اهمیت، فرصت‌ها و راهکارهای بهره‌مندی از ماه مبارک رمضان

🌟 اهمیت فرصت‌های معنوی در زندگی انسان

🚫 محدودیت عقل انسان و بطلان خودرأیی

🛠 تقوا و روزه؛ راهکار عملی اصلاح فرد و جامعه

⏳ برکت استمرار در روزه‌داری

🌙 اهمیت ماه رمضان و وجوب روزه

🎙 خطبه پیامبر (ص) در فضیلت ماه رمضان

✨ برکت، رحمت و مغفرت در ماه خدا

💎 ویژگی‌های بی‌نظیر ماه مبارک رمضان

🌱 برکات روزه بر روح و جسم انسان و دوری از بعد حیوانی

📿 پاداش تسبیح و عبادات در ماه ضیافت الهی

🤲 استجابت دعا و حقیقت آن

🎯 دو درخواست اساسی از خداوند

🗓 درخواست اول: توفیق روزه‌داری و تدبیر آن

📖 درخواست دوم: توفیق تلاوت قرآن

💔 عاقبت شقاوت و محرومیت از غفران

⚠️ حرمت‌شکنی و مجازات روزه‌خواری علنی

✨ ادعیه و مناجات پایانی

اهمیت فرصت‌های معنوی در زندگی انسان

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین

و الصلاة و السلام علی سیدنا و نبینا و ابی القاسم محمد

و علی آله الطیبین الطاهرین المعصومین، سیما بقیة الله فی الارضین، و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین.

خدای متعال در طول زندگی انسان، فرصت‌هایی رو فراهم می‌کند برای اینکه انسان‌ها توجهی پیدا کنند به مسائل عبادی و معنوی و در جهت تقویت ایمان‌شون حرکت کنند.

عرض شد خدای متعال دو تا کار رو انجام داده نسبت به مسئله اصلاح انسان‌ها؛ یکی اینکه در قرآن کریم آیاتی را فرستاده و درباره اصلاح انسان‌ها و راه اصلاح فرد و جامعه، نسخه‌هایی رو بیان کرده. مهم‌ترین نسخه‌ای که خدای متعال برای انسان‌ها فراهم و ترسیم کرده برای اینکه هم فرد، تک‌تک افراد اصلاح بشن و هم جامعه به تبع افراد اصلاح بشه، مسئله طاعت فرمان خداست؛ یعنی راه اصلاح فرد و جامعه رو خدای متعال در طاعت فرمان خودش می‌داند، نه در خودرأیی.

محدودیت عقل انسان و بطلان خودرأیی

اینکه انسان مطابق رأی و نظر خودش، یا صرفاً با تکیه بر عقل خودش بخواهد راه هدایت و سعادت رو پیدا کنه، خدا مهر بطلان بر اون زده. انسان حد و توانایی عقلش، فهمش و درکش محدوده و وسیع نیست؛ نمی‌تونه همه اون چیزی که صلاحش هست رو خوب درک بکنه. خدا می‌فرماید برای اینکه شما بدونید چه چیزی کار شما رو درست می‌کنه و مشکلات شما رو حل می‌کنه، باید توجه کنید به آنچه که منِ خدا در قرآن کریم بیان کردم.

امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) هم همین رو می‌فرماید در نهج‌البلاغه که در کتاب خدا، شفای هر دردی هست و نسخه شفابخش هر مشکلی در همین قرآن کریم [وجود دارد].

تقوا و روزه؛ راهکار عملی اصلاح فرد و جامعه

وقتی مراجعه می‌کنیم به این قرآن، می‌بینیم خدا زیاد دعوت کرده به طاعت فرمان خودش و رعایت تقوا، و مسئله تقوا را به عنوان راه حل مشکلات مطرح کرده؛ انسان با توجه به تقوا و با اطاعت از فرمان خدا، می‌تونه راه درست رو پیدا کند.

اما خدا به همین اکتفا نکرد که صرفاً انسان‌ها رو به تقوا دعوت کنه، بلکه فرصت‌هایی فراهم کرد برای اینکه انسان‌ها عملاً تو این مسیر قرار بگیرند. یکی از این فرصت‌ها که خیلی فرصت مهمی هم هست، همین فرصت ماه مبارک رمضان هست. خدای متعال کاری کرده که انسان‌ها نه فقط در قرآن دستور به تقوا رو بخوانند، بلکه در عمل مشغول بشن به کاری که اون کار و عمل، انسان‌ها رو به تقوا نزدیک می‌کند، گرایش به تقوا رو در انسان بیشتر می‌کند و زمینه تحقق تقوا رو در انسان فراهم می‌سازد.

برکت استمرار در روزه‌داری و حقیقت تقوا

اون راه هم عبارت است از روزه در ماه مبارک رمضان؛ روزه این ماه. «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ». روزه بر شما واجب شد، همچنان که نه فقط بر شما، بلکه بر همه امت‌های قبلی واجب شد، برای اینکه در اثر روزه، انسان خیلی نزدیک میشه به تقوا. در اثر این گرسنگی و تشنگیِ قربة الی الله، انسان گرایشش به تقوا بیشتر میشه.

این رو در عمل هم می‌بینیم؛ انسان‌ها ماه مبارک رمضان که شروع میشه، هر چی جلوتر می‌ره و روزه گرفتن رو ادامه میدن، حال و هوای معنوی‌شون بیشتر میشه و زمینه برای عباداتِ بیشتر درشون فراهم میشه. به خاطر همین هم هست در اواخرش، خدای متعال یه چند شبی را هم قرار داده که انسان‌ها احیا بدارند، به عنوان شب‌های قدر؛ تا این زمینه‌ای که روزه این ماه فراهم کرده (زمینه رشد روحی، معنوی و ایمانی انسان)، با این احیا در شب‌های قدر به یک کمالی برسه و یک استفاده بهینه‌ای ازش بشه.

اهمیت ماه رمضان و وجوب روزه

این زمینه با روزه فراهم میشه و روزه ارتباط مستقیم داره با تقوا؛ یعنی اینایی که می‌خوان تقوا رو خوب مراعات کنند، یکی از مسائلی که بهش اهتمام دارند، مسئله روزه گرفتن هست؛ مخصوصاً ماه مبارک رمضان که خدا روزه‌اش رو دیگه واجب قرار داد. چون اگه این روزه این ماه نبود، انسان‌ها به سمت تقوا حرکت نمی‌کردند و خیلی معدود افرادی موفق می‌شدند تقوا رو مراعات کنند. با روزه ماه مبارک، زمینه انسان‌ها برای این مسئله بیشتر میشه.

خطبه پیامبر اکرم (ص) در فضیلت ماه رمضان

حالا این فرصت ماه مبارک رمضان که از نعمت‌های بزرگ خداست، فراهم میشه و میاد جلو، ما باهاش مواجه می‌شیم اما گاهی خوب استفاده نمی‌کنیم. برای اینکه بهتر استفاده کنیم از این فرصت، مطالبی رو بیان کردند در روایات؛ من‌جمله رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) [صلوات حاضرین: اللهم صل علی محمد و آل محمد] در همین اواخر ماه شعبان، خطبه‌ای انشاد فرمودند. در این خطبه نسبت به فضائل این ماه مطالب مهمی بیان کردند و نسبت به اینکه چطور از این ماه بیشتر استفاده کنیم، مطالبی رو بیان فرمودند.

حالا ان‌شاءالله خدا اگه توفیق داد، ما این یکی دو جلسه تا قبل ماه مبارک رمضان رو اختصاص می‌دیم به مطالبی که مفید هست به حال ما در استفاده بهتر از این ماه، و اون هم همین خطبه هست که ایشون فرمودند. خلاصه‌اش اون چیزیه که باید انسان بهش توجه کنه و انجام بده تا از این فرصت روزه در این ماه بتونه بیشتر استفاده کنه؛ اون رو یاد بگیریم تا بتونیم ان‌شاءالله عمل بکنیم.

برکت، رحمت و مغفرت در ماه خدا

در کتاب عیون اخبار الرضا، صفحه ۵۹۶، روایتی هست از امام علی بن موسی الرضا (علیه آلاف التحیة و الثناء) از پدران بزرگوارشون تا برسه به امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) که ایشون فرمودند: زمانی، روزی رسول خدا یه خطبه‌ای برای ما فرمودند.

این خطبه هم این هست: «فقال: ایها الناس، انه قد اقبل الیكم شهر الله بالبركة و الرحمة و المغفرة». مردم، ماه خدا داره میاد و این آمدنش همین‌طور دست‌خالی نیست، پرپیمون میاد. چی با خودش به همراه داره؟ برکت؛ روزی انسان‌ها، روزی مادی‌شون و معنوی‌شون در این ماه بیشتر میشه. سفره‌ها بیشتر پهن میشه، افطاری زیاد داده میشه، به همه انسان‌ها و به فقرا رسیدگی بیشتر میشه؛ برکت تو این ماه فراوون میشه. این ماه وقتی میاد با خودش همین‌طور نمیاد، برکت میاره.

دو، رحمت؛ وقتی این ماه میاد، اسباب رحمت الهی فراهم میشه، هم مادی و هم معنوی. هم نسبت به گشایش مادی و فراوانی برکت مادی و روزی مادی خدا بیشترش می‌کنه، هم نسبت به رحمت معنوی. محسوس هم هست که انسان‌ها روزه می‌گیرند، مقداری موفق می‌شن؛ بعضیا به خاطر همین که پاشن سحری بخورند، یه مقداری اون موقعِ سحر، چند رکعت نماز، گاهی خدا توفیق میده بعضی می‌خونند. به هر حال یه ماهییه وقتی میاد، انسان‌ها در مجموع استفاده‌شون زیادتر میشه و رحمت الهی بیشتر میشه.

«و المغفرة»؛ وقتی این ماه میاد، اسباب آمرزش بیشتر فراهم میشه و عده‌ای زیادی رو خدا در این ماه و به برکت روزه این ماه، می‌آمرزه.

ویژگی‌های بی‌نظیر ماه مبارک رمضان

«شهر هو عند الله افضل الشهور، و ایامه افضل الایام، و لیالیه افضل اللیالی، و ساعاته افضل الساعات». ماهی است که در پیشگاه خدای متعال بهترین ماهه. حالا از نظر ما انسان‌ها، ماه‌ها و فصل‌ها مختلفه و هر کسی متناسب با ذوق و سلیقه‌اش یک برهه‌ای از سال رو، وقتی از سال رو، مناسب‌تر می‌دونه؛ اما در پیش خدای متعال، با فضیلت‌ترین ماه این ماه هست؛ روزهاش بهترین روزها، شب‌هاش بهترین شب‌ها.

«و ساعاته افضل الساعات»؛ و لحظاتش با فضیلت‌ترین لحظات.

«هو شهر دعیتم فیه الی ضیافة الله»؛ ماهی است که در این ماه خدا میزبان هست، خدا سفره مهمانی پهن کرده و شما رو دعوت کرده به این مهمانی.

برکات روزه بر روح و جسم انسان و دوری از بعد حیوانی

«و جعلتم فیه من اهل کرامة الله». تو این ماه به‌خصوص خدا شما رو تکریم و تعظیم کرده که این روزه رو بر شما واجب کرده. شکم پر کردن، پرخوری و زیادخوری، انسان رو پایین میاره، انسان رو سبک می‌کنه، گرایش به گناه رو در انسان بیشتر می‌کنه و حال و روح معنوی رو در انسان ضعیف می‌کنه. اینا که پرخورند، حال و هوای ایمانی و معنوی درشون نیست، ضعیفه؛ گاهی اگه یه فرصتی پیش بیاد [ممکنه توجهی کنند]. اما اینا که کم‌خورترند، روزه‌گیرترند، حال و هوای معنوی و ایمانی درشون بیشتره. انسان می‌بینه که در اثر روزه بیشتر گرفتن، حالش، روحش و حتی چهره‌اش متفاوت شده.

خدا روزه این ماه رو قرار داده که شما رو تکریم کنه و بزرگ بدارد؛ تا از این حالت تقویت بعد حیوانی دور بشید. چون هر چی انسان بیشتر می‌خوره، بعد حیوانیش بیشتر تقویت میشه. بعد حیوانی‌مون هم با بقیه حیوانات مشترکه؛ خدا خواسته ما تفاوت بیشتری پیدا کنیم با سایر حیوانات. ایمان، حال ایمان، روح ایمان، روح عبادت و روح معنویت در ما بیشتر بشه، بالا بیاییم و از چیزهای پست و پایین بگذریم. یکی از اسبابش پرخوریه که انسان رو میاره پایین، و یکی از چیزایی که انسان رو می‌بره بالا کمترخوریه.

پاداش تسبیح و عبادات در ماه ضیافت الهی

«و جعلتم فیه من اهل کرامة الله»؛ خدا تو این ماه شما رو تکریم کرده.

«انفاسکم فیه تسبیح»؛ انسان‌ها در این ماه روزه که می‌گیرند، نفس‌شون تسبیح الهییه.

«و نومکم فیه عبادة»؛ شما خواب‌تون تو این ماه میشه عبادت. این‌قدر روزه در انسان اثر داره که خواب انسان رو هم تحت‌الشعاع قرار میده و خواب انسان میشه عبادت. تو این ماه چون روزه می‌گیرند، خواب‌شون گاهی بیشتر هم میشه؛ اشکال نداره، این خواب هم خودش عبادته. آدم خسته میشه، ضعیف میشه، عصرها بی‌حال میشه، خوابش گاهی تو اون موقعیت‌ها بیشتر میشه؛ این خواب عبادته، فکر و بینش انسان رو این قرار داده‌اند.

«و عملکم فیه مقبول»؛ انسان‌ها که در این ماه روزه می‌گیرند، خدا به برکت این روزه کاری کرده که طبیعتاً گناه کمتر می‌کنند و عده‌ای از گناه خیلی فاصله می‌گیرند؛ طبیعتاً خدا عمل‌شون را قبول می‌کنه.

استجابت دعا و حقیقت عنایت خداوند

«و دعائکم فیه مستجاب». تو این ماه به خاطر روزه که می‌گیرید، دعاتون جواب داده میشه؛ وقتی با خدا حرف بزنید، خدا جواب میده، خدا عنایت می‌کنه، خدا توجه می‌کنه و خدا خیر و صلاح رو به انسان می‌رسونه.

وقتی می‌گن دعا مستجابه، قبلاً هم عرض کردیم، نه اینکه همون چیزی که ما می‌خوایم رو به همون شکل، آنی و فوری به ما بدن. دعا وقتی می‌گن مستجابه، منظور اینه که خدا عنایت می‌کنه، توجه می‌کنه، جواب انسان رو میده و بی‌اعتنایی نمی‌کنه به انسان. اونایی که دعا نمی‌کنند، خدا بهشون بی‌اعتنایی می‌کنه؛ بی‌اعتنایی خدا یعنی چی؟ یعنی به حال خودشون رهاشون می‌کنه. تو مشکلات، گرفتاری‌ها و غیر گرفتاری‌ها کاری باهاشون نداره، عنایت خاص بهشون نمی‌کنه، دست‌شون رو نمی‌گیره و گرهی تو کارشون می‌افته مثل بقیه. اون عنایتی که خدا به آدم‌های خوب و بنده‌های مطیعش داره تو شرایط مختلف، به اینا نداره؛ اما وقتی می‌گن دعا مستجابه، یعنی چرا، جواب میده.

دو درخواست اساسی با نیت صادقانه

حالا که دعا مستجابه، دو تا دعا رو بکنید، دو تا چیز رو از خدا بخواهید؛ «فاسئلوا الله»، دو تا دعا رو بکنید، با چی؟ «بنیات صادقة»؛ واقعاً این دعاها رو بکنید و از خدا بخواهید. وقتی انسان صادق باشه در نیتش تو دعا کردن، قبل و بعد دعا هم تلاش می‌کنه این دعایی که داره می‌کنه به اجابت برسه. یک کسی یه حاجت مهمی داره، راه درستش اینه که نه اینکه فقط به خدا بگه بده (که این رو فقط به ما نگفتند و از ما اینو فقط نخواستند؛ گفتند به خدا بگید بده) اما باید ببینید این حاجتی که دارید، چه کارایی باید ضمنش، ضمن دعایی که می‌کنید انجام بدید تا خدا با عنایت به اون کاری که شما می‌کنید، کمک‌تون کنه به حاجت‌تون برسید.

اینجا هم می‌فرماید دو تا کار هست، به نیت صادقه بخواید از خدای متعال؛ یعنی واقعاً قلباً بخواید اینو، یعنی بعد در عمل تلاش کنید این اتفاق بیفته.

درخواست اول: توفیق روزه‌داری و تدبیر مادی آن

یک، «ان یوفقکم لصیامه»؛ خدا توفیق بده شما بتونید روزه این ماه رو بگیرید. کسی که روزه این ماه رو می‌تونه بگیره ولی کاری می‌کنه که نگیره، این محروم میشه از خیر بزرگی، از فواید بزرگی داره خودش رو محروم می‌کنه. از یه طرف دعا می‌کنیم خدا توفیق بده روزه این ماه رو بگیریم، از یه طرف کاری که منافات داره با روزه نباید انجام بدیم؛ یعنی اون کاری که دست ماست اینه.

مثلاً یه مسافرتی هست حالا ضروری نیست، مهم نیست، میشه بعد ماه مبارک رفت، میشه قبل ماه مبارک رفت؛ مسافرت تو ماه مبارک گناه نیست، اشکال نداره، نهایت مکروهه، اما گفتند حیفه‌. شما می‌ری مسافرت مجبور می‌شی روزه‌تون رو بخورید، از روزه این ماه، از استمرار این روزه که خیلی برکت توش هست، محروم میشه آدم. خود روزه این ماه مسئله اصلیش استمرارشه‌؛ ۲۹ روز، ۳۰ روز پشت‌سر هم می‌گیره، این خیلی اثر داره. و الا خدا می‌آمد ماهی یه روز، دو روز روزه رو واجب می‌کرد؛ مثلاً می‌گفت هر ماهی از سال دو روز روزه بگیرید، بسه. اما خدا جمع کرده تو یک ماه پشت‌سر هم؛ این به خاطر اینکه این استمرارش اثر خاصی داره. و الا او کسی که تکه‌پاره‌اش می‌کنه و او استمرار رو از دست میده، اثر روزه درش کم میشه؛ او چیزی که خدا خواسته از روزه، میاد اثرش پایین. به مقداری که می‌گیره اثر داره، ولی استمرار یه چیز دیگه‌ست، یه اثر دیگه‌ای داره.

لذا ایشون فرمودند از خدا بخواهید، تلاش کنید که توفیق بده روزه این ماه رو بگیرید. ضرورتی پیش نیامده، آدم روزه رو از دست نده؛ مسافرت ضروری پیش نیامده، بذاره مسافرتش رو قبل این ماه، بعد این ماه. یا تو این ماه کاری نکنه که مثلاً ضعیف بشه و نتونه روزه بگیره؛ مثلاً کار سنگینی، نره یه روز کار سنگینی یه دفعه‌ای انجام بده از پا بیفته، فرداش نتونه و مریض شه. اینا یعنی تدبیرایی که ما می‌تونیم بکنیم ایناست، که یه کاری کنیم این روزه رو از دست ندیم.

از خدا بخواهید توفیق بده به شما که روزه بگیرید این ماه رو و دعا کنید؛ همین دعا کنید. بگید خدایا، این به من این توفیق رو بده، این ماه میاد رد میشه، من مریض نشم مثلاً، از روزه این ماه محروم نشم، یه چیزی پیش نیاد من این روزه رو از دست بدم. این رو هم از خدا گفتند بخواهید.

درخواست دوم: توفیق تلاوت مستمر قرآن کریم

این یک. دو، دومین چیزی رو که از خدا بخواهید خدا بهتون توفیق بده که داشته باشید، «تلاوة کتابه»؛ تلاوت قرآن کریم؛ بتونید تو این ماه زیاد قرآن بخونید. تو این ماه انسان چون روزه می‌گیره، باز اینا از آثار روزه‌ست، حال و هوای ایمانی انسان تقویت میشه، اون وقت حرف‌های خدا تو قرآن بیشتر رو انسان اثر می‌ذاره. لذا گفتند این ماه زیاد قرآن بخونید، زیاد. زیاد. زیاد. هیچ چیزی مثل قرآن نیست، هیچ کتابی نفعش مثل قرآن نیست، کلام خداست.

این دو تا رو داشته باشید؛ روزه این ماه، تلاوت قرآن. دعا کنید از خدا بخواهید با نیت صادق که خدا توفیق بده این دو تا را داشته باشید.

عاقبت شقاوت و محرومیت از غفران الهی

که در اثر انجام اینا مورد رحمت الهی واقع بشید. «فان الشقی من حرم غفران الله فی هذا الشهر العظیم»؛ آدم شقی، بدبخت، بیچاره، کسیه که از فرصت این ماه نتونه خوب استفاده کنه، نتونه اسباب آمرزشش رو، اسباب رشد ایمانش رو، اسباب توجه بیشتر به خدا فراهم کنه. چون این ماه اگه انسان یه کاری کرد برای رشد ایمانش، برای استفاده بیشترش، برای توجه بیشتر به خدا، خب کرد؛ بعد دیگه در طول سال این موقعیت پیش نمیاد.

لذا تو روایت هست شب‌های قدر، اگه کسی آمرزیده شد، شد؛ نشد، دیگه نمیشه. نمیشه، نه اینکه یعنی راهش کلاً بسته‌ست؛ یعنی دیگه آدم اون حال و هوا رو ندارد، اون حال و هوایی که انسان واقعاً توبه می‌کنه، در اثر روزه‌ست که شب‌های قدر آدم‌ها خیلی تن میدن، پا میدن به اینکه بیان احیا، اینا اثر روزه‌ست، حال ایمان آدم رو بیشتر کرده. اینا در طول سال هم ما شب‌هایی داریم احیا خوبه، اما آدم‌ها حال ندارند، اصلاً زمینه‌اش رو ندارند؛ اما این ماه که میشه، شب نوزدهم، شب بیست‌ویکم، شب بیست‌سوم، بالاخره تلاش می‌کنند برن یه شبو تا صبح بیدار باشند احیا بگیرند، این از اثر روزه‌ست.

منتهی اگر این وقت‌ها بیاد بگذره و کسی موفق نشه، دیگه نمیشه؛ مگه اینکه صحرای عرفات، مکه؛ اونجا حاجی، اونجا هم یه همچین حال و هوایی هست. حاجیا تو مکه، در اثر اون کارا و عبادت‌هایی که اونجا و اون چیزایی که اونجا می‌بینند، خیلی ایمان‌شون رشد می‌کنه، حال و هوای معنوی‌شون رشد می‌کنه. خب یه عده‌م اونجا آمرزیده می‌شن، یه عده‌م اینجا؛ این فرصته، دیگه در طول سال به این راحتی با این اشتغالاتی که ما داریم و با این پرخوری‌ها و با این خدا نکرده گناهایی که پیش میاد، دیگه زمینه‌ای نیست. لذا فرمودند شقی کسی است که از این فرصت دیگه نتونه استفاده کنه؛ این فرصتی که خدا برای همه مهیا کرده، اما نمی‌تونه استفاده کنه.

حرمت‌شکنی و مجازات روزه‌خواری علنی در جامعه اسلامی

خودش می‌ره تو دلِ گناه، خودش می‌ره تو دلِ معصیت و روزه‌خواری؛ خودش. خدا داره تلاش می‌کنه ما را بکشه سمت خودش، سمت ایمانش، سمت درست شدن خودمون و اصلاح‌مون؛ حالا اونی که بیاد تو همین ماه، تو این فرصت، روزه‌خواری می‌کنه، گناه می‌کنه، معصیت علنی می‌کنه.

لذاست که اینجا دیگه تعارف ندارند، گفتند کسی آمد علنی روزه‌خواری کرد، شلاق داره، باید بزنندش، بخوابونند بزنندش، ۲۵ ضربه شلاق باید بهش بزنند؛ کسی که آمده حریم این ماه رو شکسته. حرمتی که این ماه داره و خدا قرار داده که انسان‌ها رشد کنند، اخلاق‌شون بهتر بشه، ایمان‌شون بهتر بشه، او کسی که میاد این حریم را می‌شکنه دیگه حرمت ندارد.

لذا از دستورات حکیمانه خدای متعال، که پر از لطف و مرحمت الهییه به انسان‌ها، این هست که دستور داده روزه‌خوار رو حد بزنند، شلاقش بزنند، در چند مرحله؛ یک بار تکرار کرد باید بزنند، دو بار تکرار کرد باید بزنند، سه بار تکرار کرد باید بزنند، بار چهارم شد، دیگه شناسنامه‌اش باید باطل بشه ان‌شاءالله. این‌قدر حریم داره این ماه و این‌قدر اون کسی که حریم این ماه رو می‌شکنه، دیگه هیچیش حرمت ندارد، جان و نفس و وجودش هم دیگه نحسه، باید پاک بشه.

«فان الشقی من حرم غفران الله فی هذا الشهر العظیم»؛ کسی که تو این ماه بزرگ و با عظمت محروم بشه از رحمت و غفران الهی و نتونه غفران الهی به دست بیاره با روزه گرفتن، این دیگه کارش خیلی خرابه، این دیگه امیدی به اصلاح و هدایتش نیست. ان‌شاءالله خدا به ما توفیق مرحمت کنه که بتونیم از این فرصت‌هایی که گاهی پیش میاد به نحو احسن استفاده کنیم و در جهت اصلاح فردی و اجتماعی‌مون بتونیم حرکت کنیم و رضای خدای متعال رو به دست بیاریم.

ادعیه و مناجات پایانی خطبه

پروردگارا، به محمد و آل محمد، به ما توفیق استفاده بیشتر از این ماه مبارک نصیب بفرما .

این ماه مبارک رو بهترین ماه مبارک ما قرار بده .

اگه در این چند روز باقی‌مانده از این ماه شعبان ما رو نیامرزیدی، لطف کن و ما رو بیامرز .

اسباب رحمت و مغفرت و غفران خودت رو در [این] ماه فراهم بفرما .

ما رو در صراط مستقیم قرار بده .

ما رو در صراط مستقیم ثابت‌قدم بدار .

مشکلات ما، مشکلات روحی ما، مشکلات مادی ما، مشکلات دنیایی ما، آخرتی ما، مشکلات جوونای ما، مشکلات مردم ما، همه را برطرف بفرما .

شر دشمنان ما به خودشان برگردان .

کسانی که به این دین و این مردم خدمت می‌کنند، یاری کن .

اموات، گذشته‌گان، حق‌داران‌مون، ارواح طیبه اولیا و شهدا، روح حضرت امام [ره] غریق رحمت بفرما .

مقام معظم رهبری و علمای اعلام، مراجع عظام محافظت بفرما .

ایشان را در راه رسیدن به اهداف‌شان یاری کن .

ما رو قدردان ایشان قرار بده .

امر فرج امام عصر تعجیل بفرما .

ما رو از اعوان و انصارش قرار بده .

عاقبت امر ما ختم به خیر بفرما .

بالنبی و آله.

[صلوات حاضرین: اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم]

۱. ملاک اصلی اصلاح فرد و جامعه: طاعت فرمان خدا یا خودرأیی؟

خدای متعال نسبت به مسئله اصلاح انسان‌ها دو کار انجام داده است؛ یکی اینکه در قرآن کریم آیاتی فرستاده و درباره اصلاح انسان‌ها و راه اصلاح فرد و جامعه، نسخه‌هایی را بیان کرده است. مهم‌ترین نسخه‌ای که خدای متعال برای انسان‌ها فراهم و ترسیم کرده، برای اینکه هم فرد، تک‌تک افراد اصلاح بشوند و هم جامعه به تبع افراد اصلاح بشود، مسئله طاعت فرمان خداست؛ یعنی راه اصلاح فرد و جامعه را خدای متعال در طاعت فرمان خودش می‌داند، نه در خودرأیی. اینکه انسان مطابق رأی و نظر خودش، یا صرفاً با تکیه بر عقل خودش بخواهد راه هدایت و سعادت را پیدا کند، خدا مهر بطلان بر آن زده است. انسان حد و توانایی عقلش، فهمش و درکش محدود است و وسیع نیست.

۲. قرآن کریم؛ تنها نسخه شفابخش و عقلانی مشکلات بشر

انسان نمی‌تواند همه آن چیزی که صلاحش هست را خوب درک بکند. خدا می‌فرماید برای اینکه شما بدانید چه چیزی کار شما را درست می‌کند و مشکلات شما را حل می‌کند، باید توجه کنید به آنچه که منِ خدا در قرآن کریم بیان کرده‌ام. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) هم همین را می‌فرماید در نهج‌البلاغه که در کتاب خدا، شفای هر دردی هست و نسخه شفابخش هر مشکلی در همین قرآن کریم است. وقتی مراجعه می‌کنیم به این قرآن، می‌بینیم خدا زیاد دعوت کرده به طاعت فرمان خودش و رعایت تقوا، و مسئله تقوا را به عنوان راه حل مشکلات مطرح کرده است؛ انسان با توجه به تقوا و با اطاعت از فرمان خدا، می‌تواند راه درست را پیدا کند.

۳. ماه مبارک رمضان؛ فرصت طلایی و عملی تحقق تقوا

خدا به این اکتفا نکرد که صرفاً انسان‌ها را به تقوا دعوت کند، بلکه فرصت‌هایی فراهم کرد برای اینکه انسان‌ها عملاً تو این مسیر قرار بگیرند. یکی از این فرصت‌ها که خیلی فرصت مهمی هم هست، همین فرصت ماه مبارک رمضان است. خدای متعال کاری کرده که انسان‌ها نه فقط در قرآن دستور به تقوا را بخوانند، بلکه در عمل مشغول بشوند به کاری که آن کار و عمل، انسان‌ها را به تقوا نزدیک می‌کند، گرایش به تقوا را در انسان بیشتر می‌کند و زمینه تحقق تقوا را در انسان فراهم می‌سازد. آن راه هم عبارت است از روزه در ماه مبارک رمضان؛ روزه این ماه. «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ».

۴. روزه‌داری؛ رمز تقویت روح و تحول معنوی انسان

روزه بر شما واجب شد، همچنان که نه فقط بر شما، بلکه بر همه امت‌های قبلی واجب شد، برای اینکه در اثر روزه، انسان خیلی نزدیک می‌شود به تقوا. در اثر این گرسنگی و تشنگیِ قربة الی الله، انسان گرایشش به تقوا بیشتر می‌شود. این را در عمل هم می‌بینیم؛ انسان‌ها ماه مبارک رمضان که شروع می‌شود، هر چی جلوتر می‌رود و روزه گرفتن را ادامه می‌دهند، حال و هوای معنوی‌شان بیشتر می‌شود و زمینه برای عباداتِ بیشتر در آنها فراهم می‌شود. به خاطر همین هم هست در اواخرش، خدای متعال یک چند شبی را هم قرار داده که انسان‌ها احیا بدارند، به عنوان شب‌های قدر؛ تا این زمینه‌ای که روزه این ماه فراهم کرده، با این احیا در شب‌های قدر به یک کمالی برسد.

۵. ضیافت الهی؛ فرصتی برای عبور از بعد حیوانی و رشد ایمان

«هو شهر دعیتم فیه الی ضیافة الله»؛ ماهی است که در این ماه خدا میزبان هست، خدا سفره مهمانی پهن کرده و شما را دعوت کرده به این مهمانی. «و جعلتم فیه من اهل کرامة الله». تو این ماه به‌خصوص خدا شما را تکریم و تعظیم کرده که این روزه را بر شما واجب کرده است. شکم پر کردن، پرخوری و زیادخوری، انسان را پایین می‌آورد، انسان را سبک می‌کند، گرایش به گناه را در انسان بیشتر می‌کند و حال و روح معنوی را در انسان ضعیف می‌کند. خدا روزه این ماه را قرار داده که شما را تکریم کند و بزرگ بدارد؛ تا از این حالت تقویت بعد حیوانی دور بشوید. چون هر چی انسان بیشتر می‌خورد، بعد حیوانیش بیشتر تقویت می‌شود.

۶. اوج کرامت در ماه رمضان: تسبیح انفاس و قبولی اعمال

خدا خواسته ما تفاوت بیشتری پیدا کنیم با سایر حیوانات. ایمان، حال ایمان، روح ایمان، روح عبادت و روح معنویت در ما بیشتر بشود، بالا بیاییم و از چیزهای پست و پایین بگذریم. «انفاسکم فیه تسبیح»؛ انسان‌ها در این ماه روزه که می‌گیرند، نفس‌شان تسبیح الهی است. «و نومکم فیه عبادة»؛ شما خواب‌تون تو این ماه می‌شود عبادت. این‌قدر روزه در انسان اثر دارد که خواب انسان را هم تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و خواب انسان می‌شود عبادت. «و عملکم فیه مقبول»؛ انسان‌ها که در این ماه روزه می‌گیرند، خدا به برکت این روزه کاری کرده که طبیعتاً گناه کمتر می‌کنند و عده‌ای از گناه خیلی فاصله می‌گیرند؛ طبیعتاً خدا عمل‌شان را قبول می‌کند.

۷. معنای حقیقی استجابت دعا و عنایت خاص خداوند

«و دعائکم فیه مستجاب». تو این ماه به خاطر روزه که می‌گیرید، دعاتون جواب داده می‌شود؛ وقتی با خدا حرف بزنید، خدا جواب می‌دهد، خدا عنایت می‌کند و خدا خیر و صلاح را به انسان می‌رساند. وقتی می‌گویند دعا مستجاب است، منظور این نیست که همان چیزی که ما می‌خواهیم را به همان شکل، آنی و فوری به ما بدهند. دعا وقتی می‌گویند مستجاب است، منظور این است که خدا عنایت می‌کند، توجه می‌کند، جواب انسان را می‌دهد و بی‌اعتنایی نمی‌کند به انسان. آنهایی که دعا نمی‌کنند، خدا به آنها بی‌اعتنایی می‌کند؛ بی‌اعتنایی خدا یعنی اینکه به حال خودشان رهاشان می‌کند. اما وقتی می‌گویند دعا مستجاب است، یعنی جواب می‌دهد.

۸. برکت استمرار روزه‌داری و لزوم مراقبت از آن

خود روزه این ماه مسئله اصلیش استمرار آن است؛ ۲۹ روز، ۳۰ روز پشت‌سر هم می‌گیرد، این خیلی اثر دارد. اگر خدا جمع کرده تو یک ماه پشت‌سر هم، به خاطر این است که این استمرارش اثر خاصی دارد. و الا آن کسی که تکه‌پاره‌اش می‌کند و آن استمرار را از دست می‌دهد، اثر روزه در او کم می‌شود؛ آن چیزی که خدا خواسته از روزه، می‌آید اثرش پایین. لذا تلاش کنید که توفیق بدهد روزه این ماه را بگیرید. ضرورتی پیش نیامده، آدم روزه را از دست ندهد؛ مسافرت ضروری پیش نیامده، بگذارد مسافرتش را قبل این ماه، یا بعد این ماه. از خدا بخواهید توفیق بدهد به شما که روزه بگیرید این ماه را و دعا کنید.