بسم الله الرحمن الرحیم. الحمد لله رب العالمین و الصلاة و السلام علی سیدنا و نبینا و حبیب قلوبنا ابی‌القاسم المصطفی محمد [اللهم صل علی محمد و آل محمد] و علی آله الطیبین الطاهرین المنتجبین سیما بقیة الله فی الارضین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین من الان الی قیام یوم الدین سیما بقیة الله فی الارضین.

عرض تسلیت داریم این ضایعه بزرگ را به محضر امام عصر (علیه‌السلام) و همه مردم. ان‌شاءالله خدای متعال این مصیبت را، مثل سایر مصیبت‌های بزرگی که بر امت اسلام وارد می‌شد — مصیبت‌های بزرگ و بزرگ‌ترین مصیبت‌ها — ان‌شاءالله به احسن وجه جبران کند و این سوگ بزرگ را ان‌شاءالله به لطف و کرم خودش بر این ملت به احسن وجه جبران بفرماید.

عظمت مصیبت رحلت پیامبر اکرم (ص)

در قرآن کریم خدای متعال یکی از مسائلی را که مطرح فرموده‌اند همین هست؛ هیچ مصیبتی در عالم خلقت سنگین‌تر از مصیبت رحلت پیغمبر اکرم نداریم. بزرگ‌ترین مصیبتی که بر عالم وارد می‌شود و شده است، مصیبت رحلت ایشان هست؛ هم از جهت شخصیت عظیم ایشان این مصیبت، بزرگ‌ترین مصیبت است — چون بزرگ‌ترین و با‌عظمت‌ترین و محبوب‌ترین خلق خدا از دنیا رفته‌اند — و هم اینکه این مصیبت خیلی سنگین است. کسی که آشنا باشد با مقام ایشان در حد خودش، منتها آشنایی‌اش خیلی بیش از حد معمول باشد، می‌فهمد که چقدر مصیبت رحلت پیغمبر اکرم سنگین است. این به معرفت ماها نیست، به معرفت کسانی است که در حد خودشان، ولی بیش از حد معمول نسبت به مقام ایشان معرفت دارند.

مصیبت ایشان هم به‌خاطر شخصیت بزرگ‌شان بزرگ‌ترین مصیبت است و هم به‌خاطر آن اتفاقاتی که با رحلت ایشان بر سر مردم و مسلمان‌ها آمد و شروع همه فتنه‌ها و مصیبت‌هایی شد در طول تاریخ که بوده است و هست تا ظهور امام عصر (علیه‌السلام). مبدأ همه این مصیبت‌ها از رحلت پیغمبر اکرم شروع شد. لذا بعد محسوسش هم برای ما همین هست؛ ما می‌بینیم با رحلت ایشان است که مسلمان‌ها تکه‌پاره شدند، از هم پاشیدند، به فرقه‌های مختلف مبتلا شدند و مصیبت‌های بعدی بر سر ائمه وارد شد، بر سر مسلمان‌ها وارد شد و بر سر دنیا، عالم و همه مردم وارد شد.

واقعیت انکارناپذیر مرگ و یادآوری رحلت امام خمینی (ره)

یکی از مسائلی که خدای متعال در قرآن کریم مطرح می‌فرماید همین مسئله است؛ بالاخره یک روزی تو هم از دنیا خواهی رفت: «إِنَّکَ مَیِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَیِّتُونَ». همه بالاخره باید بروند. یک روزی همه باید بروند، دیر یا زودش فرقی نمی‌کند و مهم نیست؛ اصل مسئله رفتن است، واقعیتی است انکارناپذیر. سایر مصیبت‌ها در مقابل مصیبت ایشان مصیبتی به حساب نمی‌آید؛ مصیبت عظیم، مصیبت ایشان هست و بعد از آن، از جهات دیگری مصیبت امام حسین (علیه‌الصلوة والسلام) که در زیارت‌شان هم آمده است؛ سایر مصیبت‌ها در مقابل این مصیبت سهل است. بله.

خدا در قرآن می‌فرماید تو واقعیتی رفتنی هستی، یک روزی خواهی رفت و این همیشه بوده است در طول تاریخ، بعد از این هم خواهد بود. آن روز صبح که خبر رحلت مرحوم امام (رضوان الله علیه) را دادند، من یادم است در دفتر بودم؛ آن هم مصیبت عظیمی بود، طوری هم بود که شاید همه احساس می‌کردند دیگر این مصیبت جبران نمی‌شود یا عوارض و آسیب‌هایش خیلی سنگین خواهد بود. ولی خدای متعال لطف کرد، رحمتش شامل حال مردم شد و آن مصیبت با همه بزرگی‌اش بالاخره تا حدی جبران شد. این مسیر همچنان ادامه دارد، اولینی نبوده و آخرین هم نخواهد بود؛ واقعیاتی است که باید بپذیریم و به آن توجه کنیم.

سنت الهی و عدم وابستگی دین به افراد

در چند تا از آیاتی که خدای متعال در سوره آل عمران آورده‌اند به این مسئله اشاره می‌فرمایند و بعد از آن هم اشاره می‌کنم به مصیبت‌هایی که کلاً انبیاء و اطرافیان انبیاء به آن مبتلا بودند؛ آیات مهمی هست، می‌فرماید: أعوذ بالله من الشیطان الرجیم، «وَمَا مُحَمَّدٌ [اللهم صل علی محمد و آل محمد] إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ». خدای متعال می‌خواهد حتی مصیبت رحلت ایشان را هم که سنگین‌ترین مصیبت هست، باز طوری به مردم معرفی کند که مردم امیدشان و ایمان‌شان حفظ بشود؛ احساس نکنند دین خدا — چون مسئله اصلی دین خدا و راه خداست — طوری می‌شود که وابسته به افراد است. اصل و اساس، دین هست؛ همه، حتی وجود پیغمبر اکرم هم فدای دین [هستند]، بله، باید همه فدای دین و راه خدا بشویم و در راه خدا همه‌چیزمان را فدا کنیم.

اسم می‌آورد خدای متعال که ایشان پیغمبری است، رسولی است که قبل از او هم رسولانی بوده‌اند: «قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ»؛ قبل از او هم انبیایی بودند، آن‌ها هم از دنیا رفتند. «أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِکُمْ»؛ باید حواس‌تان باشد، وقتی دین قائم به افراد نیست — هرچند افراد خیلی مهمند، اما قائم به افراد نیست — آیا اگر ایشان از دنیا رفت یا شهید شد شما باید برگردید به عقب؟ نه. بر فرض هم کم بیاورید، کوتاه بیایید و آن راه درست را بگذارید کنار: «وَمَنْ یَنْقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللَّهَ شَیْئًا». خدا هیچ ضرری نمی‌کند؛ خدا هیچ نیاز و وابستگی به هیچ‌کس و هیچ‌چیزی ندارد. خدای متعال هرچه اراده‌اش باشد و بخواهد انجام می‌دهد؛ از هر راهی، از طریق هر کسی، هر طوری؛ او که دستش بسته نیست: «فَلَنْ یَضُرَّ اللَّهَ شَیْئًا». خدای متعال که همه ایمان و محبت ما باید سمت ایشان، سمت خدای متعال باشد، این‌جور ابراز عظمت و بزرگی می‌کند، چون واقعاً عظمت و بزرگی در شأنش هست.

پاداش شاکرین و عواقب ناسپاسی

«وَسَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاکِرِینَ»؛ البته خدا کسانی را که شاکرند و آن نعمت‌هایی را که خدا به آن‌ها داده است قدر می‌دانند، سپاسگزارند، ارزش یک نعمت را می‌دانند، ناشکری نمی‌کنند و ناسپاسی نمی‌کنند، خدا جزای‌شان را و پاداش‌شان را خواهد داد. اما کسانی هم ناشکری می‌کنند؛ در اثر ناشکری‌ها نعمت هرچقدر هم بزرگ باشد گرفته می‌شود، بالاخره قاعده الهی است؛ قبلاً هم عرض کردیم هیچ تعارفی خدا با هیچ‌کسی در هیچ‌چیزی ندارد و قواعدش سر جای خودش است. در قرآن می‌فرماید خدا که شما اگر شاکر باشید: «لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ ۖ وَلَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِی لَشَدِیدٌ»؛ اما اگر مبتلا بشوید به ناشکری و ناسپاسی، عذاب شدید در انتظارتان هست. این ناشکری و ناسپاسی نسبت به هر نعمت بزرگی صادق هست و فرقی نمی‌کند؛ تا یک جایی خدا نعمت‌های بزرگش را نگه می‌دارد، اما متأسفانه خیلی وقت‌ها نعمت‌های بزرگش، چون در اختیار هستند، چون در دسترس هستند و به جهات دیگر، این‌ها کم‌کم دچار ناسپاسی می‌شوند، دچار ناشکری می‌شوند و آن‌وقت عذاب شدید الهی از هر راهی ممکنه نازل بشود، ولو به نحوی که باورکردنی نباشد.

«وَسَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاکِرِینَ»؛ اما آن‌ها هم که شاکرند، مزد این شکرگزار بودن‌شان را خواهند دید و به باد نمی‌رود. ممکنه آن‌ها هم به آتش و چوب کسانی که ناشکری کردند بسوزند و گرفتار بشوند، اما بالاخره یک روزی خدا عوضش را به آن‌ها خواهد داد. «وَمَا کَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ کِتَابًا مُؤَجَّلًا»؛ مشخص است در علم الهی که بالاخره هر کسی یک روزی باید از این دنیا حرکت کند و برود به جای اصلی؛ از این گذرگاه موقت باید گذر کند، باروبندیل را جمع کند و برود، ماندنی نیست. «وَمَنْ یُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْیَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَنْ یُرِدْ ثَوَابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا»؛ حالا در این دنیا یک عده فقط دنیا را می‌خواهند، خدا به آن‌ها می‌دهد؛ هرچه تلاش می‌کنند دنیا را به دست بیاورند، پول به دست بیاورند، خیلی‌هاشان را به آن چیزی که می‌خواهند می‌رساند و خدا به آن‌ها می‌دهد. کسانی هم که آخرتی‌اند، آن را هم خدا به آن‌ها می‌دهد؛ بالاخره خدا سنتش این هست که شما هرچه را بخواهید و دنبال هرچه باشید، ممکن است تا حدی به آن برسید و راهش را فراهم کند؛ اما مهم این است که شما دنیای تنها را می‌خواهی، یا هم دنیا و آخرت را — هر دو را — می‌خواهی، یا برایت مقصد و هدف آخرت است؟ کدام مهم است؟ هرچه بخواهی بهت می‌دهد.

«وَسَنَجْزِی الشَّاکِرِینَ»؛ حالا اینکه اینجا چه اتفاقی بیفتد، ممکنه گاهی کم بشود، زیاد بشه، عذاب باشد، نباشد، آن عذاب دامنگیر حتی شاکرین هم بشود، اما خدا مزد شاکرین را خواهد داد؛ این دوباره بار دوم است که خدای متعال تأکید می‌کند روی این مسئله و اشاره می‌کند به یک مضمون. خدا مزد شاکرین را می‌دهد و گم نمی‌شود؛ تازه مزدی که در آخرت بدهد خیلی بهتر از مزدی است که می‌خواهد در دنیا بدهد. هرچه عوض این چیزها را در آخرت بدهد بهتر است؛ در دنیا نابود می‌شود و می‌رود، ظرفیت کاملش را هم ندارد، اما در آخرت نه، آنجا دیگر نابود نمی‌شود و می‌ماند؛ به اندازه ظرفیت و بیش از آن هم می‌دهد خدا.

پایداری مردان الهی (ربیون) در سختی‌ها

«وَکَأَیِّنْ مِنْ نَبِیٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّیُّونَ کَثِیرٌ»؛ کم نبودند پیغمبرانی که مبتلا شدند به جنگ با دشمنان دین خدا و راه خدا. کنار این پیغمبران، یک انسان‌های برجسته، باایمان و خداییِ محکمی هم بودند؛ همه هم بد نبودند، با این‌ها بودند عده زیادی از آدم‌هایی که خدایی بودند: «رِبِّیُّونَ». رِبِّیُّونَ جمع رِبّی است؛ ربّی یعنی آدم الهی، آدم خدایی، آدمی که خیلی بنده خداست. کنار انبیاء از این آدم‌های محکم هم بودند؛ همه‌جور آدمی بودند دیگر، آدم‌های ضعیف بودند، آدم‌های قوی‌تر و خیلی قوی بودند.

آن‌هایی که خیلی خدایی بودند — این مسئله مهم است، خدایی باید آدم باشد تا این آثار بعدی پیش بیاید — «فَمَا وَهَنُوا»؛ این پیغمبران مبتلا شدند به جنگ و جهاد با دشمنان خدا و خیلی گرفتار شدند، از ادامه آیه معلوم است: «فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ». در راه خدا نقل و نبات که همیشه تقسیم نمی‌کنند؛ سختی هست، مصیبت هست، گرفتاری هست، همه‌چیزها هست. خدای متعال می‌فرماید این‌ها سست نشدند، این رِبِّیُّونَ و خدایی‌ها؛ همه‌جا خدایی بودن به درد آدم می‌خورد که کم نیاورد، کمرش خم نشود و نشکند. خدای متعال این تعبیر را می‌آورد، نمی‌گوید باهاشون آدم‌های زیادی بودند، فلان بودند، چطور بودند؛ این‌ها رِبِّیُّونَ بودند: «فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ». همه‌چیز در راه خدا به آن‌ها رسید، مصیبت‌ها رسید — «مَا أَصَابَهُمْ» هرچه که بود — در این راه فی سبیل الله خیلی مصیبت‌ها دیدند؛ هر مصیبتی، مالی، جانی دیدند، ولی سست نشدند: «وَمَا ضَعُفُوا»، ضعیف نشدند. این مصیبت‌ها گاهی مصیبت خود آن پیغمبر بود، مصیبت خود آن فرمانده بود، خود آن کسی بود که در رأس بود؛ مصیبت همه‌چیز را شامل می‌شود؛ اما این‌ها چون رِبِّیُّونَ بودند، چون محکم بودند، چون خدایی بودند سست نشدند: «وَمَا وَهَنُوا وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا»؛ در مقابل دشمنان‌شان هم تسلیم نشدند و کوتاه نیامدند؛ این‌ها را قرآن کریم دارد راه می‌دهد و راه را مشخص می‌کند. «وَمَا اسْتَکَانُوا»، کوتاه نیامدند که حالا چون آن رأس ما رفت، خدا که هست! رأس ما هم فدای خدا و راه خدا و دین خدا؛ همه ما هم فدای راه خدا و دین خدا؛ چون خدایی بودند، خدا و دین خدا برای‌شان ارزش اصلی را داشت و مقصد اصلی بود؛ همه‌چیز فدای این راه بود. چنان‌که امام، مرحوم امام فرمودند امام عصر (علیه‌الصلوة والسلام) هم برای حفظ نظام الهی جان‌شان را می‌دهند، یا جان ایشان هم برای حفظ نظام داده می‌شود؛ آن نظام، نظام الهی است، نظامی که در صدد اجرای دستورات خداست و در مقابل دشمنان دین خدا و راه خدا می‌ایستد؛ همه جان می‌دهند برایش، از بزرگ‌ترین مخلوق خدا که پیغمبر اکرم باشد تا بقیه که سهل است.

«وَمَا اسْتَکَانُوا»؛ باید «مَا وَهَنُوا وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا»، کوتاه نیامدند. «وَاللَّهُ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ»؛ این‌ها این‌قدر صبور بودند، این‌قدر محکم بودند؛ مصیبت پشت مصیبت، ولی این سه تا ویژگی را داشتند: ثابت‌قدم و محکم. «وَاللَّهُ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ»؛ این صابرین را خدا امتیاز ویژه‌ای برای‌شان قائل است: «الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَةٌ قَالُوا»؛ وقتی مصیبت می‌آید حرف و حدیث و باور دیگری ندارند، حرف و حدیث و باورشان این است: «إِنَّا لِلَّهِ»، ما و همه‌چیز ما و همه‌کس ما مال خداست؛ همه‌چیزمان مال خداست، همه‌کس مال خداست، خدا داده و خدا آفریده است: «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ». یک روزی هم باید برگردیم، بالاخره نوبت همه می‌شود که طعم مرگ را بچشند تا برسند به آن نقطه اصلی که دادگاه الهی است و بعد هم به آن جایگاه اصلی که هر کسی لیاقتش را دارد برسد.

صلوات و رحمت الهی بر صابرین

«أُولَٰئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ ۖ وَأُولَٰئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ»؛ این‌ها خدای متعال دائماً صلوات و رحمتش شامل حال این‌هاست؛ این‌ها کم نمی‌آورند، این‌ها ایمان‌شان زیاد می‌شود: «وَمَا زَادَهُمْ إِلَّا إِیمَانًا وَتَسْلِیمًا»؛ مصیبت‌هایی که می‌بینند ایمان‌شان و تسلیم‌شون در مقابل خدا بیشتر می‌شود. «وَلَمَّا رَأَى الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزَابَ قَالُوا هَٰذَا مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَصَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ»، و خدا در امثال این‌جور جاها می‌فرماید ایمان‌شان بیشتر شد، ایمان.

این سه تا راه را دارند: «مَا وَهَنُوا وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا»، یک دعا و قول و سخن هم دارند؛ این دعا ورد زبان‌شان است: «وَمَا کَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِی أَمْرِنَا»؛ حرف‌شان نیست مگر این: خدایا ما گناه داریم، بیامرز و ببخش، خیلی خطا کردیم و گناه کردیم. «وَإِسْرَافَنَا فِی أَمْرِنَا»؛ در خیلی کارهای‌مان زیاده‌روی کردیم، اسراف کردیم، ظلم کردیم به خودمان و کارهای غلط زیادی را انجام دادیم؛ تندروی‌هایی کردیم، اشتباهاتی کردیم، از صراط مستقیم. تندروی در صراط مستقیم که اسمش تندروی نیست، اسمش سرعت هست، سبقت هست؛ تندروی به معنای بدش یعنی در بیرون از صراط.

«رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِی أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا»؛ خدایا ما کوتاهی‌هایی که کردیم تو ببخش؛ شاید ما باید کارهایی می‌کردیم و نکردیم، کوتاهی‌هایی داشتیم، به ما نگیر. «...وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا»؛ خدایا شل نشود پاهای‌مان، سفت و محکم؛ او رفت، خدای او که هست! هر کسی می‌رود بالاخره، ولی خدا هست و دل باید بست به آن کسی که همیشه هست. «وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا»؛ پاهای‌مان را محکم، قدم‌های‌مان را محکم و ثابت‌قدم بدار، «وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ»؛ ما را بر این قوم کافر یاری کن و نصرت عنایت کن که پیروز بشویم ان‌شاءالله؛ این مقدمه فتح و پیروزیِ مهم و نهایی باشد ان‌شاءالله.

پاداش‌های مادی و معنوی نیکوکاران

«فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْیَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ»؛ آن‌هایی که ثواب دنیا را می‌خواستند، خدا فرمود به آن‌ها می‌دهیم، آن کسی هم که آخرت را بخواهد به او می‌دهیم؛ به این‌ها هم دنیا را می‌دهیم هم آخرت، هم ثواب دنیا را به آن‌ها می‌دهیم هم ثواب آخرت. بالاخره وقتی این شرایط حفظ بشود، طعم خوش آن اتفاق بزرگ و مهم را خواهند چشید؛ آن چیزی که برایش جنگ کردند، جهاد کردند و تلاش کردند، به شرطی که: «مَا وَهَنُوا وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا»؛ این شرطش هست. در همه مردم ما، مسئولین ما، هر کسی که بعد می‌آید روی کار، باید این‌ها حفظ بشود؛ اگر حفظ بشود: «فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْیَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ»، و ثواب آخرت خب خیلی بهتر است، آن را هم به آن‌ها می‌دهد. «...وَاللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ»؛ خدا این‌ها را که این‌قدر در احسان و این کار بزرگ و خیر محکمند و ثابت‌قدم پیش می‌روند، خدا این‌ها را دوست دارد، انسان‌های محسن را.

این آیات از آیات پرمحتوایی است که همیشه در مصیبت‌هایی که جبهه حق در راه دفاع از حق و در راه خدا و دین خدا می‌بیند، این‌ها که حرف خدای متعال است، دل انسان را گرم می‌کند، ایمان انسان را زیاد می‌کند و باور و توکل انسان را به خدای متعال بیشتر می‌کند؛ واقعیتی است که هست.

دعا و عاقبت‌بخیری برای امت اسلام

خدا ان‌شاءالله به ما این توفیق را بدهد که همه این چیزها، حرف‌ها، وعده‌ها، همه این‌هایی را که می‌فرماید در قرآن، باور کنیم و بپذیریم و در طول زندگی‌مان چنان در مسیر خدای متعال باشیم که هیچ جا به این ایمان‌مان و در سایه ایمان‌مان به جهادمان در راه خدا ان‌شاءالله خدشه‌ای وارد نشود. ان‌شاءالله خدای متعال به همه مردم ما صبر و تقوا و سکینه و آرامش را ان‌شاءالله عنایت کند؛ ان‌شاءالله شر دشمنان‌شان را به خودشان برگرداند و آن کام شیرین پیروزی و آینده روشن را ان‌شاءالله خدا به کام این مردم هرچه زودتر بچشاند؛ مصیبت‌های سنگین را ان‌شاءالله به احسن وجه برای‌شان جبران کند و مخصوصاً ان‌شاءالله این مردم را در این راه ثابت‌قدم نگه دارد خدای متعال، بمانند در این راه و کم نیاورند؛ همه مردم، مسئولین، این راه را ادامه بدهند. ان‌شاءالله ارواح طیبه شهدا، علما، روح مطهر حضرت امام، روح مطهر ایشان را غریق رحمت بفرماید و ان‌شاءالله در امر فرج امام عصر تعجیل بفرماید و ما را از اعوان و انصارشان قرار بدهد. بالنبی و آله، رحم الله من یقرأ الفاتحة مع الصلوات. [اللهم صل علی محمد و آل محمد]

۱. سنگین‌ترین سوگ تاریخ

هیچ مصیبتی در عالم خلقت، سنگین‌تر از مصیبت رحلت پیغمبر اکرم (ص) نداریم. بزرگ‌ترین مصیبتی که بر عالم وارد شده، مصیبت رحلت ایشان است؛ هم از جهت شخصیت عظیمشان که با‌عظمت‌ترین و محبوب‌ترین خلق خدا از دنیا رفته‌اند، و هم به‌خاطر اتفاقاتی که با رحلت ایشان بر سر مسلمان‌ها آمد. این واقعه شروع همه فتنه‌ها و مصیبت‌هایی شد که در طول تاریخ بوده است و تا ظهور امام عصر (عج) ادامه دارد. مبدأ همه این مصیبت‌ها از رحلت پیغمبر اکرم (ص) شروع شد. ما می‌بینیم با رحلت ایشان است که مسلمان‌ها از هم پاشیدند، به فرقه‌های مختلف مبتلا شدند و مصیبت‌های بعدی بر سر ائمه (ع)، مسلمان‌ها و همه مردم دنیا وارد شد.

۲. حقیقت انکارناپذیر رفتن

یکی از مسائلی که خدای متعال در قرآن کریم مطرح می‌فرماید همین مسئله است؛ بالاخره یک روزی همه باید از این دنیا بروند: «إِنَّکَ مَیِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَیِّتُونَ». یک روزی همه باید بروند، دیر یا زودش فرقی نمی‌کند و مهم نیست؛ اصل مسئله رفتن است، واقعیتی است انکارناپذیر. سایر مصیبت‌ها در مقابل این واقعه، مصیبتی به حساب نمی‌آیند. مصیبت عظیم، مصیبت رحلت رسول خدا (ص) است و بعد از آن، مصیبت امام حسین (ع)؛ سایر مصیبت‌ها در مقابل این‌ها سهل است. خدا در قرآن می‌فرماید تو واقعیتی رفتنی هستی، یک روزی خواهی رفت و این قانون همیشه در طول تاریخ بوده است و بعد از این هم خواهد بود.

۳. اصالت دین و قائم به فرد نبودن آن

خدای متعال می‌خواهد حتی مصیبت رحلت پیامبر (ص) را هم که سنگین‌ترین مصیبت است، طوری به مردم معرفی کند که امید و ایمانشان حفظ بشود؛ احساس نکنند دین خدا به افراد وابسته است. مسئله اصلی، دین خدا و راه خداست. اصل و اساس، دین است؛ همه، حتی وجود پیغمبر اکرم (ص) هم فدای دین هستند. باید همه فدای دین و راه خدا بشویم و در راه خدا همه‌چیزمان را فدا کنیم. قرآن می‌فرماید: «أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِکُمْ»؛ آیا اگر ایشان از دنیا رفت یا شهید شد شما باید برگردید به عقب؟ نه. هرچند افراد خیلی مهمند، اما دین قائم به افراد نیست.

۴. غنای بی‌نیازِ الهی

قرآن می‌فرماید بر فرض هم کم بیاورید، کوتاه بیایید و آن راه درست را بگذارید کنار: «وَمَنْ یَنْقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللَّهَ شَیْئًا»؛ هر کس به عقب برگردد، خدا هیچ ضرری نمی‌کند. خدا هیچ نیاز و وابستگی به هیچ‌کس و هیچ‌چیزی ندارد. خدای متعال هرچه اراده‌اش باشد و بخواهد انجام می‌دهد؛ از هر راهی و از طریق هر کسی که اراده کند؛ دست او که بسته نیست. خدای متعال که همه ایمان و محبت ما باید به سمت او باشد، این‌جور ابراز عظمت و بزرگی می‌کند، چون واقعاً عظمت و بزرگی در شأن اوست و راه او وابسته به کسی نیست.

۵. سنت شکرگزاری و عاقبت ناسپاسی

«وَسَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاکِرِینَ»؛ البته خدا کسانی را که شاکرند، نعمت‌های خدا را قدر می‌دانند، سپاسگزارند و ارزش نعمت را می‌دانند، جزای خیر و پاداش خواهد داد. اما در اثر ناشکری‌ها، نعمت هرچقدر هم بزرگ باشد گرفته می‌شود. این قاعده الهی است؛ هیچ تعارفی خدا با هیچ‌کسی در هیچ‌چیزی ندارد و قواعدش سر جای خودش است. در قرآن می‌فرماید: «لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ ۖ وَلَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِی لَشَدِیدٌ»؛ اگر شاکر باشید نعمت را افزون می‌کنیم، اما اگر مبتلا بشوید به ناشکری و ناسپاسی، عذاب شدید در انتظارتان هست. تا یک جایی خدا نعمت‌های بزرگش را نگه می‌دارد، اما با ناشکری عذاب شدید نازل می‌شود.

۶. مقصد نهایی و گزینش انسان‌ها

مشخص است در علم الهی که بالاخره هر کسی یک روزی باید از این دنیا حرکت کند و برود به جای اصلی؛ از این گذرگاه موقت باید گذر کند، باروبندیل را جمع کند و برود، ماندنی نیست. «وَمَنْ یُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْیَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَنْ یُرِدْ ثَوَابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا»؛ حالا در این دنیا یک عده فقط دنیا را می‌خواهند، خدا به آن‌ها می‌دهد. کسانی هم که آخرتی‌اند، آن را هم خدا به آن‌ها می‌دهد. بالاخره خدا سنتش این هست که دنبال هرچه باشید، ممکن است به آن برسید؛ اما مهم این است که شما دنیای تنها را می‌خواهید، یا آخرت را، یا برایتان مقصد و هدف آخرت است؟

۷. پایداریِ مردان خدایی (رِبِّیُّونَ)

کم نبودند پیغمبرانی که مبتلا شدند به جنگ با دشمنان دین خدا و راه خدا. کنار این پیغمبران، یک انسان‌های برجسته، باایمان و خداییِ محکمی هم بودند؛ عده زیادی از آدم‌هایی که خدایی بودند و به آن‌ها «رِبِّیُّونَ» می‌گویند. ربّی یعنی آدم الهی، آدم خدایی، آدمی که خیلی بنده خداست. کنار انبیاء از این آدم‌های محکم هم بودند. این ربیون و خدایی‌ها، در راه خدا سست نشدند. همه‌جا خدایی بودن به درد آدم می‌خورد که کم نیاورد، کمرش خم نشود و نشکند. در این راه فی سبیل الله خیلی مصیبت‌ها دیدند؛ هر مصیبتی، مالی، جانی دیدند، ولی سست نشدند و ضعیف نگشتند.

۸. تسلیم‌ناپذیری در برابر دشمن

قرآن می‌فرماید: «فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا»؛ آن‌ها در مقابل دشمنان‌شان تسلیم نشدند و کوتاه نیامدند. کوتاه نیامدند که حالا چون آن رأس ما رفت، راه را رها کنند؛ چرا که خدا هست! آن‌ها محکم بودند، چون خدایی بودند و خدا و دین خدا برای‌شان ارزش اصلی را داشت و مقصد اصلی بود؛ همه‌چیز فدای این راه بود. «وَاللَّهُ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ»؛ این صابرین را خدا امتیاز ویژه‌ای برای‌شان قائل است؛ کسانی که وقتی مصیبت می‌آید حرف و باورشان این است: «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ»، همه‌چیزمان مال خداست، خدا داده و یک روزی هم باید برگردیم.

۹. تضرع و استغفار مجاهدان راه حق

دعا و قول مجاهدان الهی ورد زبان‌شان است: «وَمَا کَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِی أَمْرِنَا»؛ حرف‌شان نیست مگر این که: خدایا گناهان و خطاهای ما را بیامرز و ببخش. در کارهای‌مان اگر زیاده‌روی و اسراف کردیم و به خودمان ظلم نمودیم، تو عفو بفرما. «وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا»؛ خدایا پاهای‌مان را محکم و ثابت‌قدم بدار. اگر رهبر و بزرگی رفت، خدای او که هست! دل باید بست به آن کسی که همیشه هست. خدایا قدم‌های‌مان را محکم و ثابت‌قدم بدار، «وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ»؛ و ما را بر این قوم کافر یاری کن و نصرت عنایت فرما.

۱۰. شرط پیروزی و عنایت دوطرفه الهی

«فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْیَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ»؛ به این مجاهدانِ صابر هم دنیا را می‌دهیم هم آخرت، هم ثواب دنیا را به آن‌ها می‌دهیم هم ثواب آخرت. بالاخره وقتی این شرایط پایداری حفظ بشود، طعم خوش آن اتفاق بزرگ و پیروزی مهم را خواهند چشید؛ آن چیزی که برایش جنگ کردند، جهاد کردند و تلاش کردند. شرطش این است: «مَا وَهَنُوا وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا»؛ سست نشوند، ضعیف نگردند و تسلیم نشوند. در همه مردم و مسئولین ما، هر کسی که روی کار می‌آید، باید این روحیه حفظ بشود. «وَاللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ»؛ خدا این‌ها را که این‌قدر محکم و ثابت‌قدم پیش می‌روند دوست دارد.

1️⃣ رحلت پیامبر اکرم (ص)؛ سنگین‌ترین سوگ عالم

◽️ عظمت شخصیت رسول خدا (ص) و بی‌مانندی این مصیبت

◽️ آغاز فتنه‌ها، تفرقه‌ها و مصائب امت اسلام پس از رحلت

2️⃣ حقیقت انکارناپذیر مرگ و سنت رفتن

◽️ قانون فراگیر و سنت الهی مرگ برای همه انسان‌ها

◽️ بازخوانی خاطره رحلت امام خمینی (ره) و لطف الهی در جبران آن

3️⃣ اصالت دین و عدم وابستگی به افراد

◽️ قائم به فرد نبودن دین و راه خدا در منطق قرآن

◽️ فدا شدن همه هستی و انبیاء در مسیر پایداری دین

4️⃣ غنای مطلق الهی و ارزش شکرگزاری

◽️ بی‌نیازی خدای متعال از بندگان و عواقب ناسپاسی و عذاب شدید

◽️ سنت الهی در پاداش کامل به بندگان شاکر

5️⃣ پایداری و پویایی مردان الهی (رِبِّیُّونَ)

◽️ روحیه صبوری، پایداری و عدم تسلیم ربیون در برابر دشمن

◽️ نگاه توحیدی به مصائب با منطق «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ»

6️⃣ تضرع، استغفار و طلب ثبات قدم از محضر حق

◽️ استغفار از گناهان و طلب عفو برای کوتاهی‌ها

◽️ دعا برای ثبات قدم و نصرت بر قوم کافر

7️⃣ شرط پیروزی نهایی و عنایت دوطرفه الهی

◽️ برخورداری پایداری‌کنندگان از ثواب دنیا و حسن ثواب آخرت

◽️ لزوم حفظ روحیه ایستادگی در میان مردم و مسئولین برای فتح نهایی