مقدمه و خطبه‌ی آغازین

بسم الله الرحمن الرحیم. الحمد لله رب العالمین، والصلاة والسلام علی سیدنا ونبینا ابی القاسم محمد [صداى صلوات حاضرين: اللهم صل علی محمد و آل محمد] و علی اهل بیته الطیبین الطاهرین، سیما بقیة الله فی العالمین، و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین.

«أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَنْفُسَکُمْ مَرْهُونَةٌ بِأَعْمَالِکُمْ فَفُکُوهَا بِاسْتِغْفَارِکُمْ وَ ظُهُورَکُمْ ثَقِیلَةٌ مِنْ أَوْزَارِکُمْ فَخَفِّفُوا عَنْهَا بِطُولِ سُجُودِکُمْ»

اهمیت و جایگاه استغفار در اسلام

مطلب بعدی که پیغمبر اکرم (صلوات الله و سلامه علیه و آله) می‌فرمایند، اشاره به عبادت مهم و بزرگی به نام استغفار است که از اهمیت زیادی در اسلام برخوردار است. در آیات زیادی از قرآن کریم، خدای متعال دستور به استغفار می‌دهد و یکی از برنامه‌های ثابت انسان‌های با تقوا، استغفار است. از اوصاف و صفات ثابت در این افراد، که همیشه و مستمراً این را دارند، استغفار است.

«وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ»؛ در توصیف متقین خدای متعال می‌فرماید این یکی از ویژگی‌هایشان این است که در سحرها استغفار می‌کنند. این را از اوصاف متقین خدای متعال می‌آورد.

تقوا و نشانه‌های بروز آن

تقوا وقتی در انسان محقق می‌شود که آثارش بروز پیدا کند. وقتی آثار نباشد، یعنی به همان میزان، از این صفت خوب در انسان ضعیف است. یکی از آن آثاری که انسان می‌تواند خودش را با آن محک بزند و ببیند تا چه حد در [زمره‌ی] اهل تقوا هست، همین مسئله‌ی استغفار است در سحرها، که جزو برنامه‌های ثابت انسان‌های با تقوا است و این را دارند؛ چون این‌ها اهل عبادت و تهجد و نماز شب هستند، در قنوت نماز وتر یکی از عباداتی که هست، استغفار است. به اعتبار همین اهمیتِ این استغفار و این عمل، خدا به عنوان یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی این‌ها به این مطلب اشاره می‌کند.

لذا وقتی یک وصفی را در انسان می‌خواهیم ببینیم محقق شده یا نه، طبیعتاً آثارش بهترین دلیل بر این است که آن وصف و آن صفت در آدم وجود دارد یا نه. این یکی از آن آثار است که هر کسی می‌تواند خودش را با آن محک بزند و ببیند چقدر با تقواست. زیاد ما دستور داریم در خود قرآن کریم. اهل تقوا چون به حرف‌های خدا در قرآن کریم اهمیت می‌دهند، یکی از چیزهایی که زیاد چشمشان با آن برخورد می‌کند و می‌بینند در قرآن و در روایات، استغفار است. لذا این یک برنامه‌ی مستمر برای این‌هاست که مستمراً ادامه می‌دهند.

آثار وضعی اعمال و نجات از بند نفس

ایشان می‌فرماید شما کارهای بد زیادی کردید، گرفتاریِ زیاد در اثر کارهای بدتان برای خودتان درست کردید؛ این باعث شده که نفس و روح و جانتان آسیب دیده و گرفتار شده است. اعمال شما روح خود شما را از بین برده و خودتان را گرفتار کرده است. اگر می‌خواهید از این حالت نجات پیدا بکنید و از این گرفتاری دربیایید، راهش استغفار است. انسان استغفار کند، زیاد استغفار کند.

استغفار از عبادات مشترکی است که هیچ خلقی از مخلوقات خدا در بین عقلا و انسان‌ها استثنا نشده از آن. از عبادت‌هایی است که انبیاء (علیهم الصلاة و السلام) انجام می‌دادند و به آن مقید بودند؛ پیغمبر اکرم انجام می‌دادند و به آن مقید بودند. روایت نقل شده که ایشان این تعداد هر روز استغفار می‌کردند. این خیلی عبادت مهم و برجسته‌ای است، زیاد توصیه شده و زیاد در جاهای مختلف، در تعقیبات نماز [و] در دعاها قرار داده شده است.

اثر مهمش را ایشان می‌فرماید این است؛ آن آثار بدی که اعمال شما بر روح و جان شما قرار داده و ایجاد کرده، آن آثار را سبک می‌کند و از بین می‌برد؛ استغفار. «إِنَّ أَنْفُسَکُمْ مَرْهُونَةٌ بِأَعْمَالِکُمْ فَفُکُوهَا بِاسْتِغْفَارِکُمْ»؛ جانتان در گرو اعمالتان است. اعمالتان مستقیماً جانتان را به گرو گرفته، روحتون را به گرو گرفته‌اند؛ این روح را در بند کرده‌اند. کارهایی که کردید شما، روحتان در بند شده است. روحتان رها نیست از قید خیلی از این چیزهای بد، از این اخلاق بد [و] کارهای بد. اگر می‌خواهید از این [حالت] نجات پیدا کنید، استغفار بکنید. این از آن عبادات مهم است.

سبک کردن بار گناهان با طول سجود

«وَ ظُهُورَکُمْ ثَقِیلَةٌ مِنْ أَوْزَارِکُمْ فَخَفِّفُوا عَنْهَا بِطُولِ سُجُودِکُمْ»؛ یکی دیگر از گرفتاری‌هایتان این است که پشتتان در اثر گناه و معصیت خمیده شده است. بار گناه و معصیت و اخلاق بدی که دارید، سنگینی می‌کند روی پشتتان. این را فرمودند سبکش کنید. کمک کنید سبکش کنید؛ با چی؟ «بِطُولِ سُجُودِکُمْ»؛ سجده‌هایتان را یک مقداری طولانی‌تر کنید.

طول سجود هم مثل همان استغفار، از اوصاف مهمی است که برای آدم‌های خوب هست. از سفارشاتی است که گاهی بعضی اهل‌بیت (علیهم‌السلام) وقتی سفارش کردند شیعیان را، یکی از سفارش‌های اولیه‌شان طول سجود است؛ که سفارش کردند شیعیان و [فرمودند] شیعیانِ ما، تقوا را خوب مراعات کنید، ورع داشته باشید، گناه نکنید. پشت‌بندش یکی از چیزهایی که ابتداً فرمودند، طول سجود است؛ سجده‌تان را یک مقداری طولانی‌تر کنید. این سجده باز خودش در بین سایر عبادات و اعمالی که در نماز هست و در بیرون از نماز هست، اثر باز خاصِ خود خودش را دارد که هیچ جایگزینی ندارد.

حقیقت سجده و تقرب به پروردگار

اجمالاً نزدیک‌ترین حالت انسان به خدای متعال همین حالت سجده است، که عنایت از جانب خدا و احساس قربت و نزدیکی از جانب انسان در این حالت به خدای متعال بیشتر است. از آن طرف، یکی از مسائلی که خیلی شیطان، شیاطین رجیم، شیطان رجیم و شیاطین از آن فراری‌اند—مخصوصاً شیطان رجیم که در رأس همه‌ی شیاطین است خیلی از آن بدش می‌آید و وقتی انسان بیشتر به آن بپردازه از انسان دورتر می‌شود—همین سجده‌ی طولانی است که انسان یک مقداری سجده‌هایش را طولانی‌تر کند.

در حدی که در روایاتی هست بعضی‌ها آمدند به پیغمبر اکرم عرض کردند که بهشت را برای ما ضمانت کن؛ خلاصه ما را بهشتی کن، به ما تضمینی بده ما بهشتی بشویم، راهی بده که ما قطعاً با طی آن راه بهشتی بشویم. که عده‌ای، روایت است عده‌ای آمدند پیش پیغمبر اکرم این را عرض کردند؛ بهشت را برای ما ضمانت کن، راهی بده که بی‌برو برگرد بهشتی بشویم. ایشان فرمودند که من را یاری کنید با طول سجود؛ سجده‌هایتان را طولانی‌تر بکنید. اگر سجده‌تان را طولانی‌تر بکنید، تضمین می‌کنم بهشتی می‌شوید. این از آن اسباب انحصاری در نجات انسان از جهنم و ورود انسان به بهشت است، تنها همین است. اگر این را یک کسی داشته باشد، بهشت ضمانت شده برایشان؛ سجده‌هایش طولانی‌تر. طول السجود؛ این را زیاد فرمودند.

وعده و قسم الهی بر عدم عذاب اهل سجده

بنابراین، این‌جا هم ایشان اشاره می‌فرماید، می‌فرمایند این گناه و معاصی که دارید، این‌ها خیلی گرفتارتان کرده، آن‌قدر سنگین است [که] نمی‌توانید گاهی کمر راست کنید. گاهی آدم نمی‌داند از کجا شروع کند، چه کار بکند، کار به او سخت شده، عرصه بر او تنگ شده است. این یکی از آن راه‌هایی که فرمودند کمک می‌کند به انسان که این حالت بد از انسان دور بشود و سبک بشود، همین سجده‌ی طولانی است.

بعد در ادامه می‌فرمایند: «وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى ذِکْرُهُ أَقْسَمَ بِعِزَّتِهِ أَنْ لَا یُعَذِّبَ الْمُصَلِّینَ وَ السَّاجِدِینَ»؛ خدای متعال قسم خورده به عزتش که این کسانی که نمازگزارند و به خصوص اهل سجده هستند، سجده در کارهایشان برجستگی خاصی دارد [و] سجده‌های طولانی‌تر دارند، خدا قسم خورده این‌ها را عذاب نخواهد کرد. این مطابقت دارد با همان مضمونِ همان روایات که عرض شد، همه‌اش با هم مطابقت دارد که این از آن اسباب انحصاری در نجات انسان از جهنم و ورود انسان به بهشت است.

«وَ أَنْ لَا یُرَوِّعَهُمْ بِالنَّارِ یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِینَ»؛ آن روزی که مردم در پیشگاه خدای متعال در قیامت آماده می‌شوند برای حساب‌رسی و دادرسی، و آماده می‌شوند برای دادگاه عدل الهی، این‌هایی که اهل این صفت بوده‌اند، راحتند؛ هیچ خوف و ترسی ندارند از حساب و دادرسی [و] از دادگاه الهی. کارشان حل شده و بهشت برایشان ضمانت شده است.

سیره و روش اهل‌بیت (علیهم‌السلام) در سجده‌های شکر

پس توجه کنیم که از جمله مسائلی که پیغمبر اکرم در این ماه سفارش می‌کنند و در مستحبات این ماه هم آمده، [در] اعمال این ماه، همین استغفار است؛ که انسان سعی کند استغفار کند، سجده‌هایش را هم طولانی‌تر کند یا در شبانه‌روز وقتی بگذارد گاهی، سجده‌ی طولانی انجام بدهد در پیشگاه خدای متعال. این سجده خیلی مهم است. در حالات مختلفی سجده نقل شده؛ مثلاً حتی حالتی [که] انسان یادش به نعمتی می‌آید. از یکی از کارهایی که [از] حضرات بعضاً نقل شده همین بود که یادشان هم به نعمتی می‌آمد سجده می‌کردند؛ نعمتی خدا بهشان می‌داد سجده می‌کردند. این حالت را داشتند، زیاد به سجده می‌رفتند و سجده‌های طولانی، که از بعضی‌شان هم نقل شده مثل امام رضا (علیه الصلوة و السلام) در بعضی حالات و اوقات شبانه‌روزی‌شان، این‌ها نقل شده است. این چیزی بوده که خود اهل‌بیت (علیهم‌السلام) هم طبق این نقل‌ها مقید بوده‌اند به آن.

اثرش چیست؟ اثرش مستقیم در سبک کردن بار مشکلات و مصائبی است که در اثر گناه وارد شده بر انسان. استغفار و سجده‌ی طولانی. استغفار و سجده‌ی طولانی.

شرط قبولی استغفار و دوری از استهزاء

در روایات هم آمده: «وَ الْمُقِیمُ عَلَی الذَّنْبِ وَ هُوَ مُسْتَغْفِرٌ مِنْهُ کَالْمُسْتَهْزِئِ»؛ کسی که گناه را ادامه می‌دهد و در عین حال استغفار هم می‌کند، این مثل کسی است که دارد مسخره‌بازی درمی‌آورد. استغفار از عبادات بزرگ است، منتها یک ضمیمه‌ای هم دارد؛ یعنی غیر از این‌که خود عبادتش را خیلی سفارش کرده‌اند که آدم انجام بدهد و باید و مهم است که آدم مقید باشد انجام بدهد، این را باید توجه کند که این عبادت و این عمل مهمِ هر روز، اگر کنارش گناه را هم آدم ادامه بدهد، این عمل تقریباً می‌شود استهزاء و مسخره کردن. از یک طرف گناه می‌کند، از یک طرف هر روز استغفار می‌کند.

لذا نه مجوز برای ترک استغفار داده‌اند، نه مجوز برای گناه داده‌اند؛ هیچ‌کدام نیست. نه استغفار را آدم می‌تواند ترک کند به بهانه‌ی گناه نکردن و کردن و این حرف‌ها، نه از این‌ور می‌تواند استغفار کند و گناه را ادامه بدهد؛ این‌ها هیچ‌کدام [صحیح] نیست. دو تا باید کنار هم قرار بگیرد. هم عبادت بزرگی مثل استغفار که این‌قدر در قرآن کریم زیاد می‌بینیم، در روایات خیلی می‌بینیم، آدم مقید باشد؛ تا آن‌جا مهم است که از اوصاف متقین [و] صفات خوب اهل تقوا این را ذکر کرده‌اند، به این مقدار که [اگر این] صفت نیست، این اثر نیست، آن صفت در انسان ضعیف است؛ این‌قدر مهم است. استغفار باید باشد، کنار استغفار که این‌قدر مطرح کرده‌اند، فرمودند خود گناه را هم نکنید؛ یعنی گناهی که دارید از آن استغفار می‌کنید [و] توبه می‌کنید، خودش را هم نکنید؛ چون وقتی گناه را ادامه بدهید، این استغفارتان استهزاء و مسخره کردن است، دارید مسخره‌بازی درمی‌آورید. از یک ور می‌گویی ببخش گناه را، از یک ور ادامه می‌دهد؛ دوباره می‌گویی ببخش، ادامه می‌دهد. سی بار، هفتاد بار می‌گوید ببخش و ادامه می‌دهد.

اوقات فضیلت استغفار در شبانه‌روز

یکی از اوقات مناسب و بسیار مهم برای استغفار هم سحرها هست در قنوت نماز وتر، که مستحب است انسان هفتاد بار استغفار کند. یکی از اوقات مناسب استغفار هم عصر هست، بعد نماز عصر هست که یکی از مستحبات آن‌جا، آن هم هفتاد بار استغفار است [که] انجام بدهد.

غیر از آن در قرآن هم زیاد می‌بینیم که حتی صبح و شام، اول صبح، آخر روز، این‌ها هم سفارش شده است؛ این دو طرف روز، تسبیح بکن، استغفار کن. این‌ها را هم داریم؛ یعنی عبادتی است که زیاد ما را توجه داده‌اند نسبت به انجامش.

جمع‌بندی و دعای پایانی

ان‌شاءالله خدا به ما توفیق مرحمت کند. اگر از این عبادات بی‌بهره‌ایم و روز به روز داریم آسیبِ انجام ندادنشان را می‌خوریم، از حالا تصمیم بگیریم به برکت این ماه مبارک، یک برنامه‌ای داشته باشیم این عبادات را که خیلی هم راحت [و] سبک [است] و وقتی هم نمی‌گیرد، این‌ها را جا بدهیم در زندگی‌مان که از آثارش روز به روز بی‌بهره نمانیم، بهره‌مند شویم ان‌شاءالله و این خسارت را ادامه ندهیم هر روز با ترک این کارهای مهم؛ هم استغفار [و] هم سجده‌ی طولانی.

ان‌شاءالله خدا توفیق مرحمت کند این دستورات پیغمبر اکرم را هم کنار سایر دستوراتشان و کنار گناه نکردن ادامه بدهیم. نثار ارواح طیبه‌ی خاتم انبیاء و حضرات معصومین (علیهم‌السلام) و ارواح طیبه‌ی علمای ربانی و شهداء و امام شهداء سه صلوات بفرستید. 

۱. استغفار؛ برنامه ثابت و کلید رهایی متقین

«أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَنْفُسَکُمْ مَرْهُونَةٌ بِأَعْمَالِکُمْ فَفُکُوهَا بِاسْتِغْفَارِکُمْ». مطلب بعدی که پیغمبر اکرم (صلوات الله و سلامه علیه و آله) می‌فرمایند، اشاره به عبادت مهم و بزرگی به نام استغفار است که از اهمیت زیادی در اسلام برخوردار است. در آیات زیادی از قرآن کریم، خدای متعال دستور به استغفار می‌دهد و یکی از برنامه‌های ثابت انسان‌های با تقوا، استغفار است. از اوصاف و صفات ثابت در این افراد، که همیشه و مستمراً این را دارند، استغفار است. «وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ»؛ در توصیف متقین خدای متعال می‌فرماید این یکی از ویژگی‌هایشان این است که در سحرها استغفار می‌کنند. این را از اوصاف متقین خدای متعال می‌آورد. تقوا وقتی در انسان محقق می‌شود که آثارش بروز پیدا کند. وقتی آثار نباشد، یعنی به همان میزان، از این صفت خوب در انسان ضعیف است.

۲. استغفار در سحر؛ محک و نشانه تقوای حقیقی

یکی از آن آثاری که انسان می‌تواند خودش را با آن محک بزند و ببیند تا چه حد در زمره‌ی اهل تقوا هست، همین مسئله‌ی استغفار است در سحرها، که جزو برنامه‌های ثابت انسان‌های با تقوا است و این را دارند؛ چون این‌ها اهل عبادت و تهجد و نماز شب هستند، در قنوت نماز وتر یکی از عباداتی که هست، استغفار است. به اعتبار همین اهمیتِ این استغفار و این عمل، خدا به عنوان یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی این‌ها به این مطلب اشاره می‌کند. لذا وقتی یک وصفی را در انسان می‌خواهیم ببینیم محقق شده یا نه، طبیعتاً آثارش بهترین دلیل بر این است که آن وصف و آن صفت در آدم وجود دارد یا نه. این یکی از آن آثار است که هر کسی می‌تواند خودش را با آن محک بزند و ببیند چقدر با تقواست.

۳. نجات جان و روحِ به بند کشیده‌شده با استغفار

شما کارهای بد زیادی کردید، گرفتاریِ زیاد در اثر کارهای بدتان برای خودتان درست کردید؛ این باعث شده که نفس و روح و جانتان آسیب دیده و گرفتار شده است. اعمال شما روح خود شما را از بین برده و خودتان را گرفتار کرده است. اگر می‌خواهید از این حالت نجات پیدا بکنید و از این گرفتاری دربیایید، راهش استغفار است. انسان استغفار کند، زیاد استغفار کند. استغفار از عبادات مشترکی است که هیچ خلقی از مخلوقات خدا در بین عقلا و انسان‌ها استثنا نشده از آن. از عبادت‌هایی است که انبیاء (علیهم الصلاة و السلام) انجام می‌دادند و به آن مقید بودند؛ پیغمبر اکرم انجام می‌دادند و به آن مقید بودند. روایت نقل شده که ایشان هر روز استغفار می‌کردند. این خیلی عبادت مهم و برجسته‌ای است.

۴. باز کردن بندهای اسارت روح با کیمیای استغفار

اثر مهم استغفار این است؛ آن آثار بدی که اعمال شما بر روح و جان شما قرار داده و ایجاد کرده، آن آثار را سبک می‌کند و از بین می‌برد. «إِنَّ أَنْفُسَکُمْ مَرْهُونَةٌ بِأَعْمَالِکُمْ فَفُکُوهَا بِاسْتِغْفَارِکُمْ»؛ جانتان در گرو اعمالتان است. اعمالتان مستقیماً جانتان را به گرو گرفته، روحتان را به گرو گرفته‌اند؛ این روح را در بند کرده‌اند. کارهایی که کردید شما، روحتان در بند شده است. روحتان رها نیست از قید خیلی از این چیزهای بد، از این اخلاق بد و کارهای بد. اگر می‌خواهید از این حالت نجات پیدا کنید، استغفار بکنید. این از آن عبادات مهم است. «وَ ظُهُورَکُمْ ثَقِیلَةٌ مِنْ أَوْزَارِکُمْ فَخَفِّفُوا عَنْهَا بِطُولِ سُجُودِکُمْ»؛ یکی دیگر از گرفتاری‌هایتان این است که پشتتان در اثر گناه و معصیت خمیده شده است. بار گناه و معصیت روی پشتتان سنگینی می‌کند.

۵. طول سجود؛ راهکار عبادی سبک‌کردن بارهای سنگین گناه

بار گناه و معصیت و اخلاق بدی که دارید، سنگینی می‌کند روی پشتتان. این را فرمودند سبکش کنید. کمک کنید سبکش کنید؛ با چی؟ «بِطُولِ سُجُودِکُمْ»؛ سجده‌هایتان را یک مقداری طولانی‌تر کنید. طول سجود هم مثل همان استغفار، از اوصاف مهمی است که برای آدم‌های خوب هست. از سفارشاتی است که گاهی بعضی اهل‌بیت (علیهم‌السلام) وقتی سفارش کردند شیعیان را، یکی از سفارش‌های اولیه‌شان طول سجود است؛ که سفارش کردند شیعیان و فرمودند شیعیانِ ما، تقوا را خوب مراعات کنید، ورع داشته باشید، گناه نکنید. پشت‌بندش یکی از چیزهایی که ابتداً فرمودند، طول سجود است؛ سجده‌تان را یک مقداری طولانی‌تر کنید. این سجده باز خودش در بین سایر عبادات و اعمالی که در نماز هست و در بیرون از نماز هست، اثر باز خاصِ خود خودش را دارد که هیچ جایگزینی ندارد.

۶. سجده؛ نزدیک‌ترین حالت به خدا و مایه فرار شیطان

اجمالاً نزدیک‌ترین حالت انسان به خدای متعال همین حالت سجده است، که عنایت از جانب خدا و احساس قربت و نزدیکی از جانب انسان در این حالت به خدای متعال بیشتر است. از آن طرف، یکی از مسائلی که خیلی شیطان، شیاطین رجیم، شیطان رجیم و شیاطین از آن فراری‌اند—مخصوصاً شیطان رجیم که در رأس همه‌ی شیاطین است خیلی از آن بدش می‌آید و وقتی انسان بیشتر به آن بپردازد از انسان دورتر می‌شود—همین سجده‌ی طولانی است که انسان یک مقداری سجده‌هایش را طولانی‌تر کند. در حدی که در روایاتی هست بعضی‌ها آمدند به پیغمبر اکرم عرض کردند که بهشت را برای ما ضمانت کن؛ خلاصه ما را بهشتی کن، به ما تضمینی بده ما بهشتی بشویم، راهی بده که ما قطعاً با طی آن راه بهشتی بشویم.

۷. تضمین بهشتِ بی‌برو‌برگرد با طولانی‌کردن سجده‌ها

عده‌ای آمدند پیش پیغمبر اکرم این را عرض کردند؛ بهشت را برای ما ضمانت کن، راهی بده که بی‌برو برگرد بهشتی بشویم. ایشان فرمودند که من را یاری کنید با طول سجود؛ سجده‌هایتان را طولانی‌تر بکنید. اگر سجده‌تان را طولانی‌تر بکنید، تضمین می‌کنم بهشتی می‌شوید. این از آن اسباب انحصاری در نجات انسان از جهنم و ورود انسان به بهشت است، تنها همین است. اگر این را یک کسی داشته باشد، بهشت ضمانت شده برایشان؛ سجده‌هایش طولانی‌تر. طول السجود؛ این را زیاد فرمودند. بنابراین، این‌جا هم ایشان اشاره می‌فرماید، می‌فرمایند این گناه و معاصی که دارید، این‌ها خیلی گرفتارتان کرده، آن‌قدر سنگین است که نمی‌توانید گاهی کمر راست کنید. گاهی آدم نمی‌داند از کجا شروع کند، چه کار بکند، کار به او سخت شده، عرصه بر او تنگ شده است.

۸. امنیت از عذاب جهنم در سایه نماز و سجود

یکی از آن راه‌هایی که فرمودند کمک می‌کند به انسان که این حالت بد از انسان دور بشود و سبک بشود، همین سجده‌ی طولانی است. بعد در ادامه می‌فرمایند: «وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى ذِکْرُهُ أَقْسَمَ بِعِزَّتِهِ أَنْ لَا یُعَذِّبَ الْمُصَلِّینَ وَ السَّاجِدِینَ»؛ خدای متعال قسم خورده به عزتش که این کسانی که نمازگزارند و به خصوص اهل سجده هستند، سجده در کارهایشان برجستگی خاصی دارد و سجده‌های طولانی‌تر دارند، خدا قسم خورده این‌ها را عذاب نخواهد کرد. این مطابقت دارد با همان مضمونِ همان روایات که عرض شد، همه‌اش با هم مطابقت دارد که این از آن اسباب انحصاری در نجات انسان از جهنم و ورود انسان به بهشت است. «وَ أَنْ لَا یُرَوِّعَهُمْ بِالنَّارِ یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِینَ»؛ آن روزی که مردم در پیشگاه خدای متعال در قیامت آماده می‌شوند، از دادگاه الهی خوفی ندارند.

۹. اصرار بر گناه و استغفار زبانی؛ مسخره‌کردن پاکی

در روایات آمده است: «وَ الْمُقِیمُ عَلَی الذَّنْبِ وَ هُوَ مُسْتَغْفِرٌ مِنْهُ کَالْمُسْتَهْزِئِ»؛ کسی که گناه را ادامه می‌دهد و در عین حال استغفار هم می‌کند، این مثل کسی است که دارد مسخره‌بازی درمی‌آورد. استغفار از عبادات بزرگ است، منتها یک ضمیمه‌ای هم دارد؛ یعنی غیر از این‌که خود عبادتش را خیلی سفارش کرده‌اند که آدم انجام بدهد و باید و مهم است که آدم مقید باشد انجام بدهد، این را باید توجه کند که این عبادت و این عمل مهمِ هر روز، اگر کنارش گناه را هم آدم ادامه بدهد، این عمل تقریباً می‌شود استهزاء و مسخره کردن. از یک طرف گناه می‌کند، از یک طرف هر روز استغفار می‌کند. لذا نه مجوز برای ترک استغفار داده‌اند، نه مجوز برای گناه داده‌اند؛ هیچ‌کدام نیست. دو تا باید کنار هم قرار بگیرد.

۱۰. استغفار زبانی همراه با توبه عملی؛ راه نجات از خسارت

استغفار باید باشد، کنار استغفار که این‌قدر مطرح کرده‌اند، فرمودند خود گناه را هم نکنید؛ یعنی گناهی که دارید از آن استغفار می‌کنید و توبه می‌کنید، خودش را هم نکنید؛ چون وقتی گناه را ادامه بدهید، این استغفارتان استهزاء و مسخره کردن است، دارید مسخره‌بازی درمی‌آورید. از یک ور می‌گویی ببخش گناه را، از یک ور ادامه می‌دهد؛ دوباره می‌گویی ببخش، ادامه می‌دهد. سی بار، هفتاد بار می‌گوید ببخش و ادامه می‌دهد. ان‌شاءالله خدا به ما توفیق مرحمت کند. اگر از این عبادات بی‌بهره‌ایم و روز به روز داریم آسیبِ انجام ندادنشان را می‌خوریم، از حالا تصمیم بگیریم به برکت این ماه مبارک، یک برنامه‌ای داشته باشیم این عبادات را که خیلی هم راحت و سبک است و وقتی هم نمی‌گیرد، این‌ها را جا بدهیم در زندگی‌مان.

1️⃣ مقدمه و خطبه‌ی آغازین

◽️ قرائت خطبه و ذکر صلوات

◽️ تلاوت فرازی از خطبه‌ی شعبانیه پیامبر اکرم (ص)

2️⃣ جایگاه و اهمیت استغفار در اسلام

◽️ استغفار به عنوان برنامه مستمر و ثابت متقین

◽️ استغفار در سحرگاهان و قنوت نماز وتر

3️⃣ آثار وضعی اعمال و راه نجات جان

◽️ اسارت روح و جان در بند رفتارهای ناپسند

◽️ رهایی نفس از گرفتاری‌ها به وسیله‌ی استغفار زیاد

4️⃣ سجده و سبک کردن بارهای سنگین گناه

◽️ خمیدگی پشت انسان در اثر سنگینی بار معاصی

◽️ طول سجود به عنوان راهکار عبادی سبک‌بار شدن

5️⃣ حقیقت سجده و وعده امنیت الهی

◽️ سجده به عنوان نزدیک‌ترین حالت تقرب انسان به خدا

◽️ سوگند الهی بر عدم عذاب و امنیت اهل سجده در قیامت

6️⃣ شرط کلیدی قبولی استغفار

◽️ تداوم گناه هم‌زمان با استغفار زبانی به مثابه استهزاء و مسخره کردن

◽️ ضرورت همراهی توبه عملی با استغفار زبانی

7️⃣ اوقات فضیلت استغفار و دعای پایانی

◽️ فضیلت استغفار در سحرگاهان، پس از نماز عصر و دو طرف روز

◽️ دعوت به برنامه‌ریزی عبادی و ذکر صلوات پایانی