مقدمه و اهمیت ماه‌های رجب و رمضان

بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی سیدنا و نبینا ابی‌القاسم المصطفی محمد [صداى صلوات حاضرين: اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم] و علی آله الطیبین الطاهرین المنتجبین، سیما بقیة الله فی الارضین و اللعنة الله علی اعدائهم اجمعین.

ماه مبارک رجب آخرهاش هست و داره تمام میشه و یک قدم به ماه مبارک رمضان نزدیک‌تر شدیم؛ یک قدم دیگر بیشتر باقی نیست. خدای متعال بر اساس حکمتش، برای اینکه انسان‌ها بتونن از ماه مبارک رمضان بهترین استفاده رو ببرن، از ماه مبارک رجب برنامه‌هایی رو شروع کرده تا انسان‌ها آماده‌تر بشن برای اینکه وارد ماه مبارک رمضان بشن.

مهم‌ترین وجه تمایز ماه رمضان از سایر ماه‌ها، همین مسئله روزه‌داری هست. منتها برای اینکه انسان‌ها از همین روزه استفاده بهتر و بیشتری ببرند، روزه رو از ماه رجب شروع کردند. این همه تأکید برای روزه‌داری، همه‌اش برای اینه که انسان‌ها آماده بشن، شروع کنند و حرکت کنند به سمت استفاده بهتر از ماه رمضان، از ماه مبارک رمضان.

اون کسی که ماه رجب و شعبان رو استفاده نکنه، وقتی می‌رسه به ماه رمضان، از روز اول که شروع می‌کنه روزه بگیره و حالا عباداتی هم انجام بده، تا میاد موتوریش گرم بشه، زمان می‌بره. شاید چند روز طول می‌کشه که آدما موتوریشون گرم بشه؛ موتور ایمانشون، موتور معنویتشون گرم بشه. اوایل ماه مبارک رمضان آدما در اذیتند؛ از شروع این برنامه روزه‌داری و تغییری که در برنامه غذاییشون پیش میاد، در خوابشون پیش میاد. ولی یه مقدار که می‌گذره، یواش‌یواش عادت می‌کنند. رو به اواسط ماه که می‌رسه، بدن‌ها آماده‌تر شده، عادت کردند و حرکت راحت‌تر شده. تا میاد انسان حرکت کنه و جلو بره، ماه مبارک تمام شد؛ عید فطر!

لذا استفاده اکثر انسان‌ها از ماه رمضان کم هست، به‌خاطر اینکه از ماه رجب شروع نمی‌کنند. خدا برنامه رو از ماه رجب شروع کرده؛ با دعا و روزه و امثال ذلک. این برای اینه که آدم یواش‌یواش شروع کنه این روزها رو روزه بگیره و هر مقداریش که می‌تونه [انجام بده]؛ مقداری نماز بیشتر بخونه، ذکر بیشتر بگه و حرکت کنه؛ راه بیفته که وقتی رسید به ماه رمضان، از روز اول و دوم و سوم ماه مبارک، تازه نخواد دست به کار بشه برای گرم کردن این موتور، برای به حرکت انداختن این موتور. این موتوریش از همون ماه شعبان و رجب روشن شده باشه، حرکت کنه، و وقتی به ماه رمضان می‌رسه سرعتش بیشتر باشه و استفاده‌اش بهینه باشه.

اهمیت ماه شعبان و فضایل اهل بیت (علیهم‌السلام)

فرمودند: «مؤمن، کَیِّس است». این خیلی معانی متفاوت و مختلفی داره و مصادیقش زیاد هست. کیاست و زیرکی، در خیلی از مسائل زندگی مادی و معنوی هست. یکی از جهات کیاست مؤمن همینه که تلاش می‌کنه از این فرصتِ مثلاً ماه مبارک، استفاده بیشتر ببره. راهش هم همینه که از همین ماه رجب و شعبان شروع کنه.

خب، حالا چیکار کنه؟ ماه رجب که گذشت؛ می‌رسیم به ماه شعبان. بحث ما در شرح صحیفه سجادیه امام سجاد (علیه‌الصلاةوالسلام) بود؛ چون در این ماه شعبان از ایشون یک دعایی هم رسیده که خیلی مضامینش مهمه و دستورالعمل هست برای ماه شعبان. لذا این جلسه رو اختصاص می‌دیم به بیان امام سجاد (علیه‌السلام) در شرح صلوات شعبانیه. این صلواتی است که معروف هم هست و در ماه شعبان خونده میشه؛ مستحبه انسان این دعا رو زیاد بخونه، مخصوصاً ظهرها موقع زوال. مطالب، مطالب مهمی هست.

این‌ها [را] اهل‌بیت به ما یاد می‌دن؛ این فوت کوزه‌گری رو؛ که شما که بالاخره مواجه می‌شید با ماه شعبان، شما که مواجه می‌شید با ماه رمضان، چیکار کنید استفاده بیشتر بشه؟ به خودمون باشه، هر کسی یه راهی انتخاب می‌کنه؛ اما قاعده‌اش همینه که ما نگاه کنیم ببینیم کسی مثل امام سجاد (علیه‌السلام) چی می‌فرمایند.

این صلوات شعبانیه از اون دعاهای خیلی مهم هست. ما یک صلوات شعبانیه داریم، یه مناجات شعبانیه. اون مناجات هم هست که از معدود مناجاتیه که همه حضرات معصومین (علیهم‌السلام) این مناجات رو با خدای متعال داشتند. مضامینش هم خیلی بلنده. اصلاً بعضی مضامین این مناجات شعبانیه برای انسان‌ها قابل فهم نیست، چون مخاطب خداست؛ مستقیماً با خدای متعال صحبت کردند. یه مقداری ماها رو آشنا کردن با اینکه: آی آدما! بدونید در ورای این دنیا و هیاهوی این دنیا، یه دنیای دیگری هم همین‌جا هست، غیر از این چیزی که داریم می‌بینیم؛ از در و دیوار و هیاهوهاش. یه دنیای دیگری هم هست که خیلی بلنده، خیلی بزرگه، خیلی عظیمه. یه عده‌ای هم هستند اونجا؛ علاوه بر اینکه تو همین دنیا دارن زندگی می‌کنند، تو اون دنیا هم دارن سیر می‌کنند. تو این مناجات شعبانیه مطالبی [را] امام امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) و سایر حضرات می‌فرمان که خیلی بلنده. انسان این‌قدر متوجه می‌شد که غیر از این دنیا، یه چیزای دیگه‌ای هم هست، یه خبرای دیگه‌ای هم هست. همین رو بدونه که خیلی خودش رو خرج دنیا نکنه. اون مقدار که لازمه، ضروریه و نیاز داره خرج کنه، ولی توجه بده انسان خودش رو به یاد خدا، به بندگی، به عبادت؛ که یواش‌یواش روحش در اثر ایمان رشد کنه. تو همین زندگی دنیایی، کنارش یک زندگی و حیات معنوی خاصی هم داشته باشه که سراسر بهجت و سروره. یعنی اون کسی که داره تو این دنیا زندگی می‌کنه، در عین حال دلش هم تو اون دنیاست. همین دنیایی که الآن وجود داره کنار ما، خیلی مطالبی توش هست؛ بعضیش رو تو این مناجات شعبانیه اشاره کردند.

شرح صلوات شعبانیه و جایگاه امامان (علیهم‌السلام)

یک مناجات شعبانیه داریم که خیلی خوبه خونده بشه، یه صلوات شعبانیه داریم. صلوات شعبانیه همین هست که از امام سجاد (علیه‌السلام) رسیده و ظهرها مخصوصاً مستحبه خونده بشه. ابتدای این صلوات، به دأب امام سجاد (علیه‌السلام)، پر است از صلوات. یعنی ایشون شروع می‌کنند با بیان صلوات و درود فرستادن بر این خاندان، صفاتی از این خاندان رو بیان می‌کنند. مفصل هم هست: «اللهم صل علی محمد و آل محمد» [صداى صلوات حاضرين: اللهم صل علی محمد و آل محمد].

این خاندان رو معرفی می‌کنند؛ برای کی؟ برای همون مردمی که زدن این خاندان رو در کربلا به شهادت رسوندن به اون وضع فجیع. در زمان امام حسن و امام حسین، مردم هیچ ارتباطی دیگه با اهل‌بیت نداشتند. یعنی مجموع روایاتی که از امام حسن و امام حسین (علیه‌السلام) رسیده رو ما جمع کنیم، یه جزوه میشه؛ یه جزوه مختصر. ده سال امام حسن امام بود، ده سال هم امام حسین (علیه‌السلام) امام بود، چندین سال هم امام سجاد امام بود. همه این‌ها رو هم جمع کنی، غیر از صحیفه که بذاریم کنار، مجموعش به اندازه شاید یک جزوه‌ای بشه. یعنی یک کتاب از این سه امام به اون معنا در نیامد، به‌خاطر ظرفیت و شرایط مردم. این مردم درِ این خونه رو بستند، گل گرفتند؛ بستند و رفتند یه طرف دیگه. کارشون هم به جایی رسید که امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: هیچی نمی‌دونستند؛ هیچی، نه حج، نه نماز، نه هیچی. هرچی از قبلی‌ها یاد گرفته بودند، خراب و درب و داغون.

حالا امام سجاد (علیه‌السلام) این خاندان رو می‌خواد معرفی بکنه. اینکه می‌بینیم این‌قدر مفصل معرفی می‌کنه، تو صحیفه صلوات می‌فرسته و معرفی می‌کنه، چون یه چنین مردمی دور حضرت بودند؛ یه چنین انسان‌هایی که تا دیروز امام حسین رو سر بریدند و هیچ ابایی هم نداشتند. همینا همون‌جا بودند. لذا معرفی می‌کنه: «اللهم صل علی محمد و آل محمد شجرة النبوة»؛ این خاندان که شما باهاشون این کار رو کردید، اینا درخت نبوتند. «و موضع الرسالة»؛ رسالت اینجا فرود آمد، مرکز رسالت الهی اینجا بود. «و مختلف الملائکة»؛ این خونه‌ای که شما آتش زدید، این محل رفت‌وآمد ملائکه بود. «و معدن العلم»؛ این خونه‌ای که شما این بلاها رو سرش آوردید، هرچی از علم بخوای معدنش اینجا بود. «الفلک الجاریة فی اللجج الغامرة»؛ این‌ها مثل یک کشتی نجاتی‌اند تو یک دریای پر تلاطمی. «یأمن من رکبها و یغرق من ترکها»؛ اون کسی که بره سوار این کشتی بشه نجات پیدا می‌کنه، کسی که ترکش کنه غرق میشه، از بین میره. «المتقدم لهم مارق»؛ از اهل‌بیت جلو بیفتی از بین رفتی. از آن‌ها عقب بیفتی از بین رفتی؛ فقط با آن‌ها اگر باشیم می‌رسیم به مقصد. «و اللازم لهم لاحق»؛ اون کسی که ملازم با این‌ها باشه، هر کاریش رو تطبیق بده با حرفای این‌ها، این می‌رسد به مقصد. «الکهف الحصین»؛ اینا اگه می‌خواید یه پناهگاه محکمی داشته باشید، این خاندانند؛ که این‌طور شما مردم باهاشون رفتار کردید. «و غیاث المضطر المستکین»؛ همین شماها وقتی گرفتار می‌شید، جز این خاندان هیچ پناهگاهی ندارید، هیچ دستاویزی ندارید. «و ملجأ الهاربین و عصمة المعتصمین»؛ هر کسی تونسته تو بندگی خدا قدم برداره، این خاندان یادش دادند، این خاندان دستش رو گرفته، این خاندان کمکش کردند. «صلاة کثیرة تکون لهم رضا»؛ خدایا! این صلواتی که ما می‌فرستیم، بیش از این، بیش از این، بیش از این به این‌ها بده. ما یاورای این رو نداریم، نمی‌تونیم از عهده صلواتی که لایق شأن و مقام و حق این‌ها هست، بر بیایم. خودت خدایا درستش کن، خودت بده؛ این‌قدر بده به این‌ها که راضی بشن.

دستورالعمل‌های ماه شعبان: طاعت و ترک معصیت

بعد که تموم میشه، اشاره می‌کنند به — من مختصر دارم عرض می‌کنم برای اینکه طول نکشه — صلوات که می‌فرستند و معرفی که می‌کنند این خاندان رو، برمی‌گردند به قسمت دوم این دعا، که به ما توجه بدن که در این ماه شعبان چه کارایی باید انجام بدیم. حالا ما در کتاب شریف مفاتیح الجنان — خدا رحمت کنه مرحوم حاج شیخ عباس رو، زحمت کشیده این عبادات رو جمع کرده؛ نمازها، دعاها، اذکار — اونا سر جای خودش، خیلی هم مهمه. انسان وقتی می‌خواد رشد کنه، یکی از کارایی که لازم باید بدونه برای خودش، اونه که تا می‌تونه مقید باشه به این‌ها؛ ولی اونا فوت کوزه‌گری نیست. یعنی یک کسی ممکنه مفاتیح، کتاب به این خوبی رو خیلی می‌خونه، خیلی مقیده بهش، اما اون فوت کوزه‌گری رو هنوز نداره تو کارش. عبادت می‌کنه: خدایا! چرا این ظرف من ساخته نمیشه؟ این ظرف سفالی که من دارم می‌گردونمش، حرکتش می‌دم، عبادت می‌کنم، دعا می‌کنم، ذکر می‌گم، چرا رشد نمی‌کنم؟ چرا رشد نمی‌کنم؟ یعنی وقتی نگاه می‌کنم به قبل، با قبلم، با قبل‌ترم خیلی فرقی ممکنه نکردم؛ ای خدای نکرده بدتر نشده باشم.

لذا امام سجاد (علیه‌السلام) اینجا نمیان بگن این دو رکعت نماز رو بخون، اون ذکر رو بگو، اون دعا رو بخون؛ مهم‌تر از اینا حرف می‌زنند. می‌فرمایند چی؟ «اللهم صل علی محمد و آل محمد و اعمر قلبی بطاعتک»؛ خدایا! عمران کن، آباد کن قلب من رو، دل من رو. به چی؟ به چی؟ به این عبادات که ذکر شده؟ نه، اینا آباد نمی‌کنه قلب انسان رو. قلب انسان رو یه چیز دیگه‌است که آباد می‌کنه. امام سجاد می‌فرمایند خدایا! این دل ما خراب‌آباده، خرابه‌است. خرابگیش به چیه؟ به بدحالیمون، به بی‌حالیمون، به گاهی بددلیامون، بدحرفیامون، بدفکریامون، بددهانی؛ هر بدی کم یا بیش گاهی گوشه کنار این دلمون گرفته. حالا با چی اینا از بین میره و آباد میشه؟ این خرابه آباد میشه؟ می‌فرمایند یه چیز بیشتر نیست. اون، این دو رکعت نماز و اون دو رکعت نماز و این‌ها نیست؛ این عبادت و اون عبادت نیست؛ این یه چیزه، اسمش طاعته. طاعت، بندگی، اساسش رو اون چیزاییه که خدای متعال به عنوان خط قرمز خودش حساب کرده. یعنی گفته اینا نباید ترک بشه و این‌ها نباید انجام بشه، که میشه واجبات الهی و محرمات. این دوتاست که خدا واجب کرده و حرام کرده، چون می‌دونسته با این دوتاست که آدما آباد میشه دلشون؛ هیچ راه دیگه‌ای هم نیست.

چی دل رو خراب می‌کنه؟ امام سجاد ادامه‌اش می‌فرمایند: «و لا تخزنی بمعصیتک»؛ خدایا! خفت، خواری، ذلت، نکبت، همه چیز تو معصیته. همه این‌ها تو معصیته. انسان همه حواسش رو جمع کنه، شش دانگ حواسش رو جمع کنه، خدای نکرده این روزها، هفته‌ها، ماه‌ها و سال‌ها بگذره و یک معصیت از من صادر نشه. شیطان نیاد بشینه این گوشه ذهن آدم بگه: نه، مگه میشه؟ تا این حرف زده میشه، شیطان میاد میگه: مگه میشه؟ سخته! این مال آقای بهجته. این اولین وسوسه شیطونه، اینجا میاد جلو. خدا داره دعوت می‌کنه ما رو، میگه: بیایید، بیایید، حرکت کنید، شما خیلی توانتون بیش از ایناست، شما خیلی می‌تونید رشد کنید، بالا برید. شیطان میگه: مگه می‌تونی؟ مگه میشه؟ بعد خدا در قیامت، یک کسانی [را] در یک شرایط بدتر و سخت‌تر میاد حجت قرار میده جلو ما. در قیامت یکی از مراحلش اینه یه عده‌ای تو هر زمانی حجتند. یه عده آدمای معمولی گاهی؛ نه غیر، بحث اهل‌بیت نیست. من میام میگم خب من نمی‌تونستم این گناه رو ترک کنم. خدا کسی رو میاره جلوی چشم من با شرایط بدتر و تلخ‌تر و سخت‌تر از من، [که] این ترک کرد. میگه پس چرا این تونست ترک بکنه؟ اینکه این مشکل رو هم داشت که شما نداشتی. حجت نمیذاره خدا برای کسی باقی بمونه. انسان و همت و اراده‌اش.

امام سجاد دارند یاد می‌دن. می‌گن شما اگه الان از شب اول ماه شعبان تصمیم می‌گیرید که عبادت کنید، عبادت رو بیشتر کنید، حواستون باشه راه گم نشه. اون چیزی که آدم رو بالا می‌بره، ترک گناهه؛ اون چیزی که آدم رو به زمین میزنه، گناهه. خزیه؛ «لا تخزنی»، خزی، خواری، خفت، نکبت، همه این‌ها هست. اینا با معصیته. یه جای دیگه امام حسین (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «و لا تشقنی»؛ شقاوت، بدبختی، عاملش معصیته، گناهه. اینه آدم رو میکشه پایین. گوش به پا! نقطه مقابلش، گناه نکردن انسان رو میکشه بالا. لذا تمام این ماه شعبان یکی حواسش رو جمع بکنه؛ من اگه هیچ کارم از دستم بر نمیاد، نه پول دارم برم قربونی کنم، نه پول دارم صدقه بدم، نه توان دارم نماز مستحبی بخونم، نه می‌تونم ذکر بگم، هیچ کار نمی‌تونم بکنم، خب باشه اشکال نداره؛ اما می‌تونه که انسان تقوا رو خیلی محکم نگهش داره، مواظبش باشه هیچ چیز به این آسیب نزنه. این میشه مرد، مرد میدون. این رو خدا می‌پذیره. این رو خدا قبول داره. «و لا تخزنی بمعصیتک»؛ این معصیته که انسان رو، مثل فضل موشی میفته تو این دریایی از عبادت هم که انسان داشته باشه، یه دونه نجاست دیگه، میفته اینا رو نجس میکنه، خیلی به همش میزنه، خرابش میکنه. «و لا تخزنی بمعصیتک». این دوتا مسئله اول؛ پس اول طاعت، دوم ترک معصیت.

حالا ماه رمضان هم که مقصده، اونجا بهترین کار چیه؟ اونجا هم خود امیرالمؤمنین در خطبه شعبانیه باز می‌دونید، از پیغمبر اکرم سوال کرد که: یا رسول الله! شما که این ماه رمضان رو با این همه مناقب و فضائل و آداب و مستحبات فرمودی، کدوم یک از همه بهتره؟ افضله؟ رسول خدا فرمود: افضل اعمال تو خودِ خودِ ماه مبارک رمضان هم گناه نکردنه؛ «الورع عن محارم الله». یک کسی هنر کنه تمام این ماه رمضان که میاد و میره، یک گناه نکرده باشه. این از همه اونایی که مفاتیح رو ورق زدن، این همه زحمت کشیدن، اما خدای نکرده یک گاهی هم یه چیزی از دستشون در رفت، این از اونا بالاتره. این از اونا پیش خدا ارزشش بیشتره. «ان اکرمکم عند الله اتقیکم». من به تقوا نگاه میکنم، منِ خدا؛ به این نگاه میکنم، نه به چند رکعت نماز شما. چند رکعت نماز خیلی مفیده، اما به شرط تقوا؛ به شرطها و شروطها، که تقوا من شروطها. این دو مسئله.

دستورالعمل سوم: مواسات و کمک به فقرا

مسئله سوم که امام سجاد توجه می‌دن: «و ارزقنی مواساة من قترت علیه من رزقک»؛ خدایا! رو حکمتت در تقسیم روزی، یه طور خاصی تقسیم کردی. همه پولدار نیستند. خدا در قرآن کریم فرمود اگه همه پولدار می‌شدند، رو زمین نمی‌تونستید بند بشید، این‌قدر فساد بیش از اینا میشد که خدا میدونه؛ «لبغوا فی الارض». اگه همه می‌خواستند خیلی پولدار باشند، زمین دیگه جایی برای زندگی دیگه نبود؛ بغی و طغیان فوران می‌کرد. حالا خدا رو حکمتش به هر دلیلی تقسیم شده؛ یه عده پولدارند، یه عده کم‌بضاعت و کم‌درآمد. حالا اینجا حضرت می‌فرمایند خدایا! به من مقداری از رزق و روزی دادی، پولدارترم، وضعم بهتره، دارم که بدم؛ خدایا یه چیز دیگری رو روزیم کن، یه روزی بزرگی نصیبم کن، اونم اینکه: «و ارزقنی». وقتی می‌فرمایند «ارزقنی» یعنی خدایا یه روزی خاصی به من بده، این رو روزی من کن. چی؟ «مواساة من قترت علیه من رزقک»؛ کسی که نداره، گرفتاره، من بتونم از این مالم بهش بدم. روزی من کن دست ببرم به مالم، بردارم یه بخشش رو بدم به این فقرا.

خب تو این اوضاع اقتصادی که دیگه خودمون می‌دانیم و قابل وصف هم نیست از این فشاری که به همه داره میاد، زیر چرخ‌دنده‌ها یه عده‌ای له میشن، له میشن، از بین میرن. این ماها باید خودمون به داد هم برسیم. نمیشه امید داشت به کسی و جایی و تشکیلاتی و حکومتی و فلانی و فلانی؛ خود ماها اگه به داد هم برسیم. تو دین هم همین رو مخصوصاً می‌گن، می‌گن به داد هم باید برسید. «ارزقنی مواساة من قترت علیه من رزقک». خدایا روزی من کن این روزی بزرگ [رو]. دست ببرم تو جیبم، بگردم یه نیازمندی، فقیری پیدا کنم، محترمانه و عزتمندانه کمکش کنم، به دادش برسم. شکمِ سیر خوابم نبره. حواسم هم نیست دور و برم، تو این منطقه‌ام، اون‌ورتر، این‌ورتر، تو قوم و خویشم، تو دوستانم، تو همسایه‌ها چه خبره؟ حالا یه تلاشی کنم، یه راهی باز کنم به بقیه هم بدم دیگه. خدایا این روزی من کن، بدم روزیت رو؛ اون چیزی که تو به من دادی، مال خودم نگه ندارم. تو که مالت بوده به من دادی، منم اینجا نگهش ندارم، جاری کنم، بفرستم دست کسانی که مستحقشند. لذا فرمود خدا حق خاصی در اموال اغنیا قرار داده برای فقرا، غیر از زکات و این حرفا. ما روایاتی داریم که غیر از زکات و حقوق واجب، خدا حقی برای فقرا تو اموال اغنیا قرار داده؛ داده که بدند. خدا بهشون این توفیق رو داده که پولدار باشند، بعد ازشون خواسته — خود پولداری [را] امام سجاد در مکارم الاخلاق می‌رسیم، خود وسعت رزق و پولداری یه نعمته — اما گفته همین رو باید جاریش کنی. این درش بسته نشه، قفل بشه؛ جاری بشه. «من قترت علیه من رزقک بما وسعت علی من فضلک و نشرت علی من منک». این سه تا مسئله: یک، طاعت؛ دو، ترک معصیت؛ سه، کمک به فقرا.

پیوند ماه شعبان با رسول اکرم (ص) و سنت‌های او

«و هذا شهر نبیک»؛ این ماه شعبان ماه پیغمبر خداست. شرافتش به رسول خداست، کرامتش به رسول خداست. رسول خدا برنامه خاصی داشتند تو این ماه. امیرالمؤمنین می‌فرمایند یه زمانی جارچی پیغمبر اکرم تو کوچه‌های مدینه فریاد زد که هرکی این ماه رو روزه بگیره، این‌قدر خدا بهش میده. پیغمبر اکرم فرمود: آی مسلمونا! با روزه این ماه شعبان منو یاری کنید؛ در چی؟ در اینکه فردا بالاخره محتاجید به شفاعت من، منو یاری کنید. امیرالمؤمنین می‌فرمایند از زمانی که صدای جارچی پیغمبر اکرم تو گوشم پیچید، که این حدیث پیغمبر اکرم رو خوند که خدا رحمت کنه کسی که این ماه شعبان رو روزه بگیره و من رو یاری بکنه با روزه گرفتن این ماه، من روزه این ماه شعبان ازم ترک نشده. این ماه شعبان، یه توفیق بزرگیه روزه؛ اونایی که می‌تونن روزه بگیرن. اونایی هم که نمی‌تونن بدل داره. حالا ان‌شاءالله بعضی شب‌ها بین صلاتین یا بعدش عرض می‌کنیم، بدل هم داره. تو مفاتیح هم احتمالاً به نظرم هست؛ تو کتاب‌های مفصل دعا هم هست، تو مفاتیح هم هست. حالا اونی هم که نمیتونه روزه بگیره بدل داره، از ذکر یا از صدقه؛ انجام بده، محروم نشه. حالا یکی نمیتونه، سنش رفته بالا، مریضه؛ راه رو نبستن بگن خب دیگه تموم شد برو. اشکال نداره، همین ماه رجب گفتن کسی نمیتونه روزه بگیره، دعا دادن، گفتن این دعا رو بخون؛ صدقه دادن، گفتن این صدقه رو بده. ماه شعبان هم همین‌جور.

«و هذا شهر نبیک شعبان»؛ این ماه شعبانه. ماه شعبان چیه؟ «حففته منک بالرحمة و الرضوان». این پر است از رحمت الهی. یعنی فقط ماه رمضون نیست این‌قدر پره از رحمت، این ماه شعبان «حففته»؛ این تعابیر خیلی خاصه. پره؛ رحمت الهی، رضوان الهی. «کان رسول الله يدأب فی صیامه و قیامه». رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) [صداى صلوات حاضرين: اللهم صل علی محمد و آل محمد] ایشون دوتا کار می‌کردند؛ یکی اینکه روزها روزه می‌گرفتند، یکی هم اینکه شب‌ها عنایت خاصی داشتند به نماز شب و عبادات شب و قیام در شب. دیگه حالا تا قبلش تا صبح می‌خوابیدید، او که می‌تونه پاشه دیگه. شب‌ها زمستون بلند؛ میشه نیم ساعت آدم پاشه اقتدا کنه به پیغمبر اکرم. «يدأب فی صیامه و قیامه»؛ شب‌هاش رو ایشون به نماز می‌پرداخت، روزهاش رو روزه می‌گرفت. «بخوعاً لک»؛ تواضع به خرج می‌داد پیغمبر اکرم برات به پیشگاه با عظمت خدای متعال، «فی اکرامه و اعزامه». این ماه شعبان رو پیغمبر اکرم این‌جوری تجلیل می‌کرد، بزرگش می‌کرد؛ یه جور دیگه‌ای میشد بساط ایشون، برنامه ایشون؛ روزه، عبادت.

دعا برای تأسی به سنت پیامبر (ص) و طلب شفاعت

«اللهم»، حالا دعا میکنه: «اللهم فاعنا علی الاستنان بسنته فیه»؛ خدایا کمکمون کن، خدایا کمکمون کن بتونیم ما هم تأسی کنیم به سنت پیغمبر اکرم تو این ماه. روزه بگیریم؛ او که می‌تونه بگیره، نیاز داریم اون‌ور به این عباداتمون، بگیره. او که می‌تونه پاشه، پاشه. یه ربع بیست دقیقه قبل از اذان پاشه انسان، یه نماز شبی بخونه. سخت و سنگینه؛ اون که تا حالا نخونده، سخت و سنگینش نکنه، فکر نکنه یک ساعت باید پاشه نماز بخونه. خدا رحمت کنه مرحوم آقای خوشوقت (اعلى الله مقامه الشریف) رو؛ وقتی یک کسایی می‌گفتند حرف از نماز شب و این‌ها میشد، خب اول تأکید می‌کرد گناه رو باید ترک کرد. اون چیزی که دست و پای آدم رو می‌بنده گناهه، نمیذاره برای نماز شب هم پاشه. بعد هم اون که میخواد نماز شب رو شروع کنه نباید سنگینش کنه؛ سبک! من خودم گاهی می‌دیدم ایشون وقتی به یک کسی تازه می‌خواست یاد بگیره چطور نماز شب بخونه، می‌فرمودند پنج‌تا دو رکعت مثل نماز صبح، می‌تونی نشسته هم بخونی، می‌تونی حمد هم توش، سوره هم توش نخونی؛ یه دونه حمد، این‌قدر مختصر. بعد هم یه یک رکعت دارد به نام وتر، با همون قواعد قنوتش و این‌ها. ساده! باید آدم سر خودش کلاه بذاره تو عبادات. نفس ما میگه این سخته؛ باید گولش زد، راحتش کرد. راحتش کنید ولی انجامش بدید. راحتش کنید ولی انجامش بدید. این نماز شب از اوناست. یعنی عبادت عجیبیه که خدای متعال براش قضا گذاشته، قبل از وقت هم براش گذاشته. یعنی یک کسی می‌بینه من دیگه امشب بعیده پاشم نماز شب بخونم، می‌تونه همین موقعی که میخواد بره بخوابه، نماز شبش رو بخونه. نه، موقعش بخونه؛ نه، قضاش رو بخونه. دیگه هیچ راهی خدا برای هیچ‌کسی نذاشته. نمیتونه بایسته، بشینه. حال و حوصله‌اش کمه، سوره نمیخواد، نخونه؛ اما بخونه، این رو. «يدأب فی صیامه و قیامه. اللهم فاعنا علی الاستنان بسنته فیه و نیل الشفاعة لدیه»؛ خدایا به من کمک کن من این ماه یه دو رکعت نماز بیشتر بخونم، یه چندتا روزه بیشتر بگیرم، برسونم خودم رو به شفاعت ایشون. ایشون راضی بشه. ایشون شفاعت — یه چیزی آخه باید باشه در آدم، که بگن خب به‌خاطر اون استحقاقش رو داری. «اللهم واجعله لی شفیعاً مشفعاً»؛ خدایا پیغمبر اکرم رو شفیع من قرار بده، شفیعی که مشفعه، شفاعتش در مورد من پذیرفته بشه. نه اینکه شفاعت بعضی‌ها رو رد میکنه خدا، شفاعت پیغمبر اکرم، نه؛ یعنی یک ویژگی در انسان هست که لایق شفاعت ایشون بشه. «و طریقاً الیک مهیعاً واجعلنی له متبعاً حتی القاک یوم القیامة عنی راضیاً»؛ خدایا به من کمک بده تو این ماه شعبان من پشت سر ایشون حرکت کنم، تبعیت کنم، تأسی کنم به ایشون؛ تا همین روزه و ترک گناه و همین کارها رو [انجام بدم]. تا در قیامت ان‌شاءالله «عنی راضیاً»؛ از من راضی باشی. «و عن ذنوبی غاضیاً»؛ چشم بر گناهام ببندی. «قد اوجبت لی منک الرحمة و الرضوان و انزلتنی دار القرار و محل الاخیار».

دعای پایانی مجلس

پروردگارا! به محمد و آل محمد، به ما توفیق استفاده بهتر و بیشتر از این موقعیت‌های بزرگ، از این ماه‌های مبارک عنایت بفرما. ما رو در صراط مستقیم بندگی‌ات قرار بده. در صراط مستقیم بندگی‌ات بمیران. در صراط مستقیم و با اهل صراط مستقیم محشور بفرمای. اموات ما، گذشتگان ما، حق‌داران ما، پدران، مادران، علما، شهدا، هر کسی سر سوزنی گردن ما حقی داره، روح مطهر حضرت امام غریق رحمت بفرما. کسانی که به این مردم، به این دین، به دنیا، به آخرت خدمت می‌کنند، خدایا همه‌شون رو یاری کن. اون‌هایی که خیانت می‌کنند، کوتاهی می‌کنند، شرشون به خودشون برگردون. شر دشمنان اسلام، دشمنان خط شیعه به خودشون برگردان. مقام معظم رهبری محافظت بفرمای. ما رو قدردان نعمت ایشون قرار بده. ایشون رو در راه رسیدن به اهدافشون یاری کن. امر فرج امام عصر تعجیل بفرمای. ما رو از اعوان و انصار ایشون قرار بده. این ماه شعبان و رمضان رو بهترین ماه شعبان و رمضان ما تا اینجای عمر ما قرار بده. این‌ها رو آخرین ماه شعبان و رمضان ما قرار نده. عاقبت امر ما ختم به خیر بفرمای. بالنبی و آله.