مرزهای مدارا؛ حق‌الناس خط قرمز است

بله، قطعاً حد دارد. آنجا دیگر «خط قرمز» است. در روایات در باب همین موضوع فرموده‌اند:

۱. جایی که جای سکوت نیست

جایی که حقی – اعم از حق‌الله (گناه) یا حق‌الناس – در حال آسیب دیدن است، دیگر جای مدارا نیست. همان مثالی که زدیم: کارمندی نشسته و دارد حق همه مردم را می‌خورد، رشوه می‌گیرد یا کارشکنی می‌کند. اینجا جای مدارا نیست؛ باید داد زد، باید شکایت کرد.

خیلی وقت‌ها می‌بینیم در جامعه مشکلی هست و علتش همین سکوت بی‌جاست. مثلاً جمعی کارشان گیرِ یک نفر است و او کار را انجام نمی‌دهد. هیچ‌کس هم نمی‌رود اعتراض کند؛ همه می‌گویند: «بشین حالا! دنبال دردسر نگرد.» اینجا جای نشستن نیست! این سکوت غلط است. این فرد الان کار همه را لنگ کرده است. در جایی که حقی ضایع می‌شود، مدارا معنا ندارد.

۲. ملاک تشخیص: نتیجه کار

خلاصه مطلب این است که ملاک را باید در نتیجه جستجو کرد:

• یک وقت شرایط جوری است که اگر شما مدارا نکنی، اوضاع بدتر می‌شود (آسیب بیشتر می‌شود)؛ اینجا جای مدارا و نوشیدن غصه است.
• اما یک وقت جایی است که اگر اقدام کنی (اعتراض کنی، برخورد کنی)، اوضاع بهتر می‌شود؛ مثلاً طرف را گوشمالی می‌دهند، توبیخش می‌کنند و کار اصلاح می‌شود. اینجا جای مدارا نیست.

بنابراین، ملاک بر این می‌گردد که این کار شما (سکوت یا فریاد) چه نتیجه‌ای عاید می‌کند. البته در بیشتر جاهای زندگی، کار روی پاشنه‌ی «مدارا» می‌چرخد، اما در بحث حقوق و جلوگیری از فساد، قضیه متفاوت است.