فلسفه عذاب ابدی و عدالت خداوند

بله، کاملاً سازگار است. توجه کنید که هیچ‌کسی از خدا هیچ طلبی ندارد؛ خدا هرچه به هرکس داده، از روی فیض و رحمتش بوده است. زمانی که خداوند انسان را آفرید، می‌دانست چه چیزهایی برای او خیلی ضروری است، لذا آن‌ها را «واجب» کرد؛ و می‌دانست چه چیزهایی برای او بسیار خطرناک است، آن‌ها را «حرام» کرد.

۱. فلسفه تشویق و تنبیه

خب اگر صرفاً می‌گفت «این واجب است» و «این حرام»، کسی گوش نمی‌داد. برای اینکه آدم‌ها تشویق شوند و از گناه بترسند و به سمت تقوا بروند، خدا «بهشت و جهنم» را قرار داد. فرمود اگر گناه کنید عذاب هست و اگر گوش به حرف بدهید بهشت هست. اگر این بهشت و جهنم را قرار نمی‌داد، هیچ انسانی به حرف خدا گوش نمی‌داد.

۲. کلامی تکان‌دهنده از امام راحل

مرحوم امام خمینی (رضوان‌الله تعالی علیه) یکی از جملات ناب و خیلی ممتازی دارند که از اوج تواضع و عظمتشان بیان کردند. مضمون فرمایش ایشان این بود که: «اگر بهشت و جهنم نبود، من که به خودم نگاه می‌کنم، دو رکعت نماز هم نمی‌خواندم.» یعنی اگر واجبی نبود، اگر بهشتی در کار نبود و جهنمی نبود، نمی‌خواندم.

ما چرا نمازها را می‌خوانیم؟ چون واجب است. نماز شب را چرا (غالباً) نمی‌خوانیم؟ چون واجب نیست. چرا روزه می‌گیریم؟ چون واجب است. روزه مستحبی چرا نمی‌گیریم؟ چون واجب نیست. اگر این نماز و روزه و این اعمال واجب نبود، کسی به این راحتی پیدا نمی‌شد که انجام دهد. لذا خدا برای اینکه خیلی از انسان‌ها از نعمت این واجبات استفاده کنند و از گناهان دور باشند، بهشت و جهنم را قرار داد.

۳. بازدارندگی؛ عینِ رحمت

خداوند وعده عذاب را برای گناهان سنگین، «سنگین» قرار داد تا خیلی‌ها بترسند. وقتی کسی بداند: «اگر من خودکشی کردم، عذاب دائمی دارم»، خودِ این دانستن مانع می‌شود که عده‌ای دست به خودکشی بزنند. خیلی وقت‌ها طرف می‌گوید: «اگر خدا گناه حساب نمی‌کرد و عذاب نداشت، من خودم را می‌کشتم.» پس خودِ این تهدید، مانع از این است که عده‌ای گناه کنند. خدا برای گناهان بزرگ، عذاب بزرگ قرار داد؛ و این عینِ «رحمت الهی» است، از این باب که خودش مانع خیلی‌ها از انجام آن گناه بزرگ می‌شود.

۴. قصاص؛ ضامن حیات

مثلاً اگر کسی فرد دیگری را بزند و بکشد؛ خب غربی‌ها می‌گویند اعدام را باید برداریم، اما خدا گفته باید «قصاص» باشد و حق قصاص محفوظ است.

وقتی من بدانم که اگر کسی را کشتم، اولیای دم حق دارند من را قصاص کنند، خب این خودش مانع می‌شود از اینکه من زود دست به کشتن ببرم. لذا همه حرف‌های خدا و همه چیزهایی که فرموده - ولو در قالب عذاب - برای همین است که عده‌ای از انسان‌ها به خاطر آن عذاب، از گناه دوری کنند. می‌ارزیده است! یکی از آن گناهان کفر است که این‌طور عذاب دارد، یا خودکشی این‌طور است، یا کشتن مؤمن به غیر حق:

اگر کسی این کار را بکند، خدا عذاب ابدی برایش می‌گذارد. خب همین قدر که انسان بداند یک چنین چیزی هست، خیلی‌های دیگر دست به کشتن نمی‌برند. خودِ این مانع بودن، چیز خوبی است. می‌ارزید که خدا چنین عذاب سنگینی و وعده بزرگی بدهد تا خیلی‌ها گناه نکنند.