هم جزءش است. اما حتی مصیبت، مریضی و مشکلات هم برای او در نهایت به خیر و برکت منتهی می‌شود. یعنی اگر مشکلی برایش ایجاد بشود، خیر از درون آن درمی‌آید.

زندگی اولیاء خدا را که می‌بینیم، حوادث صدر اسلام و اتفاقات بعدی را که بررسی می‌کنیم، هر ولیِ خدایی که در زندگیش نگاه می‌کنیم، هر نقطه‌ای را که می‌بینیم، امتیازاتی است که خدا برایش قرار داده؛ حتی در جاهایی که ممکن است به ظاهر ما نپسندیم و مصیبت و گرفتاری بوده باشد، اما در نهایت از تویش خیر درمی‌آمده است. حساب زندگی اولیاء خدا با ما فرق می‌کند. آن‌ها اگر یک چیزی ما می‌بینیم که مثلاً مشکلی دارند، ضعفی، گرفتاری، فقری، مسئله‌ای یا مشکلی در جایی دارند یا در چیزی عقب مانده‌اند، خدا همان را هم به خیرشان قرار می‌دهد و به خیر منتهی می‌کند. این همان مرتبه‌ای است که امام حسین (علیه السلام) در دعا می‌خواهند: «خدایا، هر چه از قضا و قدر برایم مقرر می‌کنی، "خِرْ لِی فِی قَضَائِکَ" یعنی آن را خیر قرار بده، "وَ بَارِکْ لِی فِی قَدَرِکَ" و مرا از کسانی باش که در قضا و قدرشان خیر و برکت قرار می‌دهی، هر چه که باشد؛ چه خوبش و چه بدش. از بدش هم بتوانم استفاده‌ی خوب ببرم.» همان‌طور که فرموده‌اند: «از تهدیدها، فرصت بسازید.» انسان مؤمن از نقاط ضعف، از گزیده شدن‌ها و از تلخی‌ها، فرصت درست می‌کند، رشد می‌کند، تجربه می‌اندوزد، عبرت می‌گیرد و خیر از درون آن استخراج می‌کند و پخته می‌شود. اما آدمِ غیر این، نه؛ مصیبت دیده و دوباره همان را می‌بیند، از یک جا گزیده شده و دوباره از همان‌جا گزیده می‌شود، از یک چاله‌ای درمی‌آید و دوباره می‌افتد در چاه. این حقیقت کلاً در زندگی فردی و اجتماعی ما جریان دارد. «وَ خِرْ لِی فِی قَضَائِکَ وَ بَارِکْ لِی فِی قَدَرِکَ»؛ خدایا، مرا از کسانی قرار بده که هر چه از قضا و قدرِت برایم پیش می‌آید، از هر جهتی و هر اتفاقی که بناست امسال برایم بیفتد، چه خوبش و چه بدش، در نهایت به خیر و برکت منتهی بشه.

وقتی این اتفاق برای کسی افتاد، مرتبه‌اش این می‌شود: «حَتَّى لَا أُحِبَّ تَعْجِیلَ مَا أَخَّرْتَ وَ لَا تَأْخِیرَ مَا عَجَّلْتَ»؛ اگر کسی—نه هر کسی، بلکه اگر کسی—به این نقطه برسد که قضا و قدر الهی برایش خیر و برکت باشد، دیگر برایش فرق نمی‌کند چه اتفاقی می‌افتد؛ دیگر نمی‌گوید: «کاش این می‌شد، کاش آن نمی‌شد. کاش این اتفاق نمی‌افتاد، کاش آن اتفاق می‌افتاد. کاش این کار را کرده بودم، کاش آن کار را نکرده بودم.» به این نقطه‌ی منفی نمی‌رسد. لذا در روایت هست که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هیچ‌وقت این جمله از زبانشان صادر نشد که: «کاش فلان جور شده بود یا کاش فلان جور نشده بود.» این حالِ کسی است که قضا و قدرش خیر و برکت تویش نیست. لذا امام حسین (علیه السلام) می‌فرماید: «خدایا، یک خیر و برکتی در قضا و قدر من قرار بده و مرا از آن بندگانت قرار بده که قضا و قدرشان خیر است؛ آن‌وقت دیگر فرق برام نمی‌کند این اتفاق الان بیفته یا نیفته. نمی‌گوید کاش زودتر می‌شد، کاش نمی‌شد، کاش عقب‌تر بود، کاش جلوتر بود.» همه‌ی این‌ها دیگر کنار می‌رود، چون هر چه برای این مؤمنِ خاص اتفاق می‌افتد، خیر است؛ چه تلخش، چه شیرینش، چه بدش و چه خوبش.

این حقیقت الی ماشاءالله مورد و مصداق دارد در زندگی اولیاء الهی؛ همان کسانی که به واسطه‌ی تقوا سعادتمند شدند و این باور را داشتند که معصیت و گناه آدم را شقاوت‌مند می‌کند. کسی که به این باور می‌رسد، به این نقطه هم دست می‌یابد که هر چه از قضا و قدر الهی برایش پیش می‌آید، خیر است؛ چه خوب و چه بد، دیگر آن‌وقت برایش هیچ فرقی نمی‌کند. همینی که هست، بهترین است؛ ولو در نظر بقیه تلخ باشد، اما برای او، پشت این تلخی یک شیرینی نهفته است، چون می‌داند که این شر و این تلخی در نهایت ختم به خیر خواهد شد.

انشاءالله خدای متعال به همه‌ی ما توفیق مرحمت کند تا از این فرصت‌های امشب و فردا بتوانیم خوب استفاده کنیم؛ دعا کنیم، عبادت کنیم، از مضامین این دعاها بهره ببریم و از محتوای غنی این ادعیه انشاءالله محروم نشویم و بعد هم بتوانیم آن‌ها را به مرحله‌ی عمل برسانیم.

دعاهای پایانی مجلس

پروردگارا، به محمد و آل محمد ما را در صراط مستقیم قرار بده.

ما را در صراط مستقیم ثابت‌قدم بدار.

ما را در صراط مستقیم بمیران.

ما را با اهل صراط مستقیم محشور گردان.

عاقبت ما را ختم به خیر قرار بده.

امر فرج امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را تعجیل بفرما.

ما را از اعوان و انصار ایشان در دوران غیبت و ظهورشان قرار بده.

خدمت‌گزاران به اسلام، مخصوصاً مقام معظم رهبری را محافظت بفرما.

شر دشمنان را به خودشان برگردان.

مشکلات این مملکت را برطرف بفرما.

به مسئولین ما شجاعت، شهامت، مقاومت، عزت، درایت و هدایت عنایت بفرما.

دشمنان ما را در رسیدن به اهدافشان ناکام کن.

شرشان را به خودشان برگردان.

ارواح طیبه‌ی علما، شهدا، حق‌داران، روح مطهر امام عظیم‌الشان و روح مطهر امام شهید را غریق رحمت بفرما.

عاقبت ما را ختم به خیر بفرما.

بالنبی و آله.