أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَيْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ
ماه مبارک رمضان با بقیه ماه ها فرق دارد! چون سه چیز با خودش میآورد:
«البرکة» : روزی زیاد میشود.
« الرحمة» : نعمت زیاد می شود.
« المغفرة» : به خاطر روزه گرفتن و کم شدن خوردن و آشامیدن، انسان دلش رقیق میشود و از گناه فاصله میگیرد! وقتی از گناه فاصله گرفت اسباب مغفرت خدا هم فراهم میشود.
-
شَهْرٌ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ أَفْضَلُ الشُّهُورِ وَ أَيَّامُهُ أَفْضَلُ الْأَيَّامِ وَ لَيَالِيهِ أَفْضَلُ اللَّيَالِى وَ سَاعَاتُهُ أَفْضَلُ السَّاعَاتِ
این ماه بهترین ماه، روزهایش بهترین روزها، شبهایش بهترین شب ها و همهٔ لحظاتش بهترین لحظات پیش خداست!
-
هُوَ شَهْرٌ دُعِيتُمْ فِيهِ إِلَى ضِيَافَةِ اللَّهِ
این ماه، ماهی است که خدا میهمانی گرفته و مردم را به آن دعوت کرده با روزه گرفتن!
برخلاف همه میهمانیهایی که ما میگیریم و سفرهها را رنگینتر میکنیم، در میهمانی خدا یک وعده غذایی حذف میشود بخاطر فوایدی که برای انسانها دارد!
-
وَ جُعِلْتُمْ فِيهِ مِنْ أَهْلِ کَرَامَةِ اللَّهِ
خداوند در این ماه به طور خاص کرامت و رحمت خاصش را شامل بندگان میکند، همه کسانیکه روزه میگیرند مشمول رحمت پروردگار هستند.
-
أَنْفَاسُکُمْ فِيهِ تَسْبِيحٌ
از خصوصیات این ماه اینست که انسان دائم مشغول عبادت است! نفس کشیدن در این ماه، تسبیح پروردگار است!
-
وَ نَوْمُکُمْ فِيهِ عِبَادَةٌ
اوقاتی هم که شخص خواب است، عبادت حساب می شود، یعنی ۲۴ ساعت انسان با عبادت می گذرد.
-
وَ عَمَلُکُمْ فِيهِ مَقْبُولٌ
چون دراین ماه از گناه فاصله میگیرید، اعمال مورد قبول پروردگار واقع میشوند!
-
وَ دُعَاؤُکُمْ فِيهِ مُسْتَجَابٌ
چون در این ماه قلب به «طهارت» نزدیک میشود، دعا هم بیشتر به «اجابت» نزدیک میشود!
یکی از موانع اجابت دعا «آلودگی قلب» است! وقتی این مانع بزرگ برطرف شود دعا هم ان شاء الله مستجاب میشود.
-
فَاسْأَلُوا اللَّهَ رَبَّکُمْ بِنِيَّاتٍ صَادِقَةٍ وَ قُلُوبٍ طَاهِرَةٍ أَنْ يُوَفِّقَکُمْ لِصِيَامِهِ وَ تِلَاوَةِ کِتَابِهِ
ایشان میفرمایند دو چیز را از خدا بخواهید!
البته وقتی دعا میکنید، واقعاً در دلتان هم همین را بخواهید! گاهی دعا میکنیم ولی متوجه نیستیم چه میگوییم یا در درخواستمان جدّی نیستیم!
خیلیها که میگویند: «خدایا گناهان ما را ببخش» در دعایی که میکنند دلشان صادق نیست! یعنی تصمیم جدی بر ترک گناه ندارند.
-
فَإِنَّ الشَّقِيَّ مَنْ حُرِمَ غُفْرَانَ اللَّهِ فِى هَذَا الشَّهْرِ الْعَظِيمِ
اگر کسی در این ماه آمرزیده نشود، شقی است.
-
وَ اذْکُرُوا بِجُوعِکُمْ وَ عَطَشِکُمْ فِيهِ جُوعَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ عَطَشَهُ
با گرسنگی و تشنگیِ روزه، گرسنگی و تشنگی در قیامت را -که یکی از عذاب های قبل از رفتن به جهنم است- یادتان بیفتد!!
-
وَ تَصَدَّقُوا عَلَى فُقَرَائِکُمْ وَ مَسَاکِينِکُمْ
به فقرا و مستمندان صدقه بدهید.
یک فایده صدقه این است که دلبستگی انسان به پول و مال را کم میکند.
وقتی میخواهید صدقه دهید، کم ندهید!
-
وَ وَقِّرُوا کِبَارَکُم
بزرگترهایتان را احترام کنید.
-
وَارْحَمُواصِغَارَکُم
به بچههایتان که کوچک هستند و پناهگاهشان فقط شما هستید رحم کنید، نکند در این ماه یک وقت کتکشان بزنید!
-
وَ صِلُوا أَرْحَامَکُمْ
صله رحم کنید، اگر با ارحام قطع رابطه شده بروید در این ماه وصلش کنید.
-
وَ احْفَظُوا أَلْسِنَتَکُمْ
در این ماه زبانها را از گناه حفظ کنید.
-
وَ غُضُّوا عَمَّا لَا يَحِلُّ النَّظَرُ إِلَيْهِ أَبْصَارَکُمْ وَ عَمَّا لَا يَحِلُّ الِاسْتِمَاعُ إِلَيْهِ أَسْمَاعَکُمْ
چشمها و گوشهایتان را از چیزهاییکه دیدنش و شنیدنش حرام است ببندید.
-
وَ تَحَنَّنُوا عَلَى أَيْتَامِ النَّاسِ يُتَحَنَّنْ عَلَى أَيْتَامِکُمْ
اگر یتیمی سراغ دارید، به او لطف و مرحمت کنید، افطاری دهید، صدقه دهید و مراقبش باشید تا اگر بچههای شما یتیم شدند، خدا طوری اسباب را مهیا کند که دیگران هم بچههای شما را خوب یتیم نوازی کنند!
-
وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ مِنْ ذُنُوبِکُمْ.
از همه گناهان نزد خدا توبه کنید؛ تصمیم بگیرید این ماه که سپری میشود هیچ گناهی در صفحه اعمال ما نوشته نشود!!
-
وَ ارْفَعُوا إِلَيْهِ أَيْدِيَکُمْ بِالدُّعَاءِ فِى أَوْقَاتِ صَلَاتِکُم
وقت نمازها دست به درگاه خدا ببرید و دعا کنید.
-
ْفَإِنَّهَا أَفْضَلُ السَّاعَاتِ
چرا؟ چون این لحظات بهترین لحظات نزد خداوند است.
-
يَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهَا بِالرَّحْمَةِ إِلَى عِبَادِهِ وَ يُعْطِيهِمْ إِذَا سَأَلُوهُ
در اوقات نماز، خدا نظر رحمت خاصّی به بندگانش دارد! چه کار می کند؟
-
يُجِيبُهُمْ إِذَا نَاجَوْهُ
وقتی با خدا نجوا میکنند جواب آنها را می دهد.
-
وَ يُلَبِّيهِمْ إِذَا نَادَوْهُ
وقتی خدا را ندا میکنند به این ندا لبّیک می گوید.
-
وَ يَسْتَجِيبُ لَهُمْ إِذَا دَعَوْهُ
وقتی او را میخوانند جوابشان را میدهد!
-
أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَنْفُسَکُمْ مَرْهُونَةٌ بِأَعْمَالِکُمْ فَفُکُّوهَا بِاسْتِغْفَارِکُمْ
وقتی انسان به کسی بدهی دارد طلبکار چیزی را به عنوان رهن از بدهکار می گیرد تا اگر بدهی را نپرداخت آن را به جای بدهی بردارد!
ایشان میفرماید: شما رهنی پیش خدا گذاشتهاید! آن مالی که رهن گذاشتهاید خودتان هستید! نفْستان هست.
بدهی شما چیست؟! گناهانی که مرتکب شده اید! بخاطر آنها به خداوند بدهکار شدهاید!
گناه آدم را به خدا بدهکار می کند!
اگر بدهی خودمان را ادا کنیم و از گناهان توبه کنیم، خداوند هم از آتش جهنّم آزادمان می کند! اما اگر توبه نکردیم و گناه را ادامه دادیم، آن مال رهن (نَفْس)را خدا آزاد نمیکند بلکه میفرستد جهنّم!
-
وَ ظُهُورَکُمْ ثَقِيلَةٌ مِنْ أَوْزَارِکُمْ فَخَفِّفُوا عَنْهَا بِطُولِ سُجُودِکُمْ
گناه، بر پشتتان سنگینی میکند!
چطور سبکش کنید؟ سجده ها را طولانیتر کنید!
چیزی که شیطان بیشتر از هر کاری از آن بدش میآید «سجده» است!
چرا؟
1- چون عبادتی بود که خودش زیر بار انجامش نرفت! وقتی خداوند به سجده بر آدم(ع)امر کرد، شیطان زیر بار نرفت!
2- همچنین نزدیک ترین حالت انسان به خدا در حال سجده است، امام صادق (ع) می فرماید : «أقْرَبُ مَا يَكُونُ العَبْدُ مِنْ رَبِّهِ وَهُوَ سَاجِدٌ»
هرچه سجده بیشتر طول بکشد، شیطان بیشتر اذیت میشود!!
سجده ها را طولانیتر کنید.
-
وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ أَقْسَمَ بِعِزَّتِهِ أَنْ لَا يُعَذِّبَ الْمُصَلِّينَ وَ السَّاجِدِينَ
خداوند قسم خورده دو دسته از افراد را عذاب نمی کند:
1- نمازخوانها!
2- افرادیکه بیشتر سجده میکنند، سجدههایشان طولانیتر هست.
چون این افراد خیلی از شیطان فاصله می گیرند!
-
وَ أَنْ لَا يُرَوِّعَهُمْ بِالنَّارِ يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ
روزی که دادگاه عدل الهی اقامه میشود خداوند «نمازگزاران»و«ساجدین» را از آتش جهنم، امن و امان میدهد.
-
أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ فَطَّرَ مِنْکُمْ صَائِماً مُؤْمِناً فِى هَذَا الشَّهْرِ کَانَ لَهُ بِذَلِکَ عِنْدَ اللَّهِ عِتْقُ نَسَمَةٍ وَ مَغْفِرَةٌ لِمَا مَضی مِنْ ذُنُوبِهِ
اگر کسی از شما یک مومن روزه دار را افطاری بدهد، دو فایده دارد :
1- مثل این است که یک برده آزاد کرده.
2-خداوند گناهان قبلیاش را به برکت این افطاری دادن میآمرزد!
-
قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَلَيْسَ کُلُّنَا يَقْدِرُ عَلَى ذَلِکَ
افطاری دادن در توانِ همه ما نیست! نمیتوانیم سفره پهن کنیم و همه را دعوت کنیم، چه کنیم؟
-
فَقَالَ (ص) اتَّقُوا النَّارَ وَ لَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ اتَّقُوا النَّارَ وَ لَوْ بِشَرْبَةٍ مِنْ مَاءٍ
اگر نمیتوانید افطاری کامل بدهید، خب افطاری بدهید و لو با تکهای خرما، ولو با جرعهای آب! خود را از آتش با همین کارهای خیر جزئی دور کنید!!
اگر آدم این کار را انجام دهد، به تدریج دستش به دادن، باز میشود!
-
وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
یکی از خصلتهای بد انسان «خسیس» بودن است! راحت نمیتواند اموالش را بدهد.
اسلام با همین دستورات، دست انسان را باز میکند!
همین دستورات باعث میشود خیلیها در این ماه، کارهای خیر انجام دهند. افطاری در این ماه زیاد می شود و الا اگر این مطالب را نمیفرمودند کسی دستش به انجام این کارها نمیرفت!
-
أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ حَسَّنَ مِنْکُمْ فِى هَذَا الشَّهْرِ خُلُقَهُ کَانَ لَهُ جَوَازاً عَلَى الصِّرَاطِ يَوْمَ تَزِلُّ فِيهِ الْأَقْدَامُ
اگر کسی در این ماه اخلاقش را خوب کند، روز قیامت همین، پاسپورت ورود به بهشت است إنشاءالله!
-
وَ مَنْ خَفَّفَ فِى هَذَا الشَّهْرِ عَمَّا مَلَکَتْ يَمِينُهُ خَفَّفَ اللَّهُ عَلَيْهِ حِسَابَهُ
در زمان گذشته برده داشتند، ولی حالا برده نیست اما خیلی از افراد کارفرما هستند، زیر دست دارند. در روایت دیگری هست که در این ماه، بار زیر دستانتان را سبک کنید.
چون خیلی از کارگرها وقتی بارشان سنگین میشود زمینه هست که روزهشان را بخورند!
ایشان می فرمایند : اگر بار این افراد را سبک کنید، خدا هم بار شما را در قیامت سبک میکند!
-
مَنْ کَفَّ فِيهِ شَرَّهُ کَفَّ اللَّهُ عَنْهُ غَضَبَهُ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَ مَنْ أَکْرَمَ فِيهِ يَتِيماً أَکْرَمَهُ اللَّهُ يَوْمَ يَلْقَاهُ.
اگر کسی خودش را حفظ کند و در این ماه هیچ شرّی به کسی نرساند؛ نه از ناحیه زبان نه از ناحیه عمل، مثلاً غیبت کسی را نکند! آبروی کسی را نبرد! یا کاری نکند که شرّش به بقیه میرسد، خدا هم روز قیامت او را از غضب و عذاب در امان قرار میدهد!
-
وَ مَنْ وَصَلَ فِيهِ رَحِمَهُ وَصَلَهُ اللَّهُ بِرَحْمَتِهِ يَوْمَ يَلْقَاهُ
اگر انسان با کسی قطع رحم کرده ولی در این ماه با او صله رحم کند، خدا هم این شخص را به رحمتش در قیامت وصل می کند.
-
وَ مَنْ قَطَعَ فِيهِ رَحِمَهُ قَطَعَ اللَّهُ عَنْهُ رَحْمَتَهُ يَوْمَ يَلْقَاهُ
اما اگر در این ماه کسی دچار قطع رحم شد، خدا هم در قیامت با او قطع رحمت می کند!
قطع رحم : قطع رحمت. وصل رحم :وصل رحمت.
-
وَ مَنْ تَطَوَّعَ فِيهِ بِصَلَاةٍ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَةً مِنَ النَّارِ
اگر کسی در این ماه نماز مستحبی بخواند، خداوند برائت و رهایی از آتش برای او مینویسد.
-
وَ مَنْ أَدَّى فِيهِ فَرْضاً کَانَ لَهُ ثَوَابُ مَنْ أَدَّى سَبْعِينَ فَرِيضَةً فِيمَا سِوَاهُ مِنَ الشُّهُورِ.
در این ماه هر واجبی که انسان انجام دهد، هفتاد برابر ثواب انجام همین واجب را در ماه های دیگر می برد!
-
وَ مَنْ أَکْثَرَ فِيهِ مِنَ الصَّلَاةِ عَلَيَّ ثَقَّلَ اللَّهُ مِيزَانَهُ يَوْمَ تَخِفُّ الْمَوَازِينُ
اگر کسی در این ماه زیاد بر من صلوات بفرستد، خداوند در قیامت کفّهٔ عمل صالحش را سنگین میکند.
هر چه این صلواتها بیشتر شود کفه عمل صالح سنگینتر میشود!
-
وَ مَنْ تَلَا فِيهِ آيَةً مِنَ الْقُرْآنِ کَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِى غَيْرِهِ
تلاوت و خواندن یک آیه در این ماه، مثل تلاوت کل قران در ماههای دیگر است.
-
أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَبْوَابَ الْجِنَانِ فِى هَذَا الشَّهْرِ مُفَتَّحَةٌ
در این ماه کارهای بهشتی زیاد انجام میشود لذا درهای بهشت باز است.
-
فَاسْأَلُوا رَبَّکُمْ أَنْ لَا يُغَلِّقَهَا عَنْکُمْ
از خدا بخواهید آنها را به روی شما نبندد.
ایشان در چند فراز بالاتر فرمودند: وقتی از خدا چیزی را میخواهید، نیتتان صادق باشد.
آدم وقتی میخواهد خدا درِ بهشت را به رویش نبندد باید چه کند؟!
چیزی که درِ بهشت را به روی آدم میبندد «گناه» است!
-
وَ أَبْوَابَ النِّيرَانِ مُغَلَّقَةٌ
درهای جهنم بسته است، چون کارهای جهنمی کم می شود.
-
فَاسْأَلُوا رَبَّکُمْ أَنْ لَا يُفَتِّحَهَا عَلَيْکُمْ
از خدا بخواهید -و البته همت هم بکنید- که درِ جهنم برای همیشه بسته باشد به رویتان!
-
وَالشَّيَاطِينَ مَغْلُولَةٌ
روزه که میآید بازار شیطان کساد میشود!
فایده روزه اینست که میل مردم به گناه کم میشود. عصرها خسته میشوند و حال گناه ندارند!
لذا گناه کم میشود! همیشه همینطور بوده، از گزارشاتی که مسئولین قضایی بعد از ماه مبارک درباره میزان جرم در این ماه میدهند معلوم میشود که در این ماه جرم و جنایت خیلی کم شده، قتل و دزدی کم شده!!
-
فَاسْأَلُوا رَبَّکُمْ أَنْ لَا يُسَلِّطَهَا عَلَيْکُمْ
از خدا بخواهید این شیاطین که دست و پایشان بسته شده را تا آخر در غل و زنجیر نگه دارد!
خودتان هم کاری نکنید که زنجیرشان باز شود!
پیغمبر اکرم (ص) این مطالب را که فرمودند، اینجا جای یک سؤال بود! سؤالی که فقط از امیر المؤمنین (ع) بر میآمد! خود ایشان میفرمودند: «من هر وقت مطلب مهم و لازمی بود، سریع میپرسیدم»
در اینجا هم بهترین سوال همین بود.
-
قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام فَقُمْتُ
امیر المؤمنین(ع) فرمودند من بلند شدم.
-
فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِى هَذَا الشَّهْرِ؟
ای رسول خدا بهترین عمل در این ماه کدام است؟!
عباد خدا همیشه دنبال بهترین هستند، چیزیکه از همه بهتر هست و فایدهاش بیشتر.
ایشان در دعای کمیل فکر و همت انسان را به بالاترین درجه میبرد : « وَ اجْعَلْنِى مِنْ أَحْسَنِ عَبِيدِكَ نَصِيباً عِنْدَكَ» من را یکی از بهترینها قرار بده!
« وَ اَقْرَبِهِمْ مَنْزِلَةً مِنْكَ» من را یکی از آنهایی قرار بده که در «قرب معنوی» به تو از همه جلوترند!
« وَ اَخَصِّهِمْ زُلْفَةً لَدَيْكَ» من را از همه جلوتر قرار بده.
در اینجا هم که ایشان پای منبر رسول خدا نشستند، همّتشان بلند است لذا میپرسند : کدام عمل، بهتر است؟
-
فَقَالَ يَا أَبَا الْحَسَنِ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِى هَذَا الشَّهْرِ الْوَرَعُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ
ای اباالحسن بدان که در این ماه بهترین عمل «ترک گناه» است! انسان سراغ گناه نرود! و درِ گناه کاملا بسته شود!
امام سجاد (ع) می فرمایند: خدایا کاری کن ملائکهای که اعمال بد را مینویسند، کلا بیکار شوند! روزها، هفتهها و ماهها و سالها بگذرد و اینها بیکار باشند!
-
ثُمَّ بَکیٰ
سپس پیغمبر اکرم (ص)به گریه افتادند! امیرالمؤمنین(ع) پرسیدند : چرا گریه میکنید؟
فرمودند : به خاطر اتفاقی که در این ماه برای تو میافتد و «اشقی الاولین و الاخرین» تو را به شهادت میرساند.
إن شاءالله خدای متعال توفیق مرحمت کند به برکت دعاهایی که عباد صالح میکنند و به برکت اعمال صالحی که انجام میدهند، ما هم جزء عباد صالح باشیم.
کل این ماه -از اول تا آخر- مملوّ باشد از اعمال خیر و طاعت و بندگی ما در پیشگاه خدای متعال.
