خطبه‌ی پیامبر اکرم (ص) در فضائل ماه مبارک رمضان و حقیقت استجابت دعا

🌙 ۱. مقدمه و تلاوت خطبه

🕋 ۲. حقیقت قرب الهی و معنای اجابت دعا

👋 ۳. تفاوت روگردانی و توجه خداوند به بندگان

💎 ۴. حکمت در استجابت و عدم استجابت ظاهری دعا

🧸 ۵. شرط اصلی عنایت الهی و تمثیل اسباب‌بازی

✨ ۶. اهمیت مغتنم شمردن فیوضات ماه رمضان و حقیقت روزه‌داری

🕌 ۷. دو عبادت بزرگ ماه رمضان و توفیق الهی

🎯 ۸. رکن اول: نیت صادقانه و ملاک پاداش الهی

🌱 ۹. سنت معصومین در ملازمت دعا با عمل

🤍 ۱۰. رکن دوم: طهارت قلب و راه‌های دست‌یابی به آن

⏳ ۱۱. پایه‌های استجابت و شرایط سنگین توفیق الهی

🎉 ۱۲. دیدگاه اولیای الهی به ماه مبارک و حقیقت عید

📖 ۱۳. اهمیت تلاوت کلام‌الله و سنت اهل‌بیت

📢 ۱۴. شکوه رسول‌الله و قرآن از مهجوریت کلام الهی

🤲 ۱۵. فرجام کار و دعا برای توفیق طاعت

بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین. والصلاة والسلام علی سیدنا و نبینا و حبیب قلوبنا ابی‌القاسم محمد. [صداى صلوات حاضرين: اللهم صل علی محمد و آل محمد] و علی آله الطیبین الطاهرین المعصومین، سیما بقیة الله فی الارضین، و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین.

صحبت درباره‌ی مطالبی بود که پیغمبر اکرم (صلوات الله علیه و آله) درباره‌ی ماه مبارک رمضان فرمودند. رسیدیم به این‌جا که فرمودند: «و دعائکم فیه مستجاب»؛ در این ماه، دعای شما و چیزی که از خدا بخواهید به اجابت نزدیک‌تر است. خدا جواب می‌دهد ان‌شاءالله، دعایی را که بکنید.

حقیقت قرب الهی و معنای اجابت دعا

در قرآن کریم هست، اعوذ بالله من الشیطان الرجیم: «وإذا سألك عبادي عني فإني قريب أجيب دعوة الداع إذا دعان فليستجيبوا لي وليؤمنوا بي»؛ وقتی بنده‌های من چیزی نیاز دارند، احتیاجی به من دارند، کاری دارند با من، من دور نیستم، نزدیکم.

خدای متعال جسم و مادی و ناقص نیست. دور و نزدیکی مال چیزهایی است که مادی هستند؛ مال چیزهایی است که محدودند؛ مال چیزهایی است که جسم هستند، جسم دارند، ماده دارند؛ برای این‌ها دوری و نزدیکی مطرح است.

فرقش این است که وقتی کسی از انسان دور باشد، انسان امیدش به این که او بتواند برایش کاری بکند گاهی کمتر است و مأیوس می‌شود. اما اونی که نزدیک است، امید انسان به این که بتواند برود سراغش و خواسته و حاجتش را مطرح کند و جواب بگیرد بیشتر است. این‌جا خدا می‌فرماید: من قریبم، دور نیستم؛ به این معنی که به اجابت دعای شما نسبت به من، باید امیدوار باشید؛ مثل کسی که نزدیک شماست و از این جهت امید دارید که مشکل شما را حل بکند. «أجيب دعوة الداع إذا دعان»؛ وقتی من را دعا کنند، جواب می‌دهم.

تفاوت روگردانی و توجه خداوند به بندگان

یه وقت از یه کسی شما چیزی می‌خواهید، او جوابتان را نمی‌دهد؛ اصلاً توجه نمی‌کند به شما، عنایتی به شما نمی‌کند، جواب به شما نمی‌دهد؛ یا درخواستتان را حضوری مطرح می‌کنید، اصلاً توجهی نمی‌کند؛ نامه می‌نویسی به او، اصلاً جواب نمی‌دهد.

اما یه وقت برعکس است؛ وقتی در حضورش حاجتتان و گرفتاریتان را مطرح می‌کنید، نیازتان را مطرح می‌کنید، جواب می‌دهد، توجه می‌کند؛ نامه بنویسی درخواست کنی، جواب نامه را می‌دهد. این جواب دادن یعنی این؛ توجه می‌کنند، روگردان نیست از شما.

یه وقت آدم کاری می‌کند، خدا از او روگردان است، به او عنایت نمی‌کند، التفات و توجه نمی‌کند. اما این‌جا می‌فرماید وقتی دعا کنید، وقتی من را بخوانید، وقتی از من بخواهید، من جواب می‌دهم؛ ملتفتم که شما چی می‌گویید، چی می‌خواهید، جوابتان را هم می‌دهم، حتماً جوابتان را خواهم داد.

حکمت در استجابت و عدم استجابت ظاهری دعا

البته حالا این‌ که دقیقاً همان خواسته‌ای را که ما داریم یا نه، همان را خدا بدهد، این دیگه بنا بر حکمت الهی است؛ که چی صلاح هست برای ما، کی داده بشه. اما جواب ما را می‌دهد؛ یا این‌ که همین الان چیزی به ما می‌دهد، یا همان را که می‌خواهیم به ما می‌دهد، یا بهتر از آن را می‌دهد، یا در وقت مناسب و شرایط مناسبی آن را به ما می‌دهد، یا به حساب [آخرت] آن را می‌گذارد؛ بالاخره به یه نحوی این جواب ما را می‌دهد.

این متفاوت از این است که همون چیزی را که ما بخواهیم به ما بدهد. شاید اون چیزی که ما بخواهیم، فکر می‌کنیم به صلاحمان هست، ولی چون از آینده‌ی امور خبر نداریم، ملتفت نیستیم و نمی‌دانیم که شاید هم اینی که من الان می‌خواهم و خیلی دنبالش هستم، به صلاحم نباشه؛ حالا یا به صلاح دنیام نباشه، یا به صلاح آخرتم نباشه. اون کسی که آینده را خبر داره و می‌دونه چی به صلاح ماست، اون خداست.

شرط اصلی عنایت الهی و تمثیل اسباب‌بازی

به ما گفته شما دعا کنید، بخواهید؛ خود این دعا عبادت است. از من بخواهید؛ اگه دعا نکنید، بهتان توجه نمی‌کنم. «قل ما يعبأ بكم ربي لولا دعاؤكم»؛ در قبال این آیه، آن آیه هست. اگه شما دعا نکنید، [خدا] اعتنا نمی‌کند؛ این‌جا تو این آیه می‌فرماید: «فإني قريب أجيب دعوة الداع إذا دعان». وقتی کسی دعا کنه و از من بخواد، به او می‌دهم؛ «إذا دعان»؛ وقتی از من بخواهی، من جوابتان را می‌دهم. در اون آیه می‌فرماید وقتی از من نخواهید، دعا نکنید، برای خودتان باشید، من اعتنایی نمی‌کنم، به خودتان واگذار می‌کنم؛ خودت برو ببین می‌تونی مشکلو حل کنی.

پس خود دعا کردن و خواستن از خدا، شرط اصلی و مهم است در این‌ که خدا عنایت کنه به انسان، توجه کنه و جواب را بدهد. این جواب گاهی متناسب و موافق همون خواسته‌ای است که ما داریم، گاهی هم متفاوت است؛ گاهی همین الان می‌دهد، گاهی بعدتر می‌دهد؛ گاهی همانی را که می‌خواهیم می‌دهد، گاهی چیز دیگری می‌دهد.

کارهای خدای متعال پر از حکمت است، همه‌اش از حکمت صادر می‌شود، همه‌اش دارای حکمت هست. در قالب مثالی، مثلاً فرض بگیرید ممکنه بچه‌تان سنش خیلی پایین بوده، کم بوده، یک سال دو سالش بوده... از شما دیده در مغازه‌ی اسباب‌بازی‌فروشی، یه اسباب‌بازی را از شما خواسته براش بخرید. این اسباب‌بازی متناسب با سنش نبوده؛ این هم بچه بوده، بچه در اون سن فقط هر چی دستش بیاد خراب می‌کند، زده این را خراب کرده است.

حالا بزرگ شده، ده سالش شده، دوازده سالش شده، می‌گوید: ای کاش این اسباب‌بازی را الان برام خریده بودید، الان بلدم که به چه دردی می‌خورد، چه بازی‌ای می‌شود باهاش کرد، به چه استفاده‌ای برای من میاد؛ بچگی دادی دست من، من فقط خرابش کردم و هیچ استفاده‌ای هم ازش نبردم.

حالا ما هم دقیقاً مثل همون بچه می‌مانیم؛ هر چی می‌بینیم می‌خواهیم. هر چی می‌بینیم و نداریم، می‌خواهیم. هر مشکلی هم داریم، همین الان می‌خواهیم همین‌جوری که من تشخیص می‌دهم حل بشه؛ این‌طوری می‌شود قضیه. ولی خدای متعال، مثل اون بزرگ‌تر که عقلش می‌رسد، تشخیص می‌دهد و می‌داند که این الان به درد این نمی‌خورد، این الان به صلاح این نیست؛ این‌طور. خدا بر اساس حکمت می‌داند گاهی، این چیزی که الان این می‌خواهد، جاش الان نیست؛ ممکنه جاش جای دیگری، به شکل دیگری، بهتر باشه. پر از حکمت است کارهای خدا؛ دادن‌ها و ندادن‌هاش همه‌اش حکمت داره. آنچه را که می‌دهد، حکمت دارد، آنچه را که هم نمی‌دهد، حکمت دارد؛ ریشه‌دار و محکمه. اما ما نه، ما هر چی ببینیم و دلمان بخواد، می‌خواهیم که همون آن برگزار بشه؛ خدای متعال بر اساس اون حکمتش و اقتضای حکمتش داره می‌کنه امور رو.

اهمیت مغتنم شمردن فیوضات ماه رمضان و حقیقت روزه‌داری

«و دعائکم فیه مستجاب»؛ دعای شما در این ماه جواب داده می‌شود، خدا عنایت بهتان می‌کند. به برکت روزه‌ای که تو این ماه می‌گیرید، خدای متعال بیشتر عنایت داره به بنده‌هاش. «فاسئلوا ربکم بنیات صادقه و قلوب طاهره ان یوفقکم لصیامه و تلاوة کتابه»؛ حالا که دعاتون مستجابه، از خدای متعال بخواهید که بهتان توفیق بدهد که این ماه را بتوانید روزه‌اش را بگیرید و مانعی پیش نیاد از روزه‌داری این ماه. هر اتفاقی و کاری که خودمون انجام بدیم، خودمون باعثش باشیم که از روزه‌ی این ماه محروم بشیم، این پیش نیاد؛ و حتی غیر از اون، چیزهایی که دست ما هم نیست، پیش نیاد.

چیزهایی هست دست ماست؛ یه وقت یکی کار سنگینی انجام می‌دهد، می‌تواند این را موکول کند به بعد ماه مبارک، موکول کند به بعد. الان انجام می‌دهد، از روزه محروم می‌شود، فشار به بدنش میاد و از روزه محروم می‌شود. مسافرت غیرضروری هست براش پیش میاد، می‌تواند موکول کند به بعد ماه مبارک، موکول کند به بعد.

روزه‌ی این ماه، این یک ماه روزه‌اش آثار خوب و خاصی دارد، این آثاری که می‌فرمایند دارد. ما وقتی موکول کنیم برای بعد، خیلی از این آثار از دست می‌رود. بعد ماه مبارک قضایش را به جا میاریم، اما دیگه ماه مبارک نیست، این برکات که نیست که. اون فقط واجبی گردنمان هست به عنوان قضای روزه، ادا کردیم؛ دیگه این برکات و فیوضاتی که خدا این‌جا شامل حالمان می‌کند اون‌جا نیست.

دو عبادت بزرگ ماه رمضان و توفیق الهی

این‌جا فرمودند: از خدا بخواهید توفیق بهتان بدهد که هم روزه‌ی این ماه را بگیرید کامل، و هم موفق بشید تو این ماه تلاوت قرآن کریم بکنید. این دو عبادت بزرگ در این ماهه. این‌جا دارند به ما یاد می‌دهند، پشت این که دعاتون مستجابه، به ما یاد دادند. چون به ما می‌گفتند دعاتون مستجابه، ما می‌گفتیم خدایا این را بده، آن را بده، ماشین بده، خونه بده؛ خب اشکالی هم نداره، همه دعا را به ما اجازه دادند که بکنیم و همه چیز را از خدا بخواهیم. اما ایشون به ما یاد دادند پشت‌بند این قضیه که دعا می‌کنیم، به‌خصوص تو این ماه این دعا را فراموش نکنیم، این را از خدا بخواهیم؛ چون این از همه چیز مهم‌تره. که یکی روزه‌ی این ماه را بگیرید، یکی تلاوت قرآن کریم کنید در این ماه هر چه بیشتر. از خدا بخواهیم توفیقش را به ما بدهد.

این خیلی مهمه که خدا توفیق عمل خیر به انسان بدهد. توفیق یعنی فراهم کردن اسباب و شرایطش. این اسباب و شرایط طوری مهیا بشه که ما موفق بشیم اون کار خیر، عمل صالح، کار نیک و خوب را انجام بدهیم. این را باید از خدا بخواهیم. خدا اعمال خیر زیاد قرار داده، توفیق انجامش را به همه نمی‌دهد؛ به کی می‌دهد؟ به اونی که از خدا می‌خواهد که به او توفیق داده بشه. اگر به او توفیق داده نشه، محزون می‌شود؛ که چی شد من توفیق پیدا نکردم به این کار خیر، به این خدمت، به این عبادت، چی شد از دست دادم.

یه صفت خوبی که در انسان‌های مؤمن هست، اینه که اگر احیاناً توفیق عمل خیر و صالحی را هم خدا بهشان نداد، محزون می‌شوند. محزون می‌شوند از این که چرا من توفیق پیدا نکردم این کار را انجام بدهم. این یه مسئله‌ست. به هر حال این دو تا چیز را فرمودند از خدا بخواهید توفیق بدهد تو این ماه.

رکن اول: نیت صادقانه و ملاک پاداش الهی

به دو وسیله، یک: «بنیات صادقه»؛ اون چیزی را که از خدا می‌خواهید، واقعاً تو دلتان هم بخواهید از خدا. مثل خیلی دعاهای افراد نباشه که یه چیزی را از خدا می‌خواهند، اما حالا در دلشان خیلی هم این مسئله جدی نیست. خیلی وقت‌ها دعای ما با قلب و دل صادق نیست. می‌گوییم این را از خدا می‌خواهیم، اما ته دلمان با این موافق نیست؛ این‌قدرام براش مهم نیست. این‌طوری نه، بلکه در نیتتان صادق باشید، واقعاً بخواهید که روزه‌ی این ماه را بگیرید.

آدمی که نیتش صادقانه باشه در اون چیزی که از خدا می‌خواهد، خودش هم دنبالش می‌ره که اسبابش را مهیا کنه. اون چیزی را که انسان به طور جد بهش نیاز داره، احتیاج داره، می‌خواهد، چیکار می‌کند؟ خودش هم دنبالش می‌ره مهیاش کنه، اون کاری را که از دستش برمیاد انجام بده، اسباب و شرایطی داره مهیا کنه.

روزه‌ی این ماه می‌خوام بگیرم، خب من برای این که موفق بشم این ماه روزه بگیرم چه چیزهایی جلوی من را می‌گیرد از روزه‌داری؟ این‌ها را مرتفع کنم. چه چیزهایی کمک من می‌کند روزه بگیرم؟ این‌ها را انجام بدهم. چه چیزهایی مانع منه از این که قرآن کریم بیشتر تلاوت کنم؟ این‌ها را برطرف کنم. چه چیزهایی کمک من می‌دهد که قرآن کریم بیشتر تلاوت کنم؟ این‌ها را انجام بدهم.

یه وقت انسان می‌بیند خودش فردی تو خونه نشسته، خیلی نمی‌ره سراغ قرآن کریم؛ به حمدالله و المنة، خب مجالس قرائت قرآن کریم زیاد برپا شده در مساجد، در مشاهد مشرفه. خب این، دعا به نیت صادقه، یه جایش همینه؛ با نیت صادقانه از خدا بخواهیم خدا توفیق بدهد تلاوت قرآن، خب بسم‌الله، پاشو؛ شما که می‌دونی وقتی خونه می‌شینی نمی‌خونی قرآن، برنامه بذار، گوشه‌ی زندگیت که من یه ساعتی از شبانه‌روز را هم برم مثلاً مسجد، بشینم همراه با اون جمع، قرآن بخونم. هم عنایت خدا به جمع بیشتره، ثوابش زیاده، استفاده‌ی آدم بیشتره. اما همین‌طور بشینه گوشه خونه بگه: خدایا، توفیق بده من قرآن کریم تلاوت کنم و نشسته گوشه‌ی خونه می‌بیند خودش این همت را ندارد؛ خب باید پاشه، دست به کار شه.

نیت صادقانه این‌جوری، این‌جا جواب می‌دهد. اونی که واقعاً چیزی را بخواد، پامی‌شه راه می‌افتد. اونی که گرفتاری مالی پیدا کرده، الان پولی می‌خواهد، الان خیلی ضروری شده براش، نمی‌شینه گوشه‌ی خونه فقط منتظر بشه یکی بیاد بهش زنگ بزنه، بیاد در خونه‌اش را بزنه، بگه بیا بهت می‌دم؛ پامی‌شه دست به کار می‌شه، می‌ره سراغ می‌گیرد، پرس‌وجو می‌کند، دنبالش راه می‌افتد. این هم همینه؛ شما که روزه‌ی این ماه را می‌خواهی، ببین چی کمک شما می‌کند روزه‌ی این ماه را بگیری؟ انجام بده. چی مانع شماست از این که روزه‌ی این ماه را بگیری؟ برطرفش کن. چی مانع شماست از این که قرآن کریم بخونی بیشتر؟ برطرفش کن. خودت را رها نکن، خودت راه بیفت.

سنت معصومین در ملازمت دعا با عمل

پس از خدا بخواهیم، این مسئله‌ی مهمیّه، نکته‌ی مهمیّه ایشون اشاره می‌فرمایند. دو رکن اصلی را ایشون دارند اشاره می‌کنند در چیزهایی که خدا... انسان از خدا می‌خواد، در دعاها؛ در اون حوائج و گرفتاری‌ها و مشکلات و نیازهای انسان. یکی‌اش دعا کردنه، یکی‌اش اقدام و عمل خود انسانه. خود انسان گاهی یا دعا نمی‌کند، یا اون عمل لازم را انجام نمی‌دهد، یا هر دو تاش. این دو تا باید با هم باشه. «فاسئلوا الله ربکم بنیات صادقه»؛ از خدا بخواهید، نیتتان هم صادق. این دست شماست. نیت صادق هم اثرش همینه که عرض شد. ما دعا می‌کنیم می‌گوییم: خدا این توفیق‌ها را به من بده، نمی‌نشینیم گوشه خونه؛ پامی‌شیم، اقدام لازم را انجام می‌دهیم، خدا هم ببینه ما صادقیم و واقعاً می‌خواهیم، کمکمان می‌کند. اما ببینه ما فقط به خودش گفتیم تو انجام بده، من نشستم تا تو انجام بدی، او هم قطعاً اجابت نمی‌کند. این مطلب مهمیّه که این‌جا می‌فرمایند.

رکن دوم: طهارت قلب و راه‌های دست‌یابی به آن

یکی‌اش نیت صادقانه‌ست، دو: «و قلوب طاهره»، «و قلوب طاهره» با دل طاهر و پاک. قلب ما در اثر گناه و معصیت، کثیف می‌شود، آلوده می‌شود، چرک می‌شود؛ این کثیفی و سیاهی و آلودگی هم مختلفه در افراد؛ بعضی خیلی آلوده‌اند، بعضی کمتر آلوده‌اند. ایشون می‌فرماید برای این که این دو تا توفیق بزرگ را از خدا بخواهید، دو تا وسیله می‌خواهد؛ یکی نیت صادقانه، یکی دل پاک. حالا دل پاک چطور حاصل می‌شود؟ در افراد دو طور هست، دو جورند افراد، که دل پاک داشته باشند.

یه عده اون‌هایی که خدای متعال این توفیق را بهشان داده، همت کردند و گناه نمی‌کنند. نگذاشتند دلشان به آلودگی گناه، آلوده بشه و کثیف بشه، نگذاشتند؛ نمی‌ذارند، یا از وقتی توبه کردند و محکم ایستادند و تقوا را ادامه دادند، گناه نمی‌کنند؛ این‌ها دلشان پاکه. یا آدم بره تو این زمره، تو این دسته، تو این‌ها باشه؛ این‌ها دلشان طاهر و پاکه، این‌ها دعاشون هم مستجابه. بنده‌های صالح خدای متعال، عباد صالح خدا که گناه و معصیت نمی‌کنند، پیش خدا خیلی ارزش و مقام دارند؛ چون زحمت کشیدند بندگی کردند، خدا هم دعاشون را جواب می‌د‌ه، مستجاب می‌کند و بسیاری مواقع هم همون چیزی را که می‌خواهند بهشان می‌د‌ه؛ یعنی جواب دادن خدا به همون نحویه که این‌ها می‌خواهند بهشان می‌د‌ه. این لازمه‌اش قلب طاهره، دل پاک باشه از معصیت، از آلودگی گناه. یه دسته این‌طوری‌اند گناه نکردند، نمی‌کنند، دلشان پاکه.

دسته‌ی دوم دسته‌ای‌اند که گناه کردند، اما توفیق بزرگِ به نام توبه، شامل حالشان هست؛ لااقل اگر خدای نکرده گناه می‌کند، اما این همت و توفیق را دارد که پشت گناهش و پس گناهش توبه کنه، برگرده، پاکش کنه این گناه را با توبه کردن، از بینش ببره، اصلاً نذاره این گناه ثبت بشه. چون در روایت هست وقتی گناه می‌کنی، تا چند ساعتی گناه نوشته نمی‌شه شاید این بنده توبه کنه؛ و این‌ها این هنر را دارند که وقتی گناه خدای نکرده کردند، این‌ها پشتش توبه می‌کنند. این‌هایی که توبه می‌کنند و این توفیق بزرگ را دارند، این‌ها هم جزو کسانی‌اند که خدا بهشان این توفیق را می‌د‌ه که دلشان پاک و مطهر بشه ان‌شاءالله، وقتی این راه را ادامه بدهند.

به هر حال، یا الان آدم با‌تقوایی هستیم، یا اگه نیستیم الان توبه می‌کنیم؛ تصمیم می‌گیریم گناه نکنیم. این اعلام کردیم که ما این‌کاره‌ایم، بنا داریم دیگه گناه نکنیم، بنا داریم جلوش بایستیم، بنا داریم نذاریم شیطان بر ما مسلط بشه. این دو تا وسیله را ایشون می‌گن... می‌فرمایند که می‌خواهیم.

پایه‌های استجابت و شرایط سنگین توفیق الهی

وقتی دعا می‌کنید که خدا این دو تا توفیق بزرگ را به شما بده، این دعای شما دو تا پایه داره؛ یک: نیت صادقانه، راست بگی و بخواهی، دو: قلب طاهر و پاک. این‌طوری، این‌طوری از خدا بخواهید خدا توفیق بهتان بدهد. چقدر این دو تا دعایی که ما می‌خواهیم مهمه که مقدماتش و تشریفاتش بالاست. برای این که این دو تا را بخواهیم، همین‌طور نفرمودند بخواهید از خدا این دو تا را؛ فرمودند تشریفات داره. این دو تا خیلی توفیق بزرگیّه، آدم عاقل و فهیم وقتی این روایت را بخواند، توجه کنه به این عبارات حضرت، این‌ها ظاهر است ازش، چیز مخفی‌ای نیست. این‌قدر این دو تا عبادت بزرگه که تشریفاتش را بردند بالا؛ که دعا کنید از خدا بخواهید با این دو تا وسیله: قلب طاهر، نیت صادقانه. این تشریفات را مهیا کن، از خدا بخواه‌ که چی بهت بده؟ این دو تا رو. این دو تا توفیق بزرگ رو. روزه‌ی این ماه.

دیدگاه اولیای الهی به ماه رمضان و حقیقت عید

اولیای خدا نظرشان این‌طوریه به روزه‌ی ماه مبارک. این‌قدر این روزه را مهم و بزرگ می‌دانند که این‌طوری از خدا توفیق می‌خواهند، این‌طوری از خدا می‌خواهند این مسئله را که بهشان داده بشه. اما اون‌هایی که میانه‌شان خوب نیست با خدا، ارتباطشان خرابه، نه؛ اصلاً دلشان می‌خواد ماه مبارک نیاد. میاد ناراحتند، می‌ره خوشحالند.

اما به عکس، اولیای خدا، امام سجاد (علیه‌السلام) فرمود این ماه مبارک، عیدشان است. عید چون، تو عید آدم عوض می‌شه، زیر و رو می‌شه، خونه‌تکونی می‌کنه خودش رو؛ مهم‌ترین فرصتی که در طول سال پیش میاد برای همه که عوض بشه، خونه‌تکونی کنه، فرصت این ماهه. اولیای خدا این را عید می‌دانند، نه پر کردن شکم را، به اون بگن عید. پر کردن شکم، حیوانیت انسان را تقویت می‌کند، انسان را از فضائل و کمالات اخلاقی، حال خوش روحی و معنوی دور می‌کند. به عکسش، کمتر خوردن و به قاعده خوردن و روزه گرفتن، روح معنویت و ایمان را در انسان بالا می‌برد. این عید اولیای خداست؛ دنبالشند، منتظرشند بیاد؛ وقتی توش هستند، خوشحالند؛ بعد هم که می‌ره بره، ناراحتند، مصیبت‌زده هستند. این نگاه را دارند به روزه گرفتن این ماه، به خود این ماه، به تلاوت قرآن این ماه، به نمازهای این ماه، به هر کاری که تو این ماه انجام می‌شه؛ این‌ها این‌قدر عبادات مهمیّه. این‌ها را از خدا بخواهید با دل پاک و نیت صادقانه، خودتان همت کنید فراهمش کنید.

اهمیت تلاوت کلام‌الله و سنت اهل‌بیت

قرآن کریم تلاوت کنید زیاد. یکی از سنت‌های حضرات معصومین (علیهم‌السلام) بود که خیلی تلاوت قرآن داشتند، در روایات حجم عظیمی از قرآن را اشاره کردند که این‌ها تلاوت می‌کردند؛ نبوده بگن چون علم قرآن کریم دست ماست، همه چیز قرآن را ما می‌دانیم، فلان، دیگه احتیاجی نداریم قرآن بخوانیم، نه؛ خیلی مقید بودند و حجم عظیمی آدم نگاه می‌کند تو روایات اشاره کردند این‌ها قرآن می‌خوندند حتی در غیر ماه مبارک، چه برسه به ماه مبارک. این، مسئله‌ی مهمیّه، از عبادات بزرگه که هم در ماه مبارک رمضان نسبت بهش اشاره شده و تاکید شده، هم در عبادت بزرگی مثل حج؛ اون‌جا هم یکی از عبادات بزرگش قرائت زیاد قرآن کریمه.

در دعای ماه مبارک از خدا می‌خواهیم که روزی‌مان کنه که «حج بیتک الحرام فی عامی هذا و فی کل عام»، اون عبادتم مثل این عبادته؛ و اون عبادت هم یکی از بزرگ‌ترین عبادات بینش و توش، قرائت قرآن کریم زیاد. انسان عاقل وقتی این‌ها را باز می‌بیند، می‌فهمد چقدر این عبادت ارزش داره و چقدر ما مقصریم در ارتباطمان با قرآن کریم، تو همین قرائتمون، همین تلاوتمون نسبت به قرآن کریم، همین قرآن خوندنمان متأسفانه؛ و این ادامه داره تا قیامت متأسفانه تا اون‌جا.

شکوه رسول‌الله و قرآن از مهجوریت کلام الهی

هم قرآن کریم شکایت می‌کند از تک‌تک ماها به پیشگاه خدای متعال، هم پیغمبر اکرم شکایت قرآن کریم را می‌کند پیش خدای متعال از امتش. «وقال الرسول يا رب إن قومي اتخذوا هذا القرآن مهجورا»؛ پیغمبر اکرم شکایت می‌کند پیش خدا، علیه قومش، به نفع قرآن کریم؛ این در قرآن کریم هست، در روایت هم هست که خود قرآن کریم هم قیامت شکایت می‌کند که من را مهجور کردند.

اولین قدمش تلاوته، همین خوندنه، زیاد، انس داشتن با قرآن کریم زیاد؛ چطور ما خوب گوشیمون را این‌طور باهاش انس داریم، این‌طور جزء منفصل ما شده، نمی‌تونیم ازش جدا باشیم، شبانه‌روز، در خواب و بیداری، صبح اول صبح، آخر شب موقع خواب، در بین روز، جزء منفصلمون شده؛ خب، این قاعدتاً رو این چیزی که در اسلام گفته شده جایش قرآن کریمه، باید باشه؛ قاعده‌اش اینه، سیره‌ی حضرات معصومین (علیهم‌السلام) رو قرآن کریم بوده‌؛ یعنی صبح اول صبح چشم باز بشه، قرآن؛ شب آخر شب می‌خوام به خواب برم، می‌خوام این و اونش کنم، صفحه به صفحه‌اش کنم، قرآن؛ روز هر از گاه و بی‌گاهی یه سری بهش بزنم، قرآن؛ اینه.

اما همین‌جوری مهجورش کردیم، همین‌طوری کاری کردیم که تو مشاهد مشرفه هم می‌بینی به جایی که قرآنی بگیره دستش دعایی بخونه، چیزی بخونه، اون‌جا هم بعضی نمی‌تونند ازش جدا بشند. این را، اون‌وقت ما بخواهیم ببینیم اهمیتش چقدره، همین کلام پیغمبر اکرم کفایت می‌کند که بفهمیم؛ همین که این عبادت این‌قدر تو این ماه تاکید می‌شه کفایت می‌کند ما بفهمیم چقدر... همین که تو عبادت بزرگی مثل حج این عبادت قرار داده شده کفایت می‌کند برامون که اهمیتش را بفهمیم. انسان عاقل وقتی این‌ها را باز می‌بیند می‌فهمد چقدر این عبادت ارزش داره و چقدر ما مقصریم تو ارتباطمون با قرآن کریم، تو همین قرائتمون، همین تلاوتمون نسبت به قرآن کریم، همین قرآن خوندنمان متأسفانه.

فرجام کار و دعا برای توفیق طاعت

انشاءالله خدای متعال توفیق مرحمت کنه که در روز قیامت جزو اون‌هایی نباشیم که قرآن کریم و پیغمبر اکرم شکایت ما را پیش خدا ببرند؛ اگه اون‌ها شکایت ما را پیش خدا ببرند، دیگه ما شفیعی برامون نمی‌مونه، کسی دیگه نمی‌تونه ما را نجات بده انشاءالله.

انشاءالله خدا توفیق مرحمت کنه عمل کنیم، تلاوت کنیم، توفیق به ما مرحمت کنه روزه‌ی این ماه را بگیریم، اسبابش را برامون فراهم کنه، موانعش را برطرف کنه، انشاءالله خدا توفیق مرحمت کنه که تلاوت قرآن کریم بیشتر انجام بدهیم، اهمیت این مسئله را بیشتر بفهمیم، از خدا بیشتر بخواهیم؛ نثار ارواح طیبه‌ی خاتم انبیاء و حضرات معصومین (علیهم‌السلام) و ارواح طیبه‌ی علمای ربانی و شهداء و امام شهداء سه صلوات بفرستید.

]

۱. حقیقت قرب الهی و معنای اجابت دعا

خدای متعال جسم و مادی و ناقص نیست. دوری و نزدیکی مال چیزهایی است که مادی و محدودند؛ مال چیزهایی است که جسم و ماده دارند و برای این‌ها دوری و نزدیکی مطرح است. فرقش این است که وقتی کسی از انسان دور باشد، انسان امیدش به این که او بتواند برایش کاری بکند کمتر است و مأیوس می‌شود. اما اونی که نزدیک است، امید انسان به این که بتواند برود سراغش و خواسته و حاجتش را مطرح کند و جواب بگیرد بیشتر است. این‌جا خدا می‌فرماید: من قریبم، دور نیستم؛ به این معنی که به اجابت دعای شما نسبت به من، باید امیدوار باشید؛ مثل کسی که نزدیک شماست و از این جهت امید دارید که مشکل شما را حل بکند. «أجيب دعوة الداع إذا دعان»؛ وقتی من را دعا کنند، جواب می‌دهم.

۲. حکمت خداوند در استجابت یا عدم استجابت ظاهری خواسته ها

این‌ که دقیقاً همان خواسته‌ای را که ما داریم یا نه، همان را خدا بدهد، این بنا بر حکمت الهی است؛ که چه چیزی صلاح هست برای ما و کی داده بشود. اما جواب ما را می‌دهد؛ یا این‌ که همین الان چیزی به ما می‌دهد، یا همان را که می‌خواهیم به ما می‌دهد، یا بهتر از آن را می‌دهد، یا در وقت مناسب و شرایط مناسبی آن را به ما می‌دهد، یا به حساب [آخرت] آن را می‌گذارد؛ بالاخره به یک نحوی این جواب ما را می‌دهد. این متفاوت از این است که همان چیزی را که ما بخواهیم به ما بدهد. شاید آن چیزی را که ما بخواهیم، فکر می‌کنیم به صلاحمان هست، ولی چون از آینده‌ی امور خبر نداریم، ملتفت نیستیم و نمی‌دانیم که شاید هم این چیزی که من الان می‌خواهم، به صلاحم نباشد.

۳. تمثیل اسباب‌بازی؛ چرا گاهی به خواسته‌هایمان نمی‌رسیم؟

ما مثل بچه می‌مانیم؛ هر چه می‌بینیم می‌خواهیم. هر چه می‌بینیم و نداریم، می‌خواهیم. هر مشکلی هم داریم، همین الان می‌خواهیم همان‌جوری که من تشخیص می‌دهم حل بشود؛ این‌طوری می‌شود قضیه. ولی خدای متعال، مثل آن بزرگ‌تر که عقلش می‌رسد، تشخیص می‌دهد و می‌داند که این الان به درد این نمی‌خورد و به صلاح این نیست. خدا بر اساس حکمت می‌داند گاهی، این چیزی که الان این می‌خواهد، جایش الان نیست؛ ممکنه جایش جای دیگری، به شکل دیگری و بهتر باشد. پر از حکمت است کارهای خدا؛ دادن‌ها و ندادن‌هاش همه‌اش حکمت دارد. آنچه را که می‌دهد، حکمت دارد، آنچه را که هم نمی‌دهد، حکمت دارد؛ ریشه‌دار و محکم است. اما ما می‌خواهیم که همان آن برگزار بشود؛ در حالی که خدای متعال بر اساس اقتضای حکمتش امور را اداره می‌کند.

۴. محرومیت از برکات خاص روزه با موکول کردن آن به قضا

حالا که دعاتون مستجاب است، از خدای متعال بخواهید که بهتان توفیق بدهد که این ماه را بتوانید روزه‌اش را بگیرید و مانعی پیش نیاد از روزه‌داری این ماه. هر اتفاقی و کاری که خودمان انجام بدهیم و خودمان باعثش باشیم که از روزه‌ی این ماه محروم بشویم، این پیش نیاید. چیزهایی هست دست ماست؛ یک وقت یکی کار سنگینی انجام می‌دهد که می‌تواند این را موکول کند به بعد ماه مبارک، اما الان انجام می‌دهد و از روزه محروم می‌شود. روزه‌ی این ماه، این یک ماه روزه‌اش آثار خوب و خاصی دارد؛ ما وقتی موکول کنیم برای بعد، خیلی از این آثار از دست می‌رود. بعد ماه مبارک قضایش را به جا می‌آوریم، اما دیگر ماه مبارک نیست و این برکات خاص و فیوضاتی که خدا این‌جا شامل حالمان می‌کند، آن‌جا نیست.

۵. ملازم بودن دعا با حرکت و اقدام عملی انسان

ما دعا می‌کنیم و می‌گوییم: خدا این توفیق‌ها را به من بدهد، اما نباید بنشینیم گوشه‌ی خانه؛ باید بلند شویم، اقدام لازم را انجام بدهیم تا خدا هم ببیند ما صادقیم و واقعاً می‌خواهیم و کمکمان کند. اما اگر ببیند ما فقط به خودش گفتیم تو انجام بده و من نشسته‌ام تا تو انجام بدهی، او هم قطعاً اجابت نمی‌کند. آدمی که نیتش صادقانه باشد در آن چیزی که از خدا می‌خواهد، خودش هم دنبالش می‌رود که اسبابش را مهیا کند. آن چیزی را که انسان به طور جد بهش نیاز دارد و می‌خواهد، خودش هم دنبالش می‌رود مهیاش کند و آن کاری را که از دستش برمی‌آید انجام بدهد. نیت صادقانه این‌جوری جواب می‌دهد؛ اونی که واقعاً چیزی را بخواهد، بلند می‌شود و راه می‌افتد.

۶. طهارت قلب؛ راه اصلی استجابت دعاها

برای این که این توفیق‌های بزرگ را از خدا بخواهید، دو تا وسیله می‌خواهد؛ یکی نیت صادقانه، یکی دل پاک. قلب ما در اثر گناه و معصیت، کثیف می‌شود، آلوده می‌شود و چرک می‌شود. خدای متعال به بنده‌های صالحش که گناه و معصیت نمی‌کنند و پیش خدا خیلی ارزش و مقام دارند عنایت دارد؛ چون زحمت کشیدند بندگی کردند، خدا هم دعاشون را جواب می‌دهد، مستجاب می‌کند و به همان نحوی که می‌خواهند بهشان می‌دهد. دسته‌ی دوم هم کسانی هستند که گناه کردند، اما توفیق بزرگِ توبه شامل حالشان هست؛ لااقل این همت و توفیق را دارد که پشت گناهش توبه کند، برگردد و پاکش کند این گناه را با توبه کردن. اونی هم که توبه می‌کند، خدا بهش این توفیق را می‌دهد که دلش پاک و مطهر بشود.

۷. رمضان؛ فرصت طلایی خانه‌تکانی دل و روح

امام سجاد (علیه‌السلام) فرمود این ماه مبارک، عیدشان است. عید چون، تو عید آدم عوض می‌شود، زیر و رو می‌شود، خانه‌تکانی می‌کند خودش را؛ مهم‌ترین فرصتی که در طول سال پیش می‌آید برای همه که عوض بشود و خانه‌تکانی کند، فرصت این ماه است. اولیای خدا این را عید می‌دانند، نه پر کردن شکم را. پر کردن شکم، حیوانیت انسان را تقویت می‌کند و انسان را از فضائل و کمالات اخلاقی و حال خوش روحی و معنوی دور می‌کند. به عکسش، کمتر خوردن و به قاعده خوردن و روزه گرفتن، روح معنویت و ایمان را در انسان بالا می‌برد. این عید اولیای خداست؛ دنبالشند، منتظرشند بیاد؛ وقتی توش هستند، خوشحالند؛ بعد هم که می‌ره بره، ناراحتند و مصیبت‌زده هستند.

1️⃣ آشنایی با خطبه و تلاوت مقدماتی

◽️ دعای مستجاب در ماه مبارک رمضان

◽️ بشارت پیامبر اکرم (ص) به فضائل ماه خدا

2️⃣ حقیقت قرب الهی و اجابت دعا

◽️ معنای نزدیکی خداوند و رفع دوری مادی

◽️ امید به گره‌گشایی در پرتو قرب پروردگار

3️⃣ حکمت الهی در تقدیر خواسته‌ها

◽️ تمثیل اسباب‌بازی و مصالح پنهان انسان

◽️ تفاوت اجابت قطعی با اعطای عین خواسته

4️⃣ حقیقت روزه‌داری و برکات ماه رمضان

◽️ محرومیت از آثار خاص با موکول کردن روزه به قضا

◽️ رمضان؛ فرصت طلایی خانه‌تکانی دل و روح

5️⃣ ملازمت دعا با حرکت و اقدام عملی

◽️ شرط اصلی عنایت الهی؛ داشتن نیت صادقانه

◽️ نفی گوشه‌نشینی و لزوم فراهم کردن اسباب طاعت

6️⃣ طهارت قلب؛ شرط اساسی استجابت

◽️ ارزش و مقام عباد صالح و دوری از معصیت

◽️ حقیقت توبه و پاکیزگی روح از آلودگی گناه

7️⃣ شکوه رسول‌الله (ص) و قرآن از مهجوریت کلام الهی

◽️ اهمیت انس دائمی و تلاوت کثیر قرآن کریم

◽️ هشدار درباره شکایت قرآن و پیامبر (ص) در قیامت