بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی سیدنا و نبینا ابی‌القاسم المصطفی محمد [صداى صلوات حاضرين] و علی آله الطیبین الطاهرین المعصومین، سیما بقیة الله فی الارضین.

تفاوت در نگاه و کاربرد قرآن کریم و ادعیه

نگاه ما به قرآن کریم و کتاب‌های مهمی مثل نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه، در نوع استفاده ما از این‌ها متفاوت هست. فرق می‌کنه که ما چه نگاهی به قرآن کریم داشته باشیم. اگه به خودمون رجوع کنیم و در جامعه در بین مردم توجه کنیم، ببینیم قرآن استفاده‌اش چطور کتابی هست؟ فایده‌اش چیه؟

اون چیزی که بیشتر باهاش مواجه هستیم، اینه که قرآن کریم یک کتابی است که به عنوان کتاب می‌شناسیم و می‌گیم کتاب هدایته؛ ولی اون‌چه که از کاربردش به دردمون می‌خوره، [این هست که] یک کتابی باشه که تلاوت بشه، آیاتش خونده بشه، ثواب ببریم، امواتمون روحشون شاد بشه، مسافرمون [سرفه سخنران] سفرش بی‌خطر باشه و مریضمون مریضی‌اش سبک بشه و مشکلش برطرف بشه. قبرستان‌ها هم یه پای ثابتش قرائت قرآنه برای اموات.

نگاه تزیینی و تشریفاتی به مصحف شریف

این نوع استفاده از قرآن باعث شده این دید در بین خیلی از مردم، خیلی از جوان‌ها و از نوجوان‌ها ایجاد بشه که قرآن یک کتابی است صرفاً برای ثواب و برای اموات و برای این کارها؛ یعنی یه چیز تزیینی شده. برای عروس جلوی سفره‌اش بچینند، یا برای عروس و داماد در عقدشون و عروسی‌شون جلوشون ببرند و بیارند. یه کتاب تشریفاتی و کتاب ثواب و این چیزها شده.

وقتی ما این دید را داشته باشیم به قرآن، نوع استفاده‌مون از قرآن هم فرق می‌کنه و نگاه ما به قرآن یه طور دیگر هست. وقتی هم قرآن می‌خونیم، دنبال یه چیز دیگه‌ای هستیم. اون کسی که دنبال ثوابه، با سرعت می‌خونه که مثلاً ثوابش را ببره. در ماه مبارک رمضان احساس می‌کنه یه جزء باید بخونه که ثواب یه جزء را ببره، یا بیشتر، یا کمتر. در فلان موقعیت، این قرآن را این‌قدر بخونه تا ثوابش را ببره. وقتی نگاه به قرآن این باشه که من تندتند بخونم که ثوابش را ببرم، استفاده از قرآن فرق می‌کنه. نگاه وقتی این باشه که الآن این میت ما، این کسی که از دنیا رفته، من این را بخونم تا یه ثوابی به روحش برسه، استفاده ما از قرآن فرق می‌کنه. جای قرآن اگه در قالب تزیینات و تشریفات منزل و برنامه‌های ما باشه، استفاده‌مون از قرآن فرق می‌کنه.

این موضوع درباره کتاب بزرگ و مهمی مثل صحیفه سجادیه هم فرق می‌کنه. ما الآن اکثراً در جامعه بپرسیم از صحیفه سجادیه که چه کتابی هست؟ می‌گن کتاب دعاست. کتاب دعاست یعنی چی؟ یعنی یه کتابی است که وقتی می‌خوایم دعا کنیم، دوست داریم و حال دعا بهمون دست میده، دوست داریم ازش استفاده بکنیم، بالاخره اشکی بریزیم، دعایی خونده باشیم؛ بریم صحیفه را برداریم و بخونیم. این دوباره استفاده ما را از صحیفه متفاوت می‌کنه و این خیلی فرق می‌کنه.

شکایت پیامبر اکرم (ص) در قیامت از مهجوریت قرآن

باید به این نکته توجه داشت؛ پیغمبر اکرم، رسول گرامی (صلی الله علیه و آله و سلم) [صداى صلوات حاضرين] یکی از صفاتشون که همه می‌شناسیم، «رحمة للعالمین» هست. ایشون مصداق اتمّ رحمت الهی هستند و در اخلاقشون در این مسائل حرفی نیست و همه می‌دونند.

خیلی مهمه که در قرآن کریم از ایشون این تعبیر میشه که در قیامت، ایشون یکی از برنامه‌هاشون [این هست که شاکی باشند]؛ حالا غیر از این‌که شفاعت دارند و مقام عظیم شفاعت این‌قدر توسط ایشون محقق میشه که نوبت به کسای دیگه نمی‌رسه برای شفاعت، و این جایگاه عظیم و رفیع را [به ایشون] دادند، و خیلی مسائل دیگه که بروز رحمت خداست توسط ایشون، حالا در قرآن خدا می‌فرماید این رسول در قیامت شکایت می‌کنه و شاکی از امتش هست: «إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هَٰذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا». یعنی این پیغمبر رحمت، این پیغمبر شفیع امت، که شفاعتش به این حده که عرض کردیم که نوبت به شفاعت کس دیگه‌ای بعید هست برسه، از بس که ایشون شفاعت می‌کنه و «وَلَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَیٰ»؛ خدا در قیامت این‌قدر به تو خواهد داد که مفسرین تطبیقش دادند و روایاتی هست بر همین شفاعت، که این‌قدر شفاعت می‌کنی که قلباً راضی بشی. در مضمون روایات هست که نوبت به کس دیگری نمی‌رسه.

حالا ایشون، یه شکایت هم از امت داره؛ ضمن شفاعت، شاکی هم هست: «إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هَٰذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا»؛ این قوم من، مسلمان‌ها قرآن را مهجور کردند. قرآن که خونده میشه؛ هم اهل سنت می‌خونند و هم شیعیان بالاخره کم‌وبیش دارند. خوندنش را کم گذاشتیم؟ کم داریم؟ اما مسئله اصلی این نیست. مسئله اصلی نگاه ماست به قرآن در درجه اول، و استفاده ما از قرآن در درجه دوم. این باید چی باشه؟ چه جایگاهی داره قرآن؟ این یه مسئله است.

حالا مقدمتاً، مختصر و کوتاه برای این‌که طولانی هم نشه، قصد سخنرانی نداریم؛ قصد [بیان] چند دقیقه مطلبی [را داریم] که ان‌شاءالله بعداً زمینه‌ای باشه برای توضیح عباراتی از قرآن یا نهج‌البلاغه یا صحیفه سجادیه متناسب با موضوعات خاص.

تمثیل قرآن به دفترچه راهنمای انسان

مقدمتاً که عرض بکنیم این هست که یکی از ویژگی‌های ما انسان‌ها اینه که وقتی یه وسیله‌ای اختراع میشه، مخترع اون وسیله چیکار می‌کنه؟ این وسیله را وقتی روانه بازار می‌کنه، یه دفترچه راهنما کنارش قرار میده. برای چی این دفترچه راهنما را قرار میده؟ برای این‌که می‌دونه این وسیله نوع استفاده‌اش خاصه. همین طوری نیست هر جوری خواستند ازش استفاده کنند. برای حفظش، برای طول عمرش، برای آسیب ندیدنش یه دفترچه راهنما کنارش گذاشته.

حالا اگر ما بخوایم تشبیه بکنیم قرآن کریم را، جایگاهش را و اون چیزی که خدا براش قرار داده، همین دفترچه راهنماست. برای کی؟ مخترع خدا، دفترچه راهنما قرآن، برای چی؟ برای انسان. این انسانی که من آفریدم، «فتبارک الله احسن الخالقین»، عجب موجودیه! عجب موجودیه! یه موجود خاصیه. هم خیلی عالی از این طرف بالا میره، هم خیلی پست از اون طرف پایین میاد. دفترچه راهنما گذاشته، همین؛ برای این‌که این انسان اون مسیر هدایت و مسیر اصلاحش را طی بکنه. این اختراع بزرگ الهی که پیچیده‌ترین اختراع خدای متعال هست، دفترچه راهنما نمی‌خواد؟ می‌خواد. تشبیهی که بشه [انجام داد] این مسئله است.

لزوم نگاه کاربردی و زندگی‌محور به قرآن کریم

وقتی نگاه ما به دفترچه راهنما چیه؟ کسی که دفترچه راهنما را برمی‌داره و می‌خونه، دنبال ثواب و این‌ها نمی‌گرده که من حالا امشب یه دو صفحه دفترچه راهنمای این وسیله رو بخونم تا ثواب ببرم! این فقط دنبال کاربردش هست؛ که من الآن این صفحه رو باز می‌کنم و می‌خونم، کجای کار من، به کجای زندگی من، به کجای اخلاق من و رفتار من ربط داره؟ این رو دنبالش بگرده و پیدا کنه.

چطور از دفترچه راهنمای وسیله استفاده می‌کنیم؟ خدا هم این حق را داشته که برای ما انسان که پیچیده‌تر از هر اختراعی هستیم، [کتاب راهنما بفرسته]. انسان خیلی تعجب می‌کنه از این ویژگی‌های خودمون؛ خدا در این چند وجب چند تا دستگاه قرار داده؟ بدون یه دونه پیچ و مهره، بدون یه دونه چیزِ آهن و فلز و این‌ها، چند تا دستگاه پیچیده خدا قرار داده کنار هم، این‌ها را به هم چفت کرده و کنار هم در این چند وجب جا داده. حالا این جسممونه تازه! خب خدا این حق را داشته این دفترچه را قرار بده.

نگاه ما وقتی نگاه راهنما باشه به قرآن کریم، ارتباطمون با قرآن عوض میشه؛ یعنی فرق می‌کنه. من عجله ندارم این صفحه، این جزء و این سوره رو به سرعت و طوطی‌وار تمومش کنم؛ چون بنا به این نبوده. بنا به این بوده که این دستورالعمل‌ها را خدا در ضمن آیات، به اسم آیات و سوره‌ها آورده که دقیقاً این آیات مال این جهت انسانه، این آیات مال این بعد زندگی آدمه و این آیات هم مال این بعده؛ که این انسان هم طول عمرش زیاد بشه، هم حیات معنویش احیا بشه، هم دنیاش تأمین بشه و هم آخرتش. ادعا هم داره قرآن کریم؛ هم به دنیا ادعا دارد هم به آخرت. این همه‌اش باید تأمین بشه. هیچ کدوم نباید از بین بره، اما در حدی که خود همین قرآن تعیین کرده. این نگاه عوض میشه و دیگه من حالا وقتی قرآن می‌خونم، ثوابی نگاه نمی‌کنم.

حکمت پاداش‌ها و ثواب‌های قرائت قرآن

اگه خدا هم لطف کرده و ثواب براش قرار داده برای خوندنش، برای همین بوده؛ یعنی همین طور مفتی کسی نمی‌آمد قرآن بخونه. ما وسیله‌مون را شاید بریم دفترچه راهنماش را بخونیم، اما اگر خدا همین طور قرآن را قرار می‌داد و هیچ اثری هم براش و ثوابی هم قرار نمی‌داد، معلوم نبود کسی بره قرآن بخونه. کما این‌که نماز رو، این واجبات رو، خدا رحمت کنه مرحوم امام رو، می‌فرمود من که نگاه به خودم می‌کنم، می‌بینم اگر جهنم نبود، اگر به ترک این نماز عذابی نبود، معلوم نبود نماز بخونم. حالا مرحوم امام با تواضع این‌جوری خودش و اخلاقش را نشان می‌داد؛ خب من یکی که [این‌طور] نبودم، یعنی اگر این نماز واجب نبود و هیچ جهنمی و چیزی هم در کار نبود به خاطر ترک نماز، کی می‌رفت بخونه؟ حالا خدا که ثواب قرار میده برای قرآن، برای همینه. می‌گه حالا شما بخونید دفترچه راهنما رو، منم یه چیزی بهت میدم. مخترع امتیاز گذاشته، گفته کسی که دفترچه راهنما را بخونه، تازه یه چیزی هم بهش میدیم چون دفترچه راهنمای خودش را خونده.

چرا برای اموات گذاشتند؟ چون فایده اصلیش مال احیاست، مال زنده‌هاست. یه فرصتیه؛ یه کسی از دنیا رفته، آدم‌ها فکرشون به مرگ نزدیک شده. خدای متعال عنایت کرده، لطف کرده گفته حالا که یه زمینه‌ای و یه یادی از مرگ در دل و فکرت آمده، قرآن بخون. من ثواب میدم به میتتون. حالا قرآن بخونم که چی؟ آخه این‌که دفترچه راهنماست؛ برای این‌که یه سری لااقل آدم در مجلس ختم هم که شده به قرآن بزنه. یعنی خدا به یه تعبیری داره التماس می‌کنه بیایید این چیزی که مال خودتونه رو بخونید، این چیزی که به درد خودتون می‌خوره رو بیایید بخونید. دفترچه‌تون را بخونید من ثواب هم میدم، دفترچه‌تون را بخونید من به میتتون هم رحمت می‌فرستم و ثواب می‌فرستم. این رو بخونید من برکت مادی هم بهتون میدم، اینو بخونید این‌قدر هم بهش ثواب میدم. همونه.

منتها ما مفتی که کار نمی‌کنیم، باید یه چیزی بدند تا کار کنیم. این همه حکمتِ این همه ثواب، ثواب، ثواب، مال این بعد از روحیه انسانه. برای چی؟ برای این‌که بیاد این را بخونه، اما نه این‌که بخونه و بره؛ بخونه شاید الآن که یاد مرگ کرده و دلش نرم شده، یه دو صفحه قرآن می‌خونه، شاید یه آیه‌ای، یه چیزی در این قرآن دلش را یه تکونی بده. یه ذره از این چسبندگی به دنیا، از این‌که همه‌اش فکر و ذهنش دنیا باشه دور بشه و فاصله بگیره. یه ذره مکثی بکنه. خب اون که همه چیز داشت با اون که هیچی نداشت، در این نقطه مساوی شدند و در این نقطه فرقی نکرد، در این نقطه چیزی نبود؛ اون که همه چیز داشت با اون که هیچی نداشت. اون‌وقت قرآن تأثیرش را می‌ذاره. حالا خدا ثواب قرار داده.

در خصوص اموات هم حکمت مجالس ترحیم همینه. این مجالس ترحیم حکمت اصلیش مال احیاست، مال زنده‌هاست؛ مسئله اصلیش اینه. بله، خدا ثواب به میت میده، اما خواسته به این بهونه بیان بشینن یه ذره قرآن بخونند. ماه رمضان میشه، روزه می‌گیرند و یه مقدار حال روحیشون مساعد میشه؛ چون حال روحیش مساعد میشه، خدا قرآن را [وسط میاره]؛ فرمود قرآن بخونید، هر یه آیه یه ختم قرآن. التماس می‌کنند قرآن بخونید. قرآن بخونید، قرآن بخونید. قرآن هم که خودش گفته دفترچه راهنماست، یعنی این‌طوری بخونید.

این نگاه متفاوت میشه. من دیگه عجله ندارم تندتند بخونم، بخونم، بخونم، بخونم برم، ثوابش را ببرم و ببندم درش را بذارم کنار؛ یا مسافرم هم که می‌خواد رد بشه از زیرش ردش بکنم و فقط به این کارهای تشریفاتی بسنده کنم. شأن قرآن از این‌که کتاب اموات باشه و کتاب قبرستان باشه و کتاب مسافر باشه و کتاب تاقچه باشه و کتاب سفره عقد و عروسی، هر چند این‌ها بی‌جا نیست، اما شأن قرآن اجلّ از این‌هاست.

طرح مباحث جلسات آینده و دعا

حالا مسئله‌ای که هست اینه که این کتاب و این قرآن کریم موضوعش چیه؟ جایگاه کتابی مثل نهج‌البلاغه چیه؟ وقتی دفترچه راهنما را خدا به عنوان قرآن فرستاده، حالا نهج‌البلاغه پس چیه قضیه‌اش؟ صحیفه سجادیه چیه قضیه‌اش؟ اصول کافی که یکی از مهم‌ترین کتاب‌های ما هست و اسمش را شاید کم‌وبیش شنیدیم، این‌ها جایگاهشون چی هست؟ چه نسبتی با این کتاب پیدا می‌کنند؟ بعد این کتاب خودش هدایت و راهنما به چه چیزی هست؟ مقصدی داره؟ هدفی داره؟ یه نقطه خاصیه که می‌خواد انسان را برسونه به اون نقطه؟ چون اون نقطه را هم اگر ندونیم چیه، زندگیمون مهمله و زندگیمون به روزمرگی و این مسائلش طی میشه. هر روز روی عاداتی و مسائلی، کارهایی را تکرار می‌کنیم و تموم میشه. هدف هم ته کار نیست. حالا این راهنما هدف تعیین کرده؛ این‌ها ان‌شاءالله بمونه برای جلسات بعدی، ان‌شاءالله اگر خدا توفیق مرحمت فرمود.

پروردگارا! به محمد و آل محمد به ما توفیق فهم قرآن کریم و فهم معارف دین، اون‌طور که خودت خواستی و دوست داری، عنایت بفرما.

ما را با قرآن و عمل به قرآن زنده بدار.

ما را با قرآن و به عنوان عامل قرآن بمیران.

ما را در قیامت به عنوان اهل قرآن محشور بفرما.

ما را مورد شفاعت قرآن قرار بده.

ما را در پیشگاه قرآن کریم و رسول اکرم روسفید قرار بده.

عاقبت امر ما را ختم به خیر بفرما.

اموات و گذشتگانمون، حق‌دارانمون، پدرانمون، مادرانمون، هر کسی ذره‌ای حق گردن ما داره و دستش کوتاه شده از دنیا، ارواح علما، ارواح طیبه شهدا، روح حضرت امام را غریق رحمت بفرما.

مشکلاتمون، اسباب حل و رفع و آسون شدنش را خدایا فراهم بفرما.

دشمنانمون، شرشون را به خودشون برگردان.

خدمت‌گزاران این مردم، این مملکت، این دین، مراجع معظم، علما، هر کسی هر جایی به هر شکلی خدمت می‌کنه، مخصوصاً رهبر معظم را یاری بفرما.

عاقبت امر ما را ختم به خیر بفرما.

امر فرج امام عصر (عج) را تعجیل بفرما.

سلام ما را به محضر مبارکشون برسان.

بِالنَّبِیِّ وَ آلِهِ. اللهم صل علی محمد و آل محمد.

۱. قرآن؛ کتاب اموات یا کتاب هدایت؟

نگاه ما به قرآن کریم و کتاب‌های مهمی مثل نهج‌البلاغه و صحیفه، در نوع استفاده ما از این‌ها متفاوت است. اگر به خودمان در جامعه و بین مردم توجه کنیم، ببینیم قرآن استفاده‌اش چطور کتابی است؟ اون‌چه که از کاربردش به دردمون می‌خوره، این است که یک کتابی باشه که تلاوت بشه، آیاتش خوانده بشه، ثواب ببریم، امواتمون روحشون شاد بشه، مسافرمون سفرش بی‌خطر باشه و مریضمون مریضی‌اش سبک بشه. قبرستان‌ها هم یه پای ثابتش قرائت قرآنه برای اموات. این نوع استفاده از قرآن باعث شده این دید در بین خیلی از مردم و جوان‌ها ایجاد بشه که قرآن یک کتابی است صرفاً برای ثواب و برای اموات؛ یعنی یه چیز تزیینی شده است.

۲. خطر نگاه تزیینی و تشریفاتی به مصحف شریف

این نوع استفاده از قرآن باعث شده دیدی در بین مردم ایجاد بشه که قرآن یک کتابی است صرفاً برای ثواب و برای اموات؛ یعنی یه چیز تزیینی شده است. برای عروس جلوی سفره‌اش بچینند، یا برای عروس و داماد در عقدشون جلوشون ببرند و بیارند. یه کتاب تشریفاتی و کتاب ثواب شده است. وقتی ما این دید را داشته باشیم، نوع استفاده‌مون هم فرق می‌کنه. اون کسی که دنبال ثوابه، با سرعت می‌خونه که ثوابش را ببره. در ماه مبارک رمضان احساس می‌کنه یه جزء باید بخونه که ثواب یه جزء را ببره. وقتی نگاه به قرآن این باشه که من تندتند بخونم که ثوابش را ببرم، استفاده از قرآن فرق می‌کنه.

۳. مهجوریت؛ شکایت پیامبر اکرم (ص) در قیامت

در قرآن کریم از پیامبر (ص) این تعبیر میشه که در قیامت، ایشون یکی از برنامه‌هاشون این هست که شاکی باشند؛ حالا غیر از این‌که شفاعت دارند و مقام عظیم شفاعت این‌قدر توسط ایشون محقق میشه، حالا در قرآن خدا می‌فرماید این رسول در قیامت شکایت می‌کنه و شاکی از امتش هست: «إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هَٰذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا». یعنی این پیغمبر رحمت، این پیغمبر شفیع امت، که شفاعتش به این حده که نوبت به شفاعت کس دیگه‌ای بعید هست برسه، ضمن شفاعت، شاکی هم هست: «إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هَٰذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا»؛ این قوم من، مسلمان‌ها قرآن را مهجور کردند. مسئله اصلی، نگاه ماست به قرآن در درجه اول، و استفاده ما در درجه دوم.

۴. قرآن؛ دفترچه راهنمای کارخانه وجود انسان

یکی از ویژگی‌های ما انسان‌ها اینه که وقتی یه وسیله‌ای اختراع میشه، مخترع اون وسیله چیکار می‌کنه؟ این وسیله را وقتی روانه بازار می‌کنه، یه دفترچه راهنما کنارش قرار میده. برای چی این دفترچه راهنما را قرار میده؟ برای این‌که می‌دونه این وسیله نوع استفاده‌اش خاصه. همین طوری نیست هر جوری خواستند ازش استفاده کنند. برای حفظش، برای طول عمرش، برای آسیب ندیدنش یه دفترچه راهنما کنارش گذاشته. حالا اگر ما بخوایم تشبیه بکنیم قرآن کریم را، جایگاهش را و اون چیزی که خدا براش قرار داده، همین دفترچه راهنماست. برای کی؟ مخترع خدا، دفترچه راهنما قرآن، برای چی؟ برای انسان. این انسانی که من آفریدم، عجب موجودیه!

۵. شگفتی‌های خلقت انسان و نیاز به راهنما

این انسانی که من آفریدم، «فتبارک الله احسن الخالقین»، عجب موجودیه! یه موجود خاصیه. هم خیلی عالی از این طرف بالا میره، هم خیلی پست از اون طرف پایین میاد. دفترچه راهنما گذاشته، همین؛ برای این‌که این انسان اون مسیر هدایت و مسیر اصلاحش را طی بکنه. این اختراع بزرگ الهی که پیچیده‌ترین اختراع خدای متعال هست، دفترچه راهنما نمی‌خواد؟ می‌خواد. انسان خیلی تعجب می‌کنه از این ویژگی‌های خودمون؛ خدا در این چند وجب چند تا دستگاه قرار داده؟ بدون یه دونه پیچ و مهره، چند تا دستگاه پیچیده خدا قرار داده کنار هم، این‌ها را به هم چفت کرده و کنار هم در این چند وجب جا داده.

۶. لزوم نگاه کاربردی و زندگی‌محور به قرآن

کسی که دفترچه راهنما را برمی‌داره و می‌خونه، دنبال ثواب و این‌ها نمی‌گرده که من حالا امشب یه دو صفحه دفترچه راهنمای این وسیله رو بخونم تا ثواب ببرم! این فقط دنبال کاربردش هست؛ که من الآن این صفحه رو باز می‌کنم و می‌خونم، کجای کار من، به کجای زندگی من، به کجای اخلاق من و رفتار من ربط داره؟ این رو دنبالش بگرده و پیدا کنه. نگاه ما وقتی نگاه راهنما باشه به قرآن کریم، ارتباطمون با قرآن عوض میشه. من عجله ندارم این صفحه، این جزء و این سوره رو به سرعت و طوطی‌وار تمومش کنم؛ چون بنا به این نبوده. بنا به این بوده که این دستورالعمل‌ها را پیدا کنیم.

۷. جامعیت دستورالعمل‌های قرآن برای دنیا و آخرت

بنا به این بوده که این دستورالعمل‌ها را خدا در ضمن آیات آورده که دقیقاً این آیات مال این جهت انسانه، این آیات مال این بعد زندگی آدمه و این آیات هم مال این بعده؛ که این انسان هم طول عمرش زیاد بشه، هم حیات معنویش احیا بشه، هم دنیاش تأمین بشه و هم آخرتش. ادعا هم داره قرآن کریم؛ هم به دنیا ادعا دارد هم به آخرت. این همه‌اش باید تأمین بشه. هیچ کدوم نباید از بین بره، اما در حدی که خود همین قرآن تعیین کرده. این نگاه عوض میشه و دیگه من حالا وقتی قرآن می‌خونم، صرفاً ثوابی نگاه نمی‌کنم و به دنبال دستورالعمل زندگی می‌گردم.

۸. فلسفه پاداش‌ها و ثواب‌های قرائت قرآن

اگر خدا هم لطف کرده و ثواب براش قرار داده برای خوندنش، برای همین بوده؛ یعنی همین طور مفتی کسی نمی‌آمد قرآن بخونه. ما وسیله‌مون را شاید بریم دفترچه راهنماش را بخونیم، اما اگر خدا همین طور قرآن را قرار می‌داد و هیچ ثوابی هم قرار نمی‌داد، معلوم نبود کسی بره قرآن بخونه. حالا خدا که ثواب قرار میده برای قرآن، برای همینه. می‌گه حالا شما بخونید دفترچه راهنما رو، منم یه چیزی بهت میدم. مخترع امتیاز گذاشته، گفته کسی که دفترچه راهنما را بخونه، تازه یه چیزی هم بهش میدیم چون دفترچه راهنمای خودش را خونده و می‌خواهد به آن عمل کند.

۹. حکمت تلاوت قرآن در مجالس ترحیم

چرا برای اموات گذاشتند؟ چون فایده اصلیش مال احیاست، مال زنده‌هاست. یه فرصتیه؛ یه کسی از دنیا رفته، آدم‌ها فکرشون به مرگ نزدیک شده. خدای متعال عنایت کرده، گفته حالا که یه زمینه‌ای و یه یادی از مرگ در دل و فکرت آمده، قرآن بخون. یعنی خدا به یه تعبیری داره التماس می‌کنه بیایید این چیزی که به درد خودتون می‌خوره رو بیایید بخونید. دفترچه‌تون را بخونید من ثواب هم میدم. بخونه شاید الآن که یاد مرگ کرده و دلش نرم شده، یه دو صفحه قرآن می‌خونه، شاید یه آیه‌ای، یه چیزی در این قرآن دلش را یه تکونی بده و از این چسبندگی به دنیا دور بشه.

۱۰. شأن قرآن؛ فراتر از تشریفات روزمره

در خصوص اموات هم حکمت مجالس ترحیم همینه. این مجالس ترحیم حکمت اصلیش مال احیاست، مال زنده‌هاست. بله، خدا ثواب به میت میده، اما خواسته به این بهونه بیان بشینن یه ذره قرآن بخونند. من دیگه عجله ندارم تندتند بخونیم بره، ثوابش را ببرم و ببندم درش را بذارم کنار؛ یا مسافرم هم که می‌خواد رد بشه از زیرش ردش بکنم و فقط به این کارهای تشریفاتی بسنده کنم. شأن قرآن از این‌که کتاب اموات باشه و کتاب قبرستان باشه و کتاب مسافر باشه و کتاب تاقچه باشه و کتاب سفره عقد و عروسی، هر چند این‌ها بی‌جا نیست، اما شأن قرآن اجلّ از این‌هاست.

1️⃣ نوع نگاه و کاربرد قرآن کریم در جامعه

◽️ تلقی عمومی از قرآن به عنوان کتاب اموات و ثواب‌آوری

◽️ آسیب‌های نگاه تزیینی، تشریفاتی و حاشیه‌ای به مصحف شریف

2️⃣ شکایت پیامبر اکرم (ص) از مهجوریت قرآن

◽️ تجلی مقام عظیم شفاعت و رحمت الهی پیامبر در قیامت

◽️ تبیین آیه شریفه «إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هَٰذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا» و گله از امت

3️⃣ تمثیل قرآن به دفترچه راهنمای وجود انسان

◽️ رابطه مخترع، وسیله و ضرورت وجود دستورالعمل کارخانه

◽️ انطباق ویژگی‌های پیچیده خلقت انسان با حیات معنوی و مادی

4️⃣ لزوم نگاه کاربردی و زندگی‌محور به آیات

◽️ نقد قرائت‌های طوطی‌وار، تندتند و بدون درکِ دستورالعمل‌ها

◽️ جستجوی جایگاه اخلاق، رفتار و سبک زندگی در صفحات قرآن

5️⃣ حکمت و فلسفه پاداش‌های قرائت قرآن

◽️ تشویق الهی برای ترغیب انسان به خواندن کتاب راهنما

◽️ بهره‌مندی از برکات مادی و معنوی به شرط تدبر و عمل

6️⃣ راز تلاوت قرآن در مجالس ترحیم و یادبود

◽️ حکمت اصلی مجالس ترحیم برای بیداری احیاء و زندگان

◽️ فرصت تنبه، نرمی دل و گسستن از چسبندگی‌های دنیا

7️⃣ شأن حقیقی قرآن و افق‌های آینده

◽️ فراتر بودن جایگاه قرآن از رسوم تاقچه‌ای و سفره‌های عقد

◽️ درآمدی بر نسبت نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه و اصول کافی با قرآن